ผ
พยัญชนะตัวที่ ๒๘ เป็นพวกอักษรสูง.
ผก
ก. หกกลับ, ปก; (ถิ่นพายัพ) แอบ, ซ่อน, ดัก.
ผกผงก
ก. ผงกหัวขึ้นเหลียวดู.
ผกผัน
ก. หกหัน, ผันกลับ.
ผกเรือก
น. ต้นไทร. (พจน. ๒๔๙๓).
ผกา
น. ดอกไม้. (ข. ผฺกา).
ผการาย
น. เรียกต้นหมากที่เพิ่งออกดอกประปราย.
ผกากรอง
น. ชื่อไม้พุ่มหลายชนิดในสกุล Lantana วงศ์ Verbenaceae เช่นชนิด L. camara L. ลําต้นตรง กิ่งสี่เหลี่ยมมีหนามเล็กห่าง ๆ ดอกเป็นกระจุกสีชมพู หรือ แดงอมเหลือง ปลูกเป็นไม้ประดับ และแพร่พันธุ์จนเป็นวัชพืชในบางท้องที่, ก้ามกุ้ง ก็เรียก, ชนิด L. sellowianaLink. ลําต้นเลื้อย กิ่งไม่มีหนาม ดอกสีม่วง, ผกากรองเลื้อย ก็เรียก,ทั้ง ๒ ชนิดนี้เป็นไม้ต่างประเทศ; ชนิด L. trifolia L. ขึ้นในป่าโปร่งระดับสูงทางภาคเหนือ ลําต้นกลม ดอกสีม่วง.
ผกาย
น. ดาว; แสงกระจาย, โดยมากใช้ว่า ประกาย. (ข. ผฺกาย).
ผคม
[ผะคม] ก. ไหว้, แผลงเป็น บังคม ก็ได้. (ข. บงฺคํ).
ผง
น. สิ่งละเอียด เช่น ตำแป้งจนเป็นผง; เศษหยากเยื่อ มักเรียกว่าขี้ผง หรือ เศษผง. ว. ที่ละเอียด เช่น นมผง แป้งผง.
ผงขาว
น. ยาเสพติดร้ายแรงชนิดหนึ่ง มีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็นสารประเภทแอลคาลอยด์ คือ มอร์ฟีน เฮโรอีน และแอลคาลอยด์อื่น ๆที่ได้จากฝิ่น ลักษณะเป็นของแข็ง เมื่อทําให้ร้อนจะแปรสภาพเป็นไอ.
ผงเข้าตาตัวเอง
(สํา) น. เมื่อปัญหาหรือความเดือดร้อนเกิดแก่ผู้อื่น ช่วยแก้ไขให้เขาได้แต่เมื่อเกิดแก่ตน กลับแก้ไขไม่ได้.
ผงคลี
น. ฝุ่นละเอียด, ละออง.
ผงชูรส
น. เกลือกรดชนิดหนึ่งชื่อโซเดียมไฮโดรเจนกลูทาเมต หรือโมโนโซเดียมกลูทาเมต มีสูตร HOOC(CH2)2CH(NH2)COONa ลักษณะเป็นผลึกสีขาว ใช้ในการปรุงแต่งรสอาหาร.
ผงซักฟอก
น. สารอินทรีย์ชนิดหนึ่ง ลักษณะเป็นผง มีหลายชนิด มีองค์ประกอบที่สําคัญแตกต่างกัน เช่น ประกอบด้วยโซเดียมลอริลซัลเฟต (sodiumlauryl sulphate) หรือโซเดียมอัลคิลอะริล ซัลโฟเนต (sodium alkylaryl sulphonate) เป็นต้น ใช้ประโยชน์ในการซักฟอกได้ดีกว่าสบู่ ทั้งใช้ซักฟอกในนํ้าอ่อน นํ้ากระด้าง หรือนํ้าเค็มได้ดี.
ผงฟู
น. สารผสมชนิดหนึ่ง ซึ่งเมื่อเปียกนํ้าหรือทําให้ร้อนจะให้แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ออกมา มีองค์ประกอบที่สําคัญ คือโซเดียมไฮโดรเจนคาร์บอเนต มีสูตร NaHCO3 ปนแป้ง ผสมคลุกเคล้ากับสารอื่นซึ่งมักเป็นกรดทาร์ทาริก มีสูตร HOOCCHOHCHOHCOOH หรือโพแทสเซียมไฮโดรเจนทาร์เทรตมีสูตร KHC4H4O6 หรือแคลเซียมไดไฮโดรเจนฟอสเฟต มีสูตรCa(H2PO4)2 หรือสารส้มใช้ประโยชน์ทําให้ขนมปังและขนมบางประเภทมีเนื้อฟูพรุน.
ผงก
[ผะหฺงก] ก. ยกหัวขึ้นน้อย ๆ, ก้มหัวลงแล้วเงยขึ้นโดยเร็วแสดงอาการยอมรับหรือเห็นด้วย.
ผงม
[ผะหฺงม] ก. ประคบประหงม.
ผงร
[ผะหฺงอน] ก. หงาย, ชูขึ้น, ทรงไว้, เช่น ข้าแต่พระผู้ผงรแผ่นแผ้ว.(ม. คําหลวง จุลพน); ชะเง้อขึ้น เช่น เสือผกผงร. (เสือโค). (ข. ผฺงาร).
ผงอน
[ผะหฺงอน] น. แผ่นดิน, (โบ) เขียนว่า ผงร ก็มี. ก. เอี้ยว, เลี้ยว.
ผงอบ
[ผะหฺงอบ] ว. อ่อนเพลียมาก, จวนจะสิ้นใจ.
ผงะ
[ผะหฺงะ] ก. แสดงอาการชะงักงันหรือถอยไปข้างหลังเมื่อประสบเหตุการณ์ประจันหน้าโดยกะทันหันไม่ทันรู้ตัวหรือคาดหมายมาก่อน.
ผงาด
[ผะหฺงาด] ว. สง่า, เด่น, ผาดโผน.
ผง่าน
[ผะหฺง่าน] ว. ผงาด เช่น ทั้งอกไหล่ก็ผายผึ่งผง่านโง. (ม. คําหลวง ชูชก).
ผจง
[ผะจง] น. ความตั้งใจ. ก. ตั้งใจทําให้ดี, บรรจง, เช่น ผจงแต่ง ผจงจัด.(ข. ผฺจง่).
