ประเภทของเครื่องสำอาง (Type of cosmetics)

ประเภทของเครื่องสำอาง จัดแบ่งเครื่องสำอางออกเป็น 3 ประเภท คือ
1. เครื่องสำอางควบคุมพิเศษ เป็นเครื่องสำอางที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดอันตรายกับผู้บริโภค เนื่องจากพิษยหรือจากเคมีภัณฑ์ ที่เป็นส่วนผสม การกำกับดูแลจึงเข้มงวดที่สุด ด้วยการให้มาขึ้นทะเบียนตำรับ เมื่อได้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตำรับเครื่องสำอางควบคุมพิเศษเรียบร้อยแล้ว จึงจะผลิตหรือนำเข้ามาจำหน่ายได้ ให้สังเกต เลขทะเบียนในกรอบ อย. วอย่างเครื่องสำอางควบคุมพิเศษ ได้แก่

ยาสีฟัน น้ำยาบ้วนปาก ไหมขัดฟันที่มีส่วนผสมของ ฟลูออไรด์
น้ำยาบ้วนปากที่มีส่วนผสมของ เซทิลไพริดิเนียมคลอไรด์
ผลิตภัณฑ์ดัดผม ยืดผม
ผลิตภัณฑ์ย้อมผมชนิดถาวร
ผลิตภัณฑ์ฟอกสีผม
ผลิตภัณฑ์แต่งสีผมที่มีส่วนผสมของ เลดแอซีเทต หรือซิลเวอร์ไนเตรต
ผลิตภัณฑ์กำจัดขน หรือทำให้ขนร่วง

2. เครื่องสำอางควบคุม เป็นเครื่องสำอางที่มีผลกระทบ หรือมีความเสี่ยงต่อการเกิดอันตรายบ้าง การกำกับดูแลจึงไม่เข้มงวดเท่าเครื่องสำอางควบคุมพิเศษ ผู้ประกอบธุรกิจเพียงมาแจ้งรายละเอียดต่อหน่วยงานของรัฐ ภายในเวลาไม่น้อยกว่า 15 วัน ก่อนผลิตหรือนำเข้ามาจำหน่ายในราชอาณาจักร ดังนั้นเครื่องสำอางควบคุม จะไม่มีเลขทะเบียนในกรอบ อย. – กำหนดเครื่องสำอางควบคุม มี 2 ลักษณะ คือ
2.1 กำหนดประเภทของเครื่องสำอาง 4 ประเภท เป็นเครื่องสำอางควบคุม ได้แก่

ผ้าอนามัย ทั้งชนิดแผ่น และชนิดสอด
ผ้าเย็นหรือกระดาษในภาชนะบรรจุที่ปิด
แป้งฝุ่นโรยตัว
แป้งน้ำ

2.2 กำหนดสารควบคุม ดังนั้นเครื่องสำอางที่มีส่วนผสมของสารควบคุม จะจัดเป็นเครื่องสำอางควบคุม ได้แก่

สารป้องกันแสงแดด จำนวน 19 ชนิด (ตามบัญชีแนบท้ายประกาศฯ ฉบับที่ 8 พ.ศ.2536 เรื่อง ผลิตภัณฑ์ที่มีสารป้องกันแสงแดด)

สารขจัดรังแค (ซิงก์ไพริไทโอน และ ไพรอกโทน โอลามีน)
สารขจัดรังแค (คลิมบาโซล)

3. เครื่องสำอางทั่วไป ได้แก่เครื่องสำอางที่ไม่มีส่วนผสมของสารควบคุมพิเศษ หรือสารควบคุม ดังนั้นเครื่องสำอางทั่วไปจะไม่มีเลขทะเบียนในกรอบ อย. แต่มีข้อกำหนดในการผลิตหรือนำเข้า ดังนี้

3.1 เครื่องสำอางที่ผลิตในประเทศ สามารถผลิตได้โดยไม่ต้องมาแจ้งกับอย. เพียงแต่จัดทำฉลากภาษาไทย ให้มีข้อความอันจำเป็น ครบถ้วน ชัดเจน (ส่วนข้อความอื่นๆบนฉลากต้องเป็นความจริงและมีเอกสารหลักฐานพร้อมที่จะพิสูจน์ได้)

3.2 เครื่องสำอางที่นำเข้ามาจากต่างประเทศ ต้องส่งมอบหลักฐานประกอบการ นำเข้า และจัดทำฉลากภาษาไทยให้มีข้อความอันจำเป็นให้ ครบถ้วนภายใน 30 วัน หลังจากได้รับการตรวจปล่อยให้นำเข้าฯ (ส่วนข้อความอื่นๆบนฉลากต้องเป็นความจริงและมีเอกสารหลักฐานพร้อมที่จะพิสูจน์ได้) ตัวอย่างเครื่องสำอางทั่วไป ได้แก่ แชมพูสระผมที่ไม่มีสารขจัดรังแค ครีมนวดผม โลชั่น ครีมบำรุงผิว อายแชโดว์ อายไลเนอร์ ดินสอเขียนคิ้ว บลัชออนแต่งแก้ม ลิปสติก ครีมรองพื้น แป้งทาหน้า สบู่ก้อน สบู่เหลว โฟม น้ำมันทาผิว เครื่องสำอางระงับกลิ่นกาย สีทาเล็บ มูส หรือเยลแต่งผม เป็นต้น

