การแปรสภาพสมุนไพร วิธีการสับยา การสับยา คือ การนำสมุนไพรสดหรือแห้งในส่วนต่างๆ เช่นแก่น,เปลือก,ราก,ลูก.ใบ,ดอกมาทำให้มีขนานเล็กลงโดยการใช้มีดลัลับให้เป็นชิ้นเล็กๆ ตามที่ต้องการใช้ในการปรุงยา อุปกรณ์การสับยา มีด เขียง ถาด (ใบใหญ่) กระสอบป่าน ผ้าขนหนู ยาสมุนไพร ขั้นตอนในการสับยา ปูกระสอบป่านบนโต๊ะยา วางถาด (ใบใหญ่) บนกระสอบป่าน วางเขียงในถาด (ใบใหญ่) โดยใช้ผ้านหนูพับรองเขียงกับถาด (ใบใหญ่) เพื่อป้องกันมิให้เกิดเสียงมากเวลาสับยา วางยาสมุนไพรบนเขียง ใช้มีดสับยาออกเป็นชิ้นแล็กๆ ตามขนาดที่ต้องการและ ความเหมาะสม (ในขณะสับยาไม่ควรให้ยากระเด็นออกนอกถาด)… Read more

การบดยา ขั้นตอนการบดยา (ด้วยเครื่องบดยา เครื่องที่ 1) นำยาที่อบแล้ว ใส่เครื่องบดยาเครื่องที่ 1 จำนวน 2 ถาด บดยาครั้งที่ 1 เริ่มเปิดเครื่องบดยา นาน 1/2 ชั่วโมง นำยาที่เหลือถาดที่ 3,4 ……. ทยอยใส่เครื่องบดยา จนครบตามตำรับยานั้น บดยานาน ครั้งละ 3 ชั่วโมง เขียนชื่อยา, น้ำหนักยา, เวลาที่เริ่มบดยา, เวลาที่บดยาเสร็จ,… Read more

วิธีการปรุงยาตามหลักการปรุงยาแผนโบราณ มี 28 วิธี คือ ยาตากแห้ง ปรุงแล้ว บดเป็นผงละเอียด ปั้นเป็นลูกกลอน ยาตากแห้ง ปรุงแล้ว บดเป็นผงละเอียด ปั้นเม็ด หรือใช้ยาผง ยาสด, แห้ง ปรุงแล้ว ต้มพอเดือด หรือเคี่ยวรินน้ำกิน ยาตากแห้ง ปรุงแล้ว บดเป็นผงหยาบ แช่น้ำ หรือดองสุรากินแต่น้ำ ยาสอ,แห้ง ปรุงแล้ว บดเป็นผงหยาบ กัดด้วยหัวเหล้าและหยดลงในน้ำเติมน้ำกิน ยาตากแห้ง ปรุงแล้ว… Read more

ยาลูกกลอน ยาลูกกลอนเป็นรูปแบบหนึ่งของยาสมุนไพร มีรูปร่างกลม ทำจากผงยาชนิดเดียวหรือ หลายชนิด ผสมสารที่ทำให้ผงเกาะตัว เช่น น้ำ น้ำแป้ง น้ำผึ้ง เป็นต้น ยาลูกกลอนอบน้ำผึ้ง เป็นยาลูกกลอนที่ทำจากผงยาและน้ำผึ้งผสมกัน มีลักษณะกลม มีน้ำอยู่น้อยการแตกตัวช้า ออกฤทธิ์ได้นานน้ำผึ้งใช้ผสมช่วยปรับรสและช่วยบำรุงร่างกาย มักใช้เป็นยารักษาโรคเรื้อรังและโรคที่ต้องทำการบำรุงด้วย แต่มีข้อเสียที่ยาลูกกลอนน้ำผึ้งใช้น้ำผึ้งจำนวนมาก ทำให้ต้นทุนสูง วิธีการเตรียมยาลูกกลอนน้ำผึ้ง มีกรรมวิธีและเทคนิคที่จะทำให้ยาลูกกลอนเป็นเม็ดสวยได้ แบ่งออกเป็นขั้นตอน 3 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนการเคี่ยวน้ำผึ้ง ขั้นตอนนี้นับเป็นขั้นตอนที่สำคัญมาก การเคี่ยวน้ำผึ้งมีประโยชน์ที่ช่วยฆ่าเชื้อโรค และไล่น้ำที่อยู่ในน้ำผึ้ง ทำให้ลูกกลอนไม่ขึ้นยา… Read more

