แพทย์แผนจีน (Traditional Chinese medicine)
คือศาสตร์แห่งสุขภาพและการรักษา โดยมีต้นกำเนิดมาจากประเทศจีน
ซึ่งเป็นที่ยอมรับอย่างดีในกลุ่มประเทศเอเชียตะวันออก
และได้รับการยอมรับว่าเป็นแพทย์ทางเลือกในโลกตะวันตก

แพทย์แผนจีนมีประวัติความเป็นมายาวนานมากกว่า 5,000 ปี
ซึ่งล้วนเกิดจากประสบการณ์และการเรียนรู้ของแพทย์จีนโบราณจนก่อตัวและพัฒนา
ผ่านการจดบันทึกและสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
เมื่อกล่าวถึงแพทย์แผนจีนหลายๆคนคงนึกถึง หยิน – หยาง
ซึ่งเปรียบเสมือนเป็นสัญลักษณ์ของศาสตร์แพทย์จีนเลยก็ว่าได้

กล่าวถึงทฤษฎีหยิน – หยาง คือ การแบ่งสรรพสิ่งในสากลจักรวาล ออกเป็น ๒ ด้าน
คือ หยิน และ หยาง
ซึ่งเป็นกฎแห่งความสมดุลของธรรมชาติที่จะต้องมีคู่กันเสมอ
หยินแทนสัญลักษณ์ด้วยน้ำ หมายถึง ความมืดมิด สงบนิ่งไม่เคลื่อนไหว อ่อนหล้า
ผู้หญิง ความหนาวเย็น ส่วนหยาง แทนสัญลักษณ์ด้วยไฟ หมายถึง แสงสว่าง
การเคลื่อนไหว กระตือรือร้น ผู้ชาย พลังงาน การเกิด
ซึ่งร่างกายของมนุษย์ตามหลักแพทย์แผนจีนทุกอวัยวะล้วนสังกัดหยิน
และหยางที่แตกต่างกันทั้งต่างมีหน้าทีในการเพิ่ม ลด
และปรับประสานให้เกิดความสมดุล แต่เมื่อใดก็ตามที่ภาวะหยิน – หยางเสียสมดุล
จึงเป็นสาเหตุของการเกิดโรค
นอกจากนี้อีกหนึ่งทฤษฎีที่สำคัญตามหลักแพทย์แผนจีน คือ

ทฤษฎีองค์รวม (ทฤษฎีเจิ่งที่กวนเนี่ยน)
ร่างกายของมนุษย์เป็นองค์รวม หมายถึง
การทำงานของระบบต่างๆในร่างกายมนุษย์ล้วนเกี่ยวเนื่องกันไม่แบ่งแยกจากกัน (
ห้าอวัยวะตัน , หกอวัยวะกลวงและอวัยวะกลวงพิเศษ ) ทุกอวัยวะมีหน้าที่รับมา
และส่งต่อ ที่แตกต่างกัน
แต่ทุกส่วนก็ล้วนเกี่ยวเนื่องกันอย่างลึกซึ้งและทำงานร่วมกัน
หากขาดอวัยวะใดอวัยวะหนึ่งไปร่างกายก็ไม่สามารถจะดำรงอยู่ได้
ซึ่งการทราบถึงทฤษฎีองค์รวมนี้จะนำไปสู่การวินิจฉัยหาเหตุปัจจัยก่อโรคและ
หลักการรักษาโรคต่อไป ( ทฤษฎีเจิ่งที่กวนเนี่ยนและเปี้ยนเจิ้งลุ่นจื้อ )

การรักษาในศาสตร์แพทย์แผนจีนต้องผ่านการตรวจวินิจฉัยแบบองค์รวม โดยการ
ดู ฟัง ถาม จับ (ซื่อเจิ่น) เพื่อทราบถึงสาเหตุปัจจัยก่อโรค
จากนั้นแพทย์จะสรุปการวินิจฉัยโรคและกำหนดการรักษาโรค
การรักษาโรคตามหลักแพทย์จีนมีหลายรูปแบบซึ่งแพทย์จะเลือกวิธีการรักษาให้
เหมาะสมกับโรคที่เกิดขึ้น อาทิเช่น
การฝังเข็มตามจุดต่างๆบนเส้นลมปราณของร่างกาย การเปิดตำรับยาจีน
การครอบแก้ว การนวดทุยหน่า การกวาซารวมไปถึงการใช้โกฐจุฬาลัมพา