เครื่องสำอางสามารถแบ่งได้เป็นหลายประเภท แต่โดยทั่วไปมักจะแบ่งเป็นประเภทใหญ่ๆ ได้ 2 ประเภท คือ

เครื่องสำอางที่ไม่ได้ใช้แต่งสีของผิว – เครื่องสำอางประเภทนี้ ใช้สำหรับการทำความสะอาดผิวหนัง หรือใช้เพื่อป้องกันผิว หนังไม่ให้เกิดอันตรายจาสิ่งแวดล้อม เครื่องสำอางประเภทนี้ได้แก่ สบู่ แชมพู ครีมล้างหน้า ครีมกันผิวแตก น้ำยาช่วยกระชับผิวให้ตึง เป็นต้น
เครื่องสำอางที่ใช้แต่งสีผิว – เครื่องสำอางประเภทนี้ ใช้สำหรับการแต่งสีของผิวให้มีสีสดสวยขึ้นจากผิวธรรม ชาติที่เป็นอยู่ เช่น แป้งแต่งผิวหน้า ลิปสติก รู้ช เป็นต้น ถ้าแบ่งเครื่องสำอางตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมเครื่องสำอาง กระทรวงอุตสาหกรรม ที่ มอก. 152-2518 จะสามารถแบ่งเครื่องสำอางได้เป็น 6 ประเภท ดังนี้คือ

2.1 เครื่องสำอางสำหรับผม (Hair cosmetics)

แชมพู (shampoos)
น้ำยาโกรกผม (hair rinses)
น้ำยาจับลอนผม (wave sets)
น้ำยาดัดผม (hair permanent waving)
สิ่งปรุงเพื่อใช้กำจัดรังแค (antidandruff)
สิ่งปรุงแต่งสีของเส้นผมและขน (hair colouring)
สิ่งปรุงปรับสภาพเส้นผม (hair conditioners)
สิ่งปรุงแต่งทรงผม (hair dressing or hair grooming)

2.2 เครื่องสำอางแอโรซอล (aerosol cosmetics)
2.3 เครื่องสำอางสำหรับใบหน้า (face cosmetics)

ครีมและโลชั่นล้างหน้า (cleansing cream and lotions)
สิ่งปรุงสมานผิวและสิ่งปรุงทำให้ผิวสดชื่น (astringent preparations and skin fresheners)
สิ่งปรุงรองพื้น (foundation preparations)
สิ่งปรุงผัดหน้า (face powders)
สิ่งปรุงแต่งตา (eye make-up preparations)
รู้ช (rouges)
ลิปสติก (lipsticks)
อิโมลเลียนต์ (emollients)

2.4 เครื่องสำอางสำหรับลำตัว (body cosmetics)

ครีมและโลชั่นทาผิว (emollient creams and lotions)
ครีมและโลชั่นทามือและทาตัว (hand, body creams and lotions)
สิ่งปรุงป้องกันแดดและแต่งให้ผิวคล้ำ (sun tan preparations)
น้ำยาทาและล้างเล็บ (nail lacquers and removers)
สิ่งปรุงระงับเหงื่อและกลิ่นตัว (antiperspirants and deodorants)

2.5 เครื่องหอม (fragrances)

น้ำหอม (alcoholic fragrances)
ครีมหอมและเครื่องหอมชนิดแข็ง (emulsified and solid fragrances)

2.6 เบ็ดเตล็ด (miscellaneous cosmetics)

สิ่งปรุงสำหรับการโกน (shaving preparations)
สบู่สำหรับการโกน (shaving soaps)
ครีมสำหรับการโกน (shaving creams)
สิ่งปรุงสำหรับใช้ก่อนการโกน (pre-shave preparations)
สิ่งปรุงสำหรับใช้หลังการโกน (after-shave preparations)
สิ่งปรุงที่ทำให้สีผิวจางและฟอกสีผิว (skin lighteners and bleaching preparations)
สิ่งปรุงผสมน้ำอาบ (bath preparations)
ฝุ่นโรยตัว (dusting powders)
สิ่งปรุงทำให้ขนร่วง (depilatories)

B. เครื่องสำอางที่พบในท้องตลาดอาจจะแบ่งออกเป็น 10 ประเภท ดังนี้
1. เครื่องสำอางสำหรับผิวหนัง ได้แก่