ผจญ, ผจัญ
[ผะจน, ผะจัน] ก. พยายามต่อสู้, พยายามเอาชนะ, เช่น มารผจญ,ต่อสู้ดิ้นรนเพื่อเอาชนะ เช่น ผจญความทุกข์ยาก ผจญอุปสรรค,ประจญ หรือ ประจัญ ก็ว่า. (ข. ผฺจาญ่ ว่า ทําให้แพ้).
ผจญ, ผจัญ
[ผะจน, ผะจัน] ก. พยายามต่อสู้, พยายามเอาชนะ, เช่น มารผจญ,ต่อสู้ดิ้นรนเพื่อเอาชนะ เช่น ผจญความทุกข์ยาก ผจญอุปสรรค,ประจญ หรือ ประจัญ ก็ว่า. (ข. ผฺจาญ่ ว่า ทําให้แพ้).
ผจญภัย
ก. ออกไปเสี่ยงสู้ภัยอันตราย.
ผจาน
ก. เปิดเผยความชั่ว, ประจาน. (ข. ผฺจาล ว่า ทําให้เข็ดหลาบ).
ผชุม
ก. ประชุม. (ข. บฺรชุํ).
ผณิ, ผณิน
น. งู. (ป. ผณิ; ส. ผณินฺ).
ผณิ, ผณิน
น. งู. (ป. ผณิ; ส. ผณินฺ).
ผณินทร, ผณิศวร
น. พญางู คือ นาคราช. (ส. ผณินฺ + อินฺทฺร; ส. ผณินฺ + อีศฺวร).
ผณินทร, ผณิศวร
น. พญางู คือ นาคราช. (ส. ผณินฺ + อินฺทฺร; ส. ผณินฺ + อีศฺวร).
ผณินทรสมพัตสร
[ผะนินทฺระสมพัดสอน] น. ปีงูใหญ่, ปีมะโรง. (ป. ผณิ + ส. อินฺทฺร+ ส. สํวตฺสร).
ผณินทร, ผณิศวร
ดู ผณิน.
ผณินทร, ผณิศวร
ดู ผณิน.
ผณินทรสมพัตสร
ดู ผณิน.
ผด
น. ชื่อโรคผิวหนังชนิดหนึ่ง ขึ้นเป็นผื่นเม็ดเล็ก ๆ ตามผิวหนังมักเกิดในเวลาที่มีอากาศร้อนอบอ้าว มีอาการคัน.
ผดุง
[ผะดุง] ก. ประดุง, คํ้า, คํ้าจุน, ระวัง, อุดหนุน.
ผดุงครรภ์
[ผะดุงคัน] น. ผู้ทําการคลอดบุตรแผนปัจจุบัน.
ผเดิน
ก. เดิน, ใช้ บันเดิน ก็มี.
ผทม
[ผะทม] ก. นอน (ใช้แก่เจ้านาย), ประทม หรือ บรรทม ก็ใช้. (ข. ผฺทํ).
ผทมเพลิง
ก. อยู่ไฟ.
ผนวก
[ผะหฺนวก] ก. เพิ่มเข้า, บวกเข้า, เช่น ผนวกดินแดน.
ผนวช
[ผะหฺนวด] (ราชา) ก. บวช.
ผนัง
[ผะหฺนัง] น. ฝาที่ก่ออิฐถือปูน, ฝาทึบที่โบกปูน, โดยปริยายหมายถึงสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ผนังถ้ำ.
ผนิด
[ผะหฺนิด] ก. ปิดให้แน่น เช่น พอเขียนหมดเข้าผนิดปิดตรา.(อิเหนา).
ผนึก
[ผะหฺนึก] ก. ติดให้แน่น เช่น ผนึกซอง ผนึกตรา, อัดให้แน่นเป็นปึก เช่น ผนึกกระดาษหลาย ๆ แผ่นให้เป็นปึกเดียวกัน, ปิดให้แน่นเช่น ผนึกไห, รวมกันให้เป็นปึกแผ่น เช่นผนึกกําลัง. น. การนําช้างเล็กไปโดยใช้ช้างใหญ่ขนาบไป; เครื่องใช้ที่มีลักษณะแคบสำหรับสอดใส่สิ่งของ.
ผม ๑
น. ขนที่ขึ้นอยู่บนศีรษะ โดยปรกติเป็นเส้นยาว, บางทีก็ใช้เข้าคู่กับคํา เผ้า เป็น ผมเผ้า หรือ เผ้าผม.
ผมแกละ
[แกฺละ] น. ผมเด็กผู้ชายที่เอาไว้เป็นแหยมตรงแง่ศีรษะ.
ผมจุก
น. ผมเด็ก ๆ ที่ขมวดเอาไว้ตรงขม่อม, จุก หรือ หัวจุก ก็เรียก.
ผมชิงเกิล
น. ทรงผมผู้หญิงที่ซอยผมด้านหลังไล่ระดับกันลงมาถึงต้นคอ.(อ. shingle).
ผมดอกกระทุ่ม
น. ทรงผมผู้หญิงที่ตัดสั้นแล้วหวีเสยให้เป็นพุ่มคล้ายดอกกระทุ่มไม่มี จอน.
ผมทรงมหาดไทย, ผมมหาดไทย
(โบ) น. ทรงผมผู้ชายที่โกนรอบศีรษะ แต่ไว้ยาวตรงกลางกระหม่อมแล้วหวีแต่งเรือนผมตามแต่จะเห็นงาม, ผมหลักแจว ก็ว่า.
ผมทรงมหาดไทย, ผมมหาดไทย
(โบ) น. ทรงผมผู้ชายที่โกนรอบศีรษะ แต่ไว้ยาวตรงกลางกระหม่อมแล้วหวีแต่งเรือนผมตามแต่จะเห็นงาม, ผมหลักแจว ก็ว่า.
ผมทัด
น. ทรงผมผู้หญิงที่มีผมยื่นยาวทั้ง ๒ ข้างจอนผมสําหรับทัดหู.
ผมบ๊อบ
น. ทรงผมผู้หญิงที่ตัดปลายด้านหลังให้เสมอกัน ยาวราวระดับต้นคอ. (อ. bob).
ผมปีก
น. ทรงผมผู้หญิงที่ไว้ผมยาวแต่เฉพาะกลางกระหม่อมคล้ายผมทรงมหาดไทยด้านหลังยาวประบ่า.
ผมเป๋
น. ทรงผมผู้ชายที่หวีแสกข้าง.
ผมเปีย
น. ผมที่ไว้ยาวบริเวณท้ายทอย, ผมที่ถักห้อยยาวลงมา, เปียหรือ หางเปีย ก็เรียก.
ผมโป่ง
น. ทรงผมผู้หญิงที่มีช้องหนุนให้ผมโป่งแล้วเกล้าเป็นมวย.
