รายละเอียดว่าน ในเภสัชวัตถุ

ว่าน จัดเป็นพืชวัตถุ เช่นเดียวกับพืชวัตถุทั่ว ๆ ไป ว่าน นอกจากจะมีประโยชน์ทำยา ยังมีประโยชน์ทางคุณไสย อิทธิฤทธิ์ ชนบางพวกถือว่า ว่านบางชนิดนำโชคลาภมาให้ แต่ในที่นี้จะบรรยายเฉพาะว่านที่มีสรรพคุณในทางนำมาใช้เป็นยาเท่านั้น

1. ว่านคันทมาลา ไม้ลงหัว

• หัว รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ อมแก้ต่อมทอนซิลอักเสบ แก้ฝีในคอ แก้เจ็บคอ ฝนทาแก้เคล็ดบวม

2. ว่านชักมดลูก ไม้ล้มลุกลงหัว

• หัว รสฝาดเบื่อ สรรพคุณ แก้มดลูกพิการ แก้ปวดมดลูก ชักมดลูกให้เข้าอู่หลังคลอดบุตร

3. ว่านนางคำ ไม้ลงหัว

• หัว รสร้อนฝาดเฝื่อน สรรพคุณ ขับลมในลำไส้ แก้ปวดท้อง แก้กามโรค เม็ดผื่นคัน คุมธาตุ ตำพอก แก้ฟกช้ำ บวม เคล็ดขัดยอก

• ราก รสขื่นฝาด สรรพคุณ สมานแผล คุมธาตุ ขับเสมหะ

4. ว่านน้ำ ไม้น้ำชอบอยู่ตามที่ลุ่มน้ำขึ้นถึงแง่ง หรือเหง้า

• เหง้า หรือ ราก รสร้อนกลิ่นหอมแรง สรรพคุณ แก้บิด แก้ปวดท้อง แน่นจุกเสียด แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ ฝนกับสุราทาหน้าอกเด็ก แก้ปวดและหลอดลมอักเสบ

• ใบ รสเผ็ดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้ปวดกล้ามเนื้อ ปวดข้อ แก้ปวดศีรษะ

• หัว น้ำมันที่ได้จากหัว ขับลมในท้อง แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ แก้โรคกระเพาะอาหาร

5. ว่านเพชรน้อย ไม้ล้มลุกลงหัว

• หัว รสเฝื่อน สรรพคุณ รับประทานทำให้ชาตามผิวหนัง ระงับความเจ็บปวดเมื่อยล้าแก้กระษัย แก้กร่อน ขับระดูขาว แก้อาการกระตุกเนื่องจากเส้นประสาทพิการ

6. ว่านมหาเมฆ ไม้ล้มลุกลงหัว

• หัว รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ แก้ปวดมดลูก แก้มดลูกอักเสบ บวม ชักมดลูกให้เข้าอู่หลังคลอดบุตร

7. ว่านร่อนทอง ไม้ลงหัวเล็ก ๆ

• หัว รสปร่า สรรพคุณ ช่วยย่อยอาหาร แก้ท้องเสีย แก้บิดมูกเลือด คุมธาตุ แก้พิษตานซาง แก้พิษฝี พิษงู ตะขาบ แมงป่อง

8. ว่านสากเหล็ก ไม้ลงหัว มีต้นละหัวคล้ายสาก

• หัว และ ราก รสขมเมา สรรพคุณ แก้มดลูกอักเสบ ชักมดลูกให้เข้าอู่หลังการคลอดบุตร

9. ว่านหางจระเข้ ไม้ลงเหง้า

• ราก เหง้า รสเย็นเบื่อขม สรรพคุณ แก้กามโรค แก้ทางเดินปัสสาวะอักเสบ

• ใบ รสเย็นเป็นเมือก สรรพคุณ ปิดแก้ปวดศีรษะ ดูดพิษอักเสบต่าง ๆ วุ้นเมือกที่ใบรับประทานแก้กามโรค

10. ว่านงาช้าง (หอกสุระกาฬ)

• ใช้ทั้งต้น รสเฝื่อนร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้คุณอันบุคคลกระทำด้วยผมเนื้อหนัง กระดูก

• ใบ รสเฝื่อนร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ ระบายอุจจาระ แก้ระดูสตรีพิการ

• ต้น ใช้ตำโขลกผสมกับสุรา แก้เลือดดีขึ้น แก้บาดทะยักปากมดลูกในเรือนไฟ

11. ว่านหางนาก

• ใบ รสเย็น

• สรรพคุณ ตำพวกปิดแผล ถอนพิษอักเสบ แก้พิษตะขาบ แมงป่อง

12. ว่านหอยแครง หรือ ว่านแสงอาทิตย์ ไม่ใช่ไม้ลงหัว

• ใบ รสเย็น

• สรรพคุณ แก้ไอ แก้อาเจียนเป็นโลหิต แก้ช้ำในเนื่องจากพลัดตกหกล้ม แก้ร้อนในกระหายน้ำ

13. ว่านกลีบแรด รสเย็นจืด

• สรรพคุณ แก้พิษไข้ พิษตานซาง แก้กาฬมูตร แก้อาเจียน แก้พิษกำเดา แก้น้ำลายเหนียว

14. ว่านตีนตะขาบ รสเมาเย็น

• สรรพคุณ ถอนพิษสัตว์กัดต่อย แก้ฟกบวม เคล็ดยอก แก้หูเป็นน้ำหนวก

15. ว่านหางช้าง รสร้อนขมขื่นซ่า

• สรรพคุณ แก้คุณอันบุคคลทำด้วยกระดูกผีคุณคน ใบต้มระบาย อุจจาระธาตุ แก้ระดูสตรีพิการ

16. ว่านมหากาฬ รสเย็นปร่า

• สรรพคุณ ดับพิษไข้ แก้พิษตานซาง แก้พิษไข้ร้อน กลุ้มเพ้อคลั่ง

17. ว่านเปราะ รสขมร้อน กลิ่นหอม

• สรรพคุณ แก้ธาตุพิการ แก้พิษลม แก้ปวดบวม บำรุงหัวใจ

18. ว่านเพชรหึง ไม้เถา

• รสเมาเบื่อร้อนขม สรรพคุณ ถอนพิษสัตว์กัดต่อย แก้เคล็ดยอกช้ำบวม

19. ว่านสะดุ้ง รสเมาเบื่อ

• สรรพคุณ แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย แก้พิษบาดแผล บาดทะยัก ถอดพิษ สัตว์กัดต่อย

20. ว่านเพชรใหญ่ รสเมาเบื่อ

• สรรพคุณ แก้โรคผิวหนัง ฆ่าพยาธิ คุดทะราด และรักษาแผลมีเชื้อ

21. ว่านสามพันตึง รสเมาเบื่อร้อนขื่น

• สรรพคุณ แก้ปวดเมื่อย แก้พิษสัตว์กัดต่อย ทำให้หนังชา

22. ว่านดักแด้ รสขมเบื่อ

• สรรพคุณ แก้พิษสัตว์กัดต่อย ทำให้หนังชา แก้ไขพิษ ไข้กาฬ

23. ว่านม้า รสเมาขมร้อน

• สรรพคุณ บำรุงเส้นเอ็น บำรุงไข้ข้อ แก้ปวดเมื่อย ตามข้อทำให้เดินทน