การทำยาเม็ดแบบปั๊มมือ หรือแบบพิมพ์มือ (พิมพ์ทองเหลือง) เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้ เครื่องปั๊มยาด้วยมือ (แบบพิมพ์มือ เป็นพิมพ์ทองเหลือง) แผ่นกระจกใส 1 แผ่น กาต้มน้ำขนาดใหญ่ กะละมังขนาดใหญ่, ขนาดกลาง ผ้าสะอาดผืนเล็ก ถาดใส่ยาเม็ม ยาผง แป้งมัน การเตรียมเครื่องมือและอุปกรณ์ นำน้ำเดือดเทราดพิมพ์มือทองเหลือง และกระจกแผ่นใส เช็ดให้แห้งสนิทด้วยผ้าสะอาด และใช้สำลีชุบแอลกอฮอล์เช็ดอีกครั้งหนึ่ง ทิ้งให้ระเหยแห้งก่อนนำยามาพิมพ์มือ วางกระจกแผ่นใสบนโต๊ะ และวางพิมพ์มือทองเหลืองบนกระจกแผ่นใส วิธีทำยาเม็ด กวนแป้งมันกับน้ำให้ใส (เป็นแป้งเปียกใส) ในปริมาณที่พอเหมาะกับยาผง นำยาผงมาผสมกับแป้งเปียก… Read more

การเคลือบยาเม็ดด้วยน้ำตาล (Sugar coating) วัตถุประสงค์ของการเคลือบยาเม็ด เพื่อ กลบรส สี หรือกลิ่นที่ไม่น่ารับประทานของยาเม็ด ป้องกันตัวยาหรือสารสำคัญไม่ให้เสื่อมสลายเร็ว ให้เม็ดยามีรูปกลมมนสะดวกในการกลืน ความสวยงามของเม็ดยา ทำให้น่ารับประทาน แยกตัวยาสองชนิดที่ไม่เข้ากัน โดยชนิดหนึ่งเป็นยาเม็ดแกน ส่วนอีกชนิดหนึ่งเป็นส่วนที่เคลือบข้างนอก ควบคุมการออกฤทธิ์ของยาเม็ด อันเนื่องมาจากการระคายเคือง เช่น ยาสหัศธารา ระคายเคืองต่อหลอดอาหาร และกระเพาะอาหาร หรืออาจเนื่องจากต้องการให้ออกฤทธิ์ที่ลำไส้ เช่น ยาริดสีดวงทวาร วัตถุส่วนประกอบ ยาเม็ดลูกกลอน แป้งทัลคัม น้ำตาลทราย น้ำ กัมอาคาเซีย… Read more

การสุมยา การสุมยา คือ การนำยาที่ได้ปรุงเป็นตำรับแล้ว มาใส่รวมกันในหม้อดินปิดฝาหม้อให้มิดชิด นำไปสุมไฟร้อนจัด (สุมไฟด้วยฟืน) จนยากลายเป็นสีดำ (เป็นถ่านสีดำ) ขั้นตอนการสุมยา นำยามหานิลที่ได้ปรุงเป็นตำรับแล้ว แยกตัวยาที่เป็นแก่น ลูก ราก ใบ ออกเป็นประเภทๆ สับยาเป็นชิ้นเล็กๆ เอาใบทองหลางใบมน คั่วในกระทะจนเกรียม เก็บใส่ภาชนะไว้ (ไม่ต้องสุม) นำยาที่สับแล้วพวกแก่นไม้ รากไม้ และลูกมะกอก ใส่ลงในหม้อดินก่อน และใส่ยาอื่นๆ ตามลงไป (เพื่อให้ยาสุกทั่วกันทั้งหม้อ) ใช้กระดาษฟางสีขาว ชุบน้ำพอหมาดๆ… Read more