ผมไฟ
น. ผมเดิมของทารกที่ติดมาแต่กําเนิด, ที่เรียกว่าผมไฟนั้นเพราะแต่เดิมมารดาทารกต้องอยู่ไฟ.
ผมมวย
น. ทรงผมที่ไว้ยาวแล้วเกล้าเป็นมวย.
ผมม้า
น. ทรงผมผู้หญิงที่หวีส่วนหนึ่งลงมาปรกหน้าผากราวระดับคิ้ว.
ผมรองทรง
น. ทรงผมผู้ชายที่ตัดข้างล่างสั้น ข้างบนยาว.
ผมลานบิน
น. ทรงผมผู้ชายที่ตัดข้างล่างสั้นเกรียน ข้างบนราบเสมอกัน.
ผมสองสี
ว. มีอายุแล้ว หมายถึง คนที่มีผมหงอกบ้างแล้ว เช่น เขาเป็นคนผมสองสีแล้ว. น. คนมีอายุแล้ว (มักใช้พูดในเชิงกระทบกระเทียบ)เช่น ผมสองสีแล้วยังทำเป็นเด็ก ผมสองสีแล้วยังพูดจาเชื่อถือไม่ได้,สองผม ก็ว่า.
ผมหลักแจว
น. ผมทรงมหาดไทย.
ผม ๒
ส. คําใช้แทนตัวผู้พูด เพศชาย ใช้พูดโดยสุภาพ, เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๑.
ผมนาง
น. ชื่อปลาทะเลชนิด Alectis ciliaris, A. indica และ Carangoidesarmatus ในวงศ์ Carangidae ลําตัวสั้น กว้าง แบนข้างมากคอดหางเล็ก เกล็ดละเอียด เว้นแต่ที่ส่วนท้ายของเส้นข้างตัว โดยเฉพาะบริเวณคอดหางเกล็ดจะขยายใหญ่เป็นสันแข็ง มีกระดูกเป็นหนาม ๒ อัน โผล่อยู่หน้าครีบก้น ที่สําคัญคือ ต่างก็มีก้านครีบหลังตอนที่ ๒ และครีบก้นที่เป็นเส้นยาวมาก ลําตัวสีเงิน เฉพาะใกล้สันหลังเป็นสีฟ้าอมเทา ในระยะที่เป็นปลาขนาดเล็กจะมีลายพาดขวางเป็นบั้งสีเทาอยู่หลายแถบ เส้นครีบที่เป็นลายยาวมีสีคลํ้าหรือดํา จึงได้ชื่อว่า ผมนาง เฉพาะชนิด A. indica มีขนาดยาวได้ถึง ๘๐ เซนติเมตร.
ผยอง
[ผะหฺยอง] ก. เผ่นโผน; ลําพอง, เย่อหยิ่ง, ฮึกเหิม.
ผย่ำเผยอ
[ผะหฺยํ่าผะเหฺยอ] ก. ปํ้า ๆ เป๋อ ๆ เช่น ทําหาวเรอพูดผยํ่าเผยอ.(พงศ. เลขา).
ผรณ
[ผะระนะ] น. การแผ่ไป, การซ่านไป. (ป.).
ผรณาปีติ
[ผะระ] น. ปีติที่เกิดแล้วทําให้รู้สึกซาบซ่านไปทั่วร่างกาย. (ป.).
ผรณาปีติ
ดู ผรณ.
ผรสุ
[ผะระสุ] น. ขวาน. (ป.; ส. ปรศุ).
ผริต, ผริต
[ผะหฺริด, ผะริตะ] ก. แผ่ไป, ซ่านไป. (ป.).
ผริต, ผริต
[ผะหฺริด, ผะริตะ] ก. แผ่ไป, ซ่านไป. (ป.).
ผรุพก
[ผะรุ] น. กระโถน. (ส.).
ผรุส
[ผะรุสะ, ผะรุดสะ] ว. หยาบ, หยาบคาย. (ป.).
ผรุสวาจา, ผรุสวาท
[ ผะรุสะวาด, ผะรุดสะวาด] น. คําหยาบ. (ป.).
ผรุสวาจา, ผรุสวาท
[ ผะรุสะวาด, ผะรุดสะวาด] น. คําหยาบ. (ป.).
ผล
น. ลูกไม้ เช่น ผลมะม่วง ผลมะปราง; สิ่งที่เกิดจากการกระทำ เช่นผลแห่งการทำดี ผลแห่งการทำชั่ว; ประโยชน์ที่ได้รับ เช่น ทำนาได้ผล เรียนได้ผล; ในพระพุทธศาสนา เป็นชื่อแห่งโลกุตรธรรมมี ๔ ชั้น คือ โสดาปัตติผล สกิทาคามิผล อนาคามิผล อรหัตผล,คู่กับ มรรค; ลักษณนามเรียกผลไม้ เช่น มะม่วง ๒ ผล มะปราง๓ ผล; จำนวนที่ได้จากการคำนวณ เช่น ๕ กับ ๗ บวกกัน ได้ผลเท่ากับ ๑๒, ผลลัพธ์ ก็ว่า. (ป., ส.).
ผลพลอยได้
น. สิ่งที่ได้รับนอกเหนือจากผลที่ได้ตามความมุ่งหมาย.
ผลลัพธ์
น. จํานวนที่ได้จากการคํานวณ เช่น ถอดกรณฑ์ที่ ๒ ของ ๔๙ ได้ผลลัพธ์เป็น ๗, ผล ก็ว่า.
ผลานิสงส์
[ผะ] น. ความไหลออกแห่งผล (ความดี), ผลแห่งบุญกุศล. (ป.).
ผลาผล
[ผะลาผน] น. ลูกไม้ใหญ่น้อย. (ป.).
ผลาหาร
[ผะลาหาน] น. อาหารคือลูกไม้.
ผลก
[ผะหฺลก] (โบ) ว. บ่อย ๆ, เนือง ๆ.
ผลคุน
[ผนละคุน] น. เดือนผาลคุน คือ เดือน ๔ ตกในราวเดือนมีนาคม.(ส.; ป. ผคฺคุณ).
ผลคุนี
[ผนละคุนี] น. ชื่อดาวนักษัตรมี ๔ ดวง เรียกว่า ดาวเพดาน เมื่อแยกเพียง ๒ ดวงหน้า เรียกว่า บุรพผลคุนี เป็นดาวฤกษ์ที่ ๑๑ คือ ดาววัวตัวผู้ หรือ ดาวงูเมีย, อีก ๒ ดวงหลังเรียกว่า อุตรผลคุนี เป็นดาวฤกษ์ที่ ๑๒ คือ ดาวเพดาน หรือ ดาววัวตัวเมีย. (ส.; ป. ผคฺคุณี).
ผลคุนีบูรพมาส
[–บูระพะมาด] น. วันเพ็ญในนักษัตรอุตรผลคุนี. (ส. ผาลคุนี +ปูรฺว + มาส).
ผลง
[ผฺลง] ก. ปลิดปลง, ฆ่าให้ตาย.
ผลอ
[ผฺลอ] ว. โบ๋, โหว, เช่น ปากผลอ; ประจบประแจง เช่น พูดผลอ.
ผล็อง
[ผฺล็อง] ว. เสียงเช่นของตกลงในไห.
ผล็อย, ผล็อย ๆ
[ผฺล็อย] ว. อาการที่ร่วงหรือหล่นไปโดยเร็ว เช่น ฝนตกผล็อย ๆ,อาการที่หลับไปโดยเร็ว เช่น หลับผล็อย, ผ็อย หรือ ผ็อย ๆ ก็ว่า.
ผล็อย, ผล็อย ๆ
[ผฺล็อย] ว. อาการที่ร่วงหรือหล่นไปโดยเร็ว เช่น ฝนตกผล็อย ๆ,อาการที่หลับไปโดยเร็ว เช่น หลับผล็อย, ผ็อย หรือ ผ็อย ๆ ก็ว่า.
ผละ
[ผฺละ] ก. แยกออก เช่น นักมวยชกแล้วผละออก, ละทิ้งไปโดยกะทันหัน เช่น ผละไปจากการประชุม.
ผละงาน
ก. ละทิ้งการงานไปโดยกะทันหัน, นัดหยุดงาน.
ผลัก
[ผฺลัก] ก. ใช้มือดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที เช่นผลักประตู.
ผลัด
[ผฺลัด] ก. เปลี่ยนแทนที่ เช่น ผลัดเสื้อผ้า ผลัดเวร ผลัดใบ ผลัดขน.น. ลักษณนามเรียกการผลัดเปลี่ยนเวรยาม เช่น เปลี่ยนเวรวันละ๓ ผลัด.
ผลัดเปลี่ยน
ก. ผลัดกันประจําหน้าที่ เช่น ผลัดเปลี่ยนเวรยาม.
ผลัดแผ่นดิน
ก. เปลี่ยนพระเจ้าแผ่นดิน คือ พระเจ้าแผ่นดินองค์ใหม่ขึ้นครองราชสมบัติ, เปลี่ยนแผ่นดิน ก็ว่า.
ผลับ
[ผฺลับ] ว. เร็ว; เสียงอย่างเสียงสุนัขกินนํ้าข้าว.
ผลัวะ
[ผฺลัวะ] ว. อาการที่ผลุนผลันเข้าไปหรือออกมาอย่างรวดเร็ว เช่นเปิดประตูผลัวะเข้าไป; เสียงดังอย่างเอาดินปาพุ่มไม้หรืออย่างเสียงนกเขาที่บินออกจากพุ่มไม้.
ผลา
[ผฺลา] น. ง้าว; ก้อนหิน. ว. กล้า; คม.
ผลาญ
[ผฺลาน] ก. ทําลายให้หมดสิ้นไป, บางทีหมายถึงทําลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป เช่น ผลาญพ่อผลาญแม่ คือ ทําลายทรัพย์สมบัติของพ่อแม่ให้หมดสิ้นไป.
ผลานิสงส์
ดู ผล.
ผลาผล
ดู ผล.
ผลาหาร
ดู ผล.
ผลิ
[ผฺลิ] ก. เริ่มงอกปริออกมา, เริ่มแตกดอกออกใบ, เช่น ดอกไม้ผลิใบไม้ผลิ.
ผลิก, ผลิกะ
[ผะลิกะ] น. ผลึก. (ป.).
ผลิก, ผลิกะ
[ผะลิกะ] น. ผลึก. (ป.).
ผลิกศิขรี
[สิขะรี] น. เขาแก้วผลึก คือ เขาไกรลาส. (ป. ผลิก + ส. ศิขรี).
ผลิกศิลา
น. หินผลึก. (ป. ผลิก + ส. ศิลา).
ผลิต, ผลิต
[ผะหฺลิด, ผะหฺลิดตะ] ก. ทําให้เกิดมีขึ้นตามที่ต้องการด้วยอาศัยแรงงานหรือเครื่องจักรเป็นต้น เช่น ผลิตข้าว ผลิตรถยนต์ ผลิตครูผลิตบัณฑิต. (ป.).
ผลิต, ผลิต
[ผะหฺลิด, ผะหฺลิดตะ] ก. ทําให้เกิดมีขึ้นตามที่ต้องการด้วยอาศัยแรงงานหรือเครื่องจักรเป็นต้น เช่น ผลิตข้าว ผลิตรถยนต์ ผลิตครูผลิตบัณฑิต. (ป.).
ผลิตกรรม
น. การทําให้เป็นผล.
ผลิตผล
น. ผลที่ทําขึ้น, ผลที่ได้จากการผลิตด้วยอาศัยแรงหรือเครื่องจักรเป็นต้น.
ผลิตภัณฑ์
น. สิ่งที่ทําขึ้น.
ผลิน, ผลี
[ผะลิน, ผะลี] ว. มีผล. (ส.).
ผลิน, ผลี
[ผะลิน, ผะลี] ว. มีผล. (ส.).
ผลีผลาม
[ผฺลีผฺลาม] ว. รีบร้อนเกินไปโดยไม่ระมัดระวังหรือไม่ถูกกาลเทศะ.
ผลึก
[ผะหฺลึก] น. ชื่อแก้วอย่างหนึ่งมีสีใสขาว เรียกว่า แก้วผลึก, สิ่งมีลักษณะขาวใสดั่งแก้ว เช่น น้ำตาลตกผลึก ผลึกน้ำตาล. (ป. ผลิก);(วิทยา) ของแข็งที่มีโครงสร้างเป็นรูปทรงเรขาคณิตที่แน่นอนเฉพาะตัว. (อ. crystal).
ผลึ่ง
[ผฺลึ่ง] ก. บวมขึ้น, พองขึ้น. ว. เสียงดังอย่างเสียงของหนัก ๆตกลงที่พื้น, อาการที่ล้มหงายไปทันทีทันใด ในคําว่า ล้มผลึ่งหงายผลึ่ง.
ผลือ
[ผฺลือ] น. ปม.