ยาเข้าน้ำมัน (น้ำมันไพล) วัตถุส่วนประกอบ ไพลสด 30 กิโลกรัม น้ำมันมะพร้าว 2 ลิตร (หรือใช้น้ำมันพืชอื่นๆ) เมนทอล 50 กรัม น้ำมันระกำ 600 ซีซี น้ำมันเขียว 100 ซีซี น้ำมันยูคาลิปตัส 100 ซีซี ชินนามอน 20 ซีซี น้ำมันกานพลู 20 ซีซี น้ำมันแก้ว 450… Read more

ยาน้ำ (ยาธาตุอบเชย) วัตถุส่วนประกอบ กระวาน 50 กรัม กานพลู 50 กรัม สมุลแว้ง 50 กรัม อบเชยเทศ 50 กรัม ชะเอมเทศ 50 กรัม การบูร 10 กรัม เมนทอล 5 กรัม น้ำ 7 ลิตร ขั้นตอนการทำ ตำหรือบดด้วยยาข้อ 1… Read more

ยาดมส้มโอมือ วัตถุส่วนประกอบ ยาหอมบำรุงหัวใจ 2 ส่วน ยาหอมห้าเจดีย์ 2 ส่วน ผิวมะกรูดแห้ง (บดหยาบ) เปลือกสมุลแว้ง (บดหยาบ) เปลือกอบเชยเทศ (บดหยาบ) ส้มมือแห้ง (บดหยาบ) ชะมดเช็ด พิมเสน เมนทอล ขั้นตอนการทำ ผสมข้อ 1 และ 2 เข้าด้วยกัน แล้วนำข้อ 3, 4, 5 และ… Read more

ยาประคบ (ลูกประคบ) วัตถุส่วนประกอบ ไพลสด 2 ส่วน ผิวมะกรูดสด 1 ส่วน ตะไคร้สด 1 ส่วน ใบมะขามสด 1 ส่วน ขมิ้นอ้อยสด 1 ส่วน พิมเสน 10 ส่วน การบูร 10 ส่วน ขั้นตอนการทำ นำสมุนไพรข้อ 1, 2, 3, 4… Read more

ประสูติกาลของเจ้าชายสิทธัตถะ ในวันเพ็ญของเดือนวิสาขะ ก่อนคริสกาล 623 ปี พระนางมายาเทวี มหาเหสีของพระเจ้าสุทโธทนะ แห่งเมืองกบิลพัสดุ์ ออกเดินทางกลับสู่เมืองเทวทหะซึ่งเป็นบ้านเกิดของตน เมื่อขบวนเสด็จเดินทางมาถึงอุทยานลุมพินีพระนางทรงโปรดบรรยากาศความงดงามของมวลบุปผาแห่งลุมพินี จึงมีรับสั่งให้นางสนองพระโอษฐ์หยุดพักขบวนเสด็จ ขณะนั้นพระนางทรงปวดพระครรภ์และตระหนักว่ากำลังจะให้การประสูติพระกุมาร พระนางจึงเสด็จไปสรงน้ำ ณ สระโบกขรณี เมื่อชำระพระวรกายเป็นที่เรียบร้อยจึงทรงพระดำเนินไปทางทิศเหนือ 25 ก้าว และให้การประสูติพระกุมาร ด้วยการยืนเหนื่ยวกิ่งไม้ต้นสาละ ซึ่งออกดอกงดงามสะพรั่ง ต่อมาพระกุมารพระองค์นี้ คือผู้หมุนกงล้อแห่งธรรมและเป็นที่รู้จักกันในพระนามสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในช่วงวัยเยาว์พระองค์ได้รับการขนานพระนามว่า “สิทธัตถะ” มีความหมายว่า “ผู้สำเร็จสมความปรารถนา” และยังทรงเป็นที่รู้จักในพระนามว่า สาวารถสิทธา ผู้ซึ่งเติมเต็มของความปรารถนาทั้งปวง… Read more