ผลุ
[ผฺลุ] ว. เสียงดังอย่างเสียงของอ่อนน่วมตกลง เช่น มะละกอสุกหล่นลงมาดังผลุ.
ผลุง
[ผฺลุง] ว. อาการที่ทิ้งหรือปาสิ่งของไปโดยเร็ว เช่น ทิ้งผลุง, อาการที่กระโดดไปโดยเร็วในคำว่า โดดผลุง, เสียงอย่างเสียงของหนักตกนํ้า.
ผลุด
[ผฺลุด] ก. หลุดเข้าหรือออกโดยเร็ว, มุดเข้าหรือออกโดยเร็ว.
ผลุน
[ผฺลุน] ว. โดยรวดเร็วทันที (อย่างไม่ได้นึกคาดหมาย) เช่น ผลุนไปผลุนมา วิ่งผลุนไป.
ผลุนผลัน
[ผฺลัน] ว. หุนหัน, ทันทีทันใดโดยไม่ยับยั้งรั้งรอ.
ผลุบ
[ผฺลุบ] ว. อาการที่ดําลง มุดลง หรือลับหายเข้าไปทันที เช่นนกผลุบเข้ารัง.
ผลุบผลับ
[ผฺลับ] ว. ลุกลน, ไม่เรียบร้อย.
ผลุบโผล่, ผลุบ ๆ โผล่ ๆ
ว. อาการที่ผลุบลงแล้วผุดขึ้น, อาการที่ผลุบเข้าไปแล้วโผล่ออกมา,จม ๆ ลอย ๆ, เช่น ขอนลอยน้ำผลุบ ๆ โผล่ ๆ, โดยปริยายหมายความว่าทําบ้างไม่ทําบ้างไม่สมํ่าเสมอ, ลุ่ม ๆ ดอน ๆ, กะผลุบกะโผล่ หรือผลุบโผล่ ๆ ก็ว่า.
ผลุบโผล่, ผลุบ ๆ โผล่ ๆ
ว. อาการที่ผลุบลงแล้วผุดขึ้น, อาการที่ผลุบเข้าไปแล้วโผล่ออกมา,จม ๆ ลอย ๆ, เช่น ขอนลอยน้ำผลุบ ๆ โผล่ ๆ, โดยปริยายหมายความว่าทําบ้างไม่ทําบ้างไม่สมํ่าเสมอ, ลุ่ม ๆ ดอน ๆ, กะผลุบกะโผล่ หรือผลุบโผล่ ๆ ก็ว่า.
ผลุย
[ผฺลุย] ว. อาการที่เชือกหรือปมหลุดโดยเร็ว.
ผลู
[ผฺลู] น. ทาง. (ข.).
ผลูบด
น. ทางเลี้ยว. (ข.).
ผลูแบก
น. ทางแยก. (ข.).
ผวน
[ผฺวน] ก. หวน, กลับ, เช่น ผวนคํา, เรียกคําที่พูดทวนกลับเช่นนั้นเช่น ตกที่อิฐ ผวนเป็นติดที่อก ว่า คําผวน.
ผวย
น. เรียกผ้าห่มนอนว่า ผ้าผวย.
ผวา
[ผะหฺวา] ก. แสดงอาการเช่นเอามือไขว่คว้าหรืออ้าแขนโถมตัวเข้ากอดเมื่อสะดุ้งตกใจหรือตื่นเต้นเป็นต้น. ว. อาการที่หวาดสะดุ้งเพราะตกใจกลัวเป็นต้น เช่น นอนผวากลัวโจรมาปล้น,อาการที่เด็กนอนสะดุ้งยกมือไขว่คว้า ในคำว่า เด็กนอนผวา,อาการที่อ้าแขนโผเข้ากอดกัน เช่น เด็กวิ่งผวาเข้าหาแม่.
ผสม
[ผะ–] ก. รวมกันเข้า. (ข. ผฺสํ).
ผสมเทียม
ก. ผสมพันธุ์ด้วยวิธีฉีดนํ้าอสุจิเข้าอวัยวะสืบพันธุ์ของสตรีหรือสัตว์ตัวเมียโดยไม่ได้ร่วมสัมพันธ์ทางเพศกัน.
ผสมผสาน
ก. เก็บไว้ทีละเล็กทีละน้อย, เก็บเล็กผสมน้อย.
ผสมผเส
ว. ปนเปกัน.
ผสมพันธุ์
ก. สืบพันธุ์, คัดเลือกพันธุ์ที่มีคุณภาพมาผสมกัน, ประสมพันธุ์ ก็ว่า.
ผสมโรง
ก. พลอยไปด้วย, ร่วมด้วย.
ผสมเสร็จ
ดู สมเสร็จ.
ผสาน
[ผะ] ก. ประสาน. (ข. ผฺสาร = บัดกรี).
ผสาย
[ผะ] ก. กระจาย, เรียงราย, เช่น ตรีมุขสิงหาสน์แก้ว กรองผสาย.(เฉลิมพระเกียรติพระนารายณ์). (ข. ผฺสายร).
ผสาร
[ผะสาน] (โบ) ก. ผสาน.
ผอก ๑
น. การกินข้าว; ข้าวที่กิน; ภาชนะที่อาจสวมหรือใส่สิ่งอื่นได้, ปลอก;ปลาหรือกุ้งประสมตํากับเกลือ. (ถิ่นอีสาน) ก. ใช้ข้าวสุกเป็นเครื่องมือในการเชื้อเชิญผีออกจากคนที่กำลังเจ็บป่วยเพื่อให้หาย.
ผอก ๒
ว. น่าเกลียด เช่น แลจะให้แก่พราหมณ์เถ้าผอกหงอกหลง.(ม. คําหลวง มหาราช).
ผอง
ว. ทั้งปวง, ทั้งหมด.
ผ่อง ๑
ว. ปลั่ง, ปราศจากมลทิน, ไม่ขุ่นมัว, เช่น ผิวผ่อง หน้าผ่อง ขาวผ่อง.
ผ่องแผ้ว
ว. เปล่งปลั่ง, บริสุทธิ์, สะอาดหมดจด, เช่น จิตใจผ่องแผ้ว.
ผ่องใส
ว. สุกใส, บริสุทธิ์, เช่น จิตใจผ่องใส, แจ่มใส, มีน้ำมีนวล, เช่นหน้าตาผ่องใส.
ผ่อง ๒
ก. ออกเสียงร้องว่า ‘ผ่อง’ เมื่อเปิดไพ่ขึ้นมาเข้าตอง เป็นคําใช้ในการเล่นไพ่ผ่องไทยหรือจีน.
ผอด
ก. หายใจ, ดูดลม (จากปอด).
ผ่อน
ก. ทําให้หย่อนหรือคลายความตึง เช่น ผ่อนสายป่านว่าว ผ่อนหนี้ผ่อนอารมณ์.
ผ่อนคลาย
ก. ลดความตึงเครียด เช่น เหตุการณ์ผ่อนคลาย.
ผ่อนชำระ
ก. ทยอยจ่ายเป็นงวด ๆ.
ผ่อนปรน
ก. แบ่งหนักให้เป็นเบา, เอาไปทีละน้อย, ขยับขยายให้เบาบางลง.
ผ่อนผัน
ก. ลดหย่อนตาม, ลดหย่อนให้.
ผ่อนส่ง
ก. ผ่อนชําระ เช่น ผ่อนส่งบ้าน; (ปาก) ค่อยเป็นค่อยไปทีละน้อยเช่น ตายแบบผ่อนส่ง.
ผ่อนสั้นผ่อนยาว
(สํา) ก. ประนีประนอมกัน, อะลุ้มอล่วยกัน, ผ่อนผันสั้นยาว ก็ว่า.
ผ่อนหนักเป็นเบา
(สํา) ก. ลดความรุนแรงลง, ลดหย่อนลง.
ผ่อนหนี้, ผ่อนหนี้ผ่อนสิน
ก. ผ่อนชำระหนี้สินเป็นงวด ๆ.
ผ่อนหนี้, ผ่อนหนี้ผ่อนสิน
ก. ผ่อนชำระหนี้สินเป็นงวด ๆ.
ผอบ
[ผะ] น. ภาชนะสำหรับใส่ของ มีเชิง ฝาครอบมียอด มักทำด้วยโลหะหรือไม้กลึงเป็นต้น.
ผอม
ว. ร่างกายมีเนื้อน้อย, ซูบ, ตรงข้ามกับ อ้วน.
ผอมกะหร่อง
ว. ผอมไม่มีเรี่ยวแรง.
ผอมเกร็ง
ว. ผอมแต่แข็งแกร่ง.
ผอมโซ
ว. ผ่ายผอมเพราะอดอยาก.
ผอมแห้ง
ว. ผอมมากจนแทบไม่มีเรี่ยวแรง.
ผ็อย, ผ็อย ๆ
ว. อาการที่ร่วงหรือหล่นไปโดยเร็ว เช่น ฝนตกผ็อย ๆ, อาการที่หลับไปโดยเร็ว เช่น หลับผ็อย, ผล็อย หรือ ผล็อย ๆ ก็ว่า.
ผ็อย, ผ็อย ๆ
ว. อาการที่ร่วงหรือหล่นไปโดยเร็ว เช่น ฝนตกผ็อย ๆ, อาการที่หลับไปโดยเร็ว เช่น หลับผ็อย, ผล็อย หรือ ผล็อย ๆ ก็ว่า.
ผ่อย
ก. ม่อย เช่น ลมจับพับผ่อยพ้น นับครั้งคราวหลาย. (นิทราชาคริต).
ผอวด
[ผะ–] ก. อวด.
ผอูน
[ผะอูน] น. น้องหญิง, โผอน ก็ว่า. (ข. บฺอูน).
ผะ ๑
ใช้แทน ประ เช่น ผะเด ผะเด็น ผะแดง ผะเทศ.
ผะ ๒
ใช้นําหน้าคําที่ตั้งต้นด้วยตัว ผ มีความแปลอย่างเดียวกับคําเดิมนั้นเช่น ผะผก ผะผ่อง ผะผ้าย ผะผ่าว ผะผํ้า.
ผะแคง
ว. ประดัง, คับคั่ง.
ผะดา
ก. คํ้าชู, จุน, ช่วย.
ผะสา
น. ประสา.
ผะออบ
น. ชื่อโรคนกเขามีอาการนํ้าออกทางปากทางจมูก.
ผัก
น. พืชที่ใช้เป็นอาหาร; ใช้เป็นคํานําหน้าชื่อพืชบางจําพวก เช่นผักกาด ผักกูด ผักปลาบ ผักหนอก.
ผักต้มขนมยำ
(สํา) ว. ผสมผเสปนเปกันยุ่ง.
ผักไก
ดู เทา ๒.
ผักขวง, ผักขี้ขวง
ดู ขวง ๑.
ผักขวง, ผักขี้ขวง
ดู ขวง ๑.
ผักโขม
ดู ขม ๒ (๑).
ผักคราด, ผักคราดหัวแหวน
ดู คราด ๒.
ผักคราด, ผักคราดหัวแหวน
ดู คราด ๒.
ผักโฉม
ดู กระโฉม.
ผักชี
ดู ชี ๒.
ผักชีโรยหน้า
(สํา) น. การทําความดีเพียงผิวเผิน.
ผักตบชวา
ดู ตบ ๑.
ผักทอดยอด
(ราชา) น. ผักบุ้ง.
ผักบุ้ง
ดู บุ้ง ๒.
ผักบุ้งขัน
ดู บุ้งขัน ที่ บุ้ง ๒.
ผักบุ้งจีน
ดู บุ้ง ๒.
ผักบุ้งทะเล
ดู บุ้งทะเล ที่ บุ้ง ๒.
ผักบุ้งฝรั่ง
ดู บุ้งฝรั่ง ที่ บุ้ง ๒.
ผักบุ้งร้วม
ดู บุ้งร้วม.
ผักบุ้งรั้ว
ดู บุ้งฝรั่ง ที่ บุ้ง ๒.
ผักเบี้ย, ผักเบี้ยใหญ่
ดู เบี้ย ๒.
ผักเบี้ย, ผักเบี้ยใหญ่
ดู เบี้ย ๒.
ผักปลัง
ดู ปลัง.
ผักปุ่มปลา
ดู ปอด ๒.
ผักเผ็ด
(ถิ่นพายัพ) น. ผักคราด. (ดู คราด ๒).
ผักไผ่
(ถิ่นพายัพ) น. ผักแพว. [ดู แพว (๑)].
ผักแพว
ดู แพว (๑).
ผักรู้นอน
(ราชา) น. ผักกระเฉด.
ผักแว่น
น. (๑) (ถิ่นตราด) ต้นบัวบก. [ดู บัวบก (๑)].(๒) ดู แว่น ๒ (๑).
ผักสาบ
ดู อีนูน.
ผักสามหาว
(ราชา) น. ผักตบชนิด Monochoria hastata Solms .
ผักเสี้ยน
น. ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดในสกุล Cleome วงศ์ Capparidaceaeเช่น ผักเสี้ยนป่า (C. chelidonii L.) ดอกสีม่วง, ผักเสี้ยนขาว หรือผัก ส้มเสี้ยน (C. gynandra L.) ดอกสีขาวยอดดองแล้วกินได้, และผักเสี้ยนผี (C. viscosa L.) ดอกสีเหลือง ใช้ทํายาได้.
ผักหนอก
[หฺนอก] (ถิ่นพายัพ, อีสาน) น. ต้นบัวบก. [ดู บัวบก (๑)].
ผักหนอง
[หฺนอง] (ถิ่นพายัพ) น. ผักกระเฉด. (ดู กระเฉด).
ผักหนาม
น. ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Lasia spinosa (L.) Thwaites ในวงศ์ Araceaeก้านใบ ก้านช่อดอกและต้นมีหนาม ใบอ่อนมีพิษ แต่ดองหรือต้มแล้วกินได้ เหง้าใช้ทํายาได้.
ผักหวาน
น. (๑) ชื่อไม้พุ่มชนิด Sauropus androgynus (L.) Merr. ในวงศ์Euphorbiaceae ยอดกินได้, ผักหวานบ้าน ก็เรียก. (๒) ชื่อไม้ต้นชนิด Melientha suavis Pierre ในวงศ์ Opiliaceae ยอดและดอกอ่อนกินได้, ผักหวานป่า ก็เรียก.
ผักหวานบ้าน
ดู ผักหวาน (๑).
ผักหวานป่า
ดู ผักหวาน (๒).
ผักโหม
ดู ขม ๒ (๑).
ผักไห่
ดู มะระ.
ผักไหม
ดู กระพังโหม.m
ผักอีแปะ
ดู ตับเต่า (๑).
ผัคคุณ, ผัคคุณ
[ผักคุน, ผักคุนะ] น. เดือนผลคุน, เดือนผาลคุน. (ป.).
ผัคคุณ, ผัคคุณ
[ผักคุน, ผักคุนะ] น. เดือนผลคุน, เดือนผาลคุน. (ป.).
ผัคคุณมาส
น. เดือนอันมีพระจันทร์เพ็ญเสวยนักษัตรผลคุนี คือ เดือน ๔ตกในราวเดือนมีนาคม. (ป.).
ผัคคุณี
น. ดาวผลคุนี. (ป.; ส. ผลคุนี). (ดู ผลคุนี).
ผัง ๑
น. ไม้สําหรับถ่างผ้าที่ทอให้ตึง ปลายทั้ง ๒ มีเข็มสําหรับเสียบที่ริมผ้า; ไม้หรือเส้นแบบสําหรับเป็นแบบขุดหลุมเสาปลูกเรือน;พื้นที่ราบ; ระดับพื้นที่; แบบที่เขียนย่อหรือขยายจากสิ่งต่าง ๆเช่น ตึก เรือน, แผนผัง ก็ว่า.
ผังเมือง
(กฎ) น. แผนผัง นโยบาย และโครงการที่ใช้เป็นแนวทางในการสร้างหรือพัฒนาเมืองหรือส่วนของเมือง ในด้านสุขลักษณะความสะดวก สบายความเป็นระเบียบความสวยงาม การใช้ประโยชน์ในทรัพย์สินความปลอดภัยของประชาชน และสวัสดิภาพของสังคม เพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจ สังคม และสภาพแวดล้อม.
ผัง ๒
ว. เข้มแข็ง, รวดเร็ว, เช่น ผายผัง.
ผัด
ก. เอาสิ่งที่ใช้เป็นอาหารใส่ลงในกระทะที่มีนํ้ามันหรือนํ้าเล็กน้อยตั้งไฟแล้วพลิกกลับไปมาจนสุก เช่น ผัดข้าว ผัดหมี่, เรียกอาหารที่ทําด้วยวิธีการเช่นนั้น เช่น ข้าวผัด หมี่ผัด; ย้ายไปย้ายมา, หมุนไปมา, ล่อให้ไล่; ขอเลื่อนเวลาไป เช่น ผัดวัน ผัดหนี้; เอาแป้งลูบที่หน้าเพื่อให้นวล เช่น ผัดหน้า.
ผัดเจ้าล่อ
ก. ผัดให้หลงเชื่อรํ่าไปอย่างขอไปที.
ผัดช้าง
ก. ล่อให้ช้างไล่.
ผัดผ่อน
ก. ผัดพอให้ทุเลาหรือหย่อนคลายลง.
ผัดผัน
ก. หมุนกลับไปกลับมา.
ผัดเพี้ยน
ก. ขอเลื่อนเวลาอยู่เรื่อย ๆ, เพี้ยนผัด ก็ว่า.
ผัดวันประกันพรุ่ง
(สํา) ก. ขอเลื่อนเวลาออกไปครั้งแล้วครั้งเล่า.
ผัน ๑
น. ชื่อบัวชนิด Nymphaea cyanea Roxb. ในวงศ์ Nymphaeaceaeดอกสีคราม, บัวขาบ ก็เรียก.
ผัน ๒
ก. หัน เช่น ผันหน้า, ผิน หรือ หิน ก็ว่า; ทำให้เปลี่ยนไปจากแนวหรือลักษณะเดิม เช่น ผันน้ำเข้านา.
ผันแปร
[แปฺร] ก. เปลี่ยนแปลงไป, กลับกลายไป, แปรผัน ก็ว่า.
ผันผยอง
ก. เผ่นลําพองหมุนรอบตัว.
ผันผวน
ก. กลับไปกลับมา, ปั่นป่วน.
ผันผ่อน
ก. ลดหย่อนตาม, ลดหย่อนให้.
ผันผาด
ก. วิ่งหกหันไปมา.
ผันผาย
ก. กลับไป, เดินไป, ผายผัน ก็ว่า.
ผันหม้อ
ก. ดงข้าว คือ ทําข้าวให้ระอุ.
ผันอักษร
ก. เปลี่ยนเสียงพยัญชนะให้สูงตํ่าไปตามวรรณยุกต์.
ผับ, ผับ ๆ
ว. เสียงดังเช่นนั้น (ใช้ในลักษณะรวดเร็วทันทีทันใด) เช่น เตะผับวิ่งผับ ๆ.
ผับ, ผับ ๆ
ว. เสียงดังเช่นนั้น (ใช้ในลักษณะรวดเร็วทันทีทันใด) เช่น เตะผับวิ่งผับ ๆ.
ผัลคุนี
[ผันละ] น. ผลคุนี.
ผัว
น. สามี, ชายที่เป็นคู่ครองของหญิง, คู่กับ เมีย.
ผัวหาบเมียคอน
(สํา) ช่วยกันทํามาหากินทั้งผัวทั้งเมีย, ชายหาบหญิงคอน ก็ว่า.
ผัวะ
ว. เสียงอย่างเสียงไม้หักหรือเสียงตบ.
ผัสส, ผัสสะ
น. การกระทบ, การถูกต้อง, เช่น ผัสสะทางกาย ผัสสะทางใจ,การที่ตา หู จมูก ลิ้น และกาย กระทบกับรูป เสียง กลิ่น รส และสิ่งที่รับรู้ได้ทางกาย เช่น ความสุขทางผัสสะ. (ป.).
ผัสส, ผัสสะ
น. การกระทบ, การถูกต้อง, เช่น ผัสสะทางกาย ผัสสะทางใจ,การที่ตา หู จมูก ลิ้น และกาย กระทบกับรูป เสียง กลิ่น รส และสิ่งที่รับรู้ได้ทางกาย เช่น ความสุขทางผัสสะ. (ป.).
ผัสสาหาร
น. อาหารคือผัสสะ หมายเอาการประจวบกันแห่งอายตนะภายใน อายตนะภายนอก และวิญญาณ เป็นปัจจัยแห่งเจตสิกอันจะพึงเกิดโดยวิถีมีเวทนาเป็นต้น เป็นประการหนึ่งในอาหารทั้ง ๔ (อีก ๓ อย่าง คือ กวลิงการาหาร อาหารคือคําข้าว ๑ มโนสัญเจตนาหาร อาหารคือมโนสัญเจตนา ๑และวิญญาณาหาร อาหารคือวิญญาณ ๑). (ป.).
ผัสสาหาร
ดู ผัสส, ผัสสะ.
ผา
น. หินที่เขา เช่น หน้าผา เนินผา ผาลาด, ภูเขา เช่น เชิงผา, เรียกภูเขาด้านที่มีแผ่นหินตั้งชันว่า หน้าผา.
ผาดำ
น. เขากาฬกูฏ.
ผาเผือก
น. เขาไกรลาส.
ผาสามเส้า
(โบ) น. เขาตรีกูฏ.
ผาหอม
น. เขาคันธมาทน์.
ผ่า
ก. ทําให้แยกออกจากกันตามยาวด้วยมีดหรือขวานอย่างผ่าฟืน,โดยปริยายหมายถึงกิริยาที่ทําให้แยกออก เช่น ผ่าฝี ผ่าปากม้า;แหวกเข้าไป เช่น ผ่าเข้าไป; ฟาดฟันลงไป; (ปาก) ทำสิ่งที่ไม่น่าจะทำหรือในลักษณะที่ไม่ควรจะเป็นเช่นนั้น เช่น วิ่งผ่าเข้าไปกลางวงแทนที่จะเล่นกันอยู่ข้างล่าง ผ่าขึ้นไปอยู่บนยอดไม้.
ผ่าตัด
ก. ผ่าส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกายแล้วตัดเอาส่วนที่เสียออกเพื่อรักษาโรคตามหลักศัลยกรรมเป็นต้น.
ผ่าปากม้า
ก. เอาบังเหียนซึ่งทำด้วยเหล็กหรือไม้ใส่เข้าไปในปากม้า.
ผ่าเผย
ว. องอาจ, มักใช้เข้าคู่กับคํา สง่า เป็น สง่าผ่าเผย.
ผ่าหมาก
ว. เรียกอาการเตะเข้าหว่างขาของคู่ต่อสู้ว่า เตะผ่าหมาก.
ผ่าเหล่า
ว. มีความประพฤติผิดไปจากเทือกเถาเหล่ากอ (ใช้ในทางไม่ดี),ผ่าเหล่าผ่ากอ ก็ว่า.
ผ้า
น. สิ่งที่ทําด้วยเยื่อใยเช่น ฝ้าย ไหม ขนสัตว์ โดยวิธีทอหรืออัดให้เป็นผืน, มัก’เรียกตามลักษณะของสิ่งที่ทำ เช่น ผ้าไหม ผ้าฝ้ายผ้าขนสัตว์ หรือตามลักษณะที่ใช้ เช่น ผ้ากราบ ผ้าอาบ ผ้าอ้อม.
ผ้ากฐิน
น. ผ้าพิเศษที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตแก่ภิกษุเฉพาะกฐินกาล.
ผ้ากราบ
น. ผ้าที่ภิกษุสามเณรใช้รองในเวลากราบพระ ซึ่งกลายมาจากผ้าสันถัต, (โบ) กราบพระ ก็ว่า.
ผ้าเกี้ยว
น. ผ้าลายหรือผ้าปูมสมัยเก่าสำหรับขุนนางนุ่งหรือห่อคัมภีร์เป็นต้น, สมปัก ก็เรียก.
ผ้าแก้ว
น. ผ้าบางใสอย่างแก้ว เนื้อแข็ง ใช้ทำเครื่องแต่งกายหรือดอกไม้เป็นต้น.
ผ้าขนหนู
น. ผ้าที่มีลักษณะเป็นขนขด ใช้ห่มหรือเช็ดตัวเป็นต้น.
ผ้าขาวม้า
น. ผ้าฝ้ายทอเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มักมีลายตาหมากรุกใช้ผลัดอาบน้ำหรือเคียนพุงเป็นต้น, (ปาก) ผ้าขะม้า.
ผ้าขี้ริ้ว ๑
น. ชื่อกระเพาะอย่างหนึ่งของสัตว์เคี้ยวเอื้องเช่นวัว ควายเป็นต้น; ผ้าเก่าขาดที่ใช้เช็ดถูเป็นต้น.
ผ้าขี้ริ้วห่อทอง
(สํา) น. คนมั่งมีแต่แต่งตัวซอมซ่อ.
ผ้าชุบสรง
น. ผ้าผลัดอาบน้ำเจ้านายหรือพระสงฆ์.
ผ้าชุบอาบ
น. ผ้าผลัดอาบน้ำ.
ผ้าเช็ดตัว
น. ผ้าขนหนูรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ใช้ซับหรือเช็ดเนื้อตัวให้แห้ง.
ผ้าเช็ดปาก
น. ผ้าแดงหรือผ้าแดงสลับเหลืองเป็นตา ๆ สำหรับคนกินหมากใช้เช็ดปาก.
ผ้าเช็ดมือ
น. ผ้ารูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสสำหรับเช็ดมือหรือเช็ดปากที่โต๊ะอาหาร.
ผ้าเช็ดหน้า
น. ผ้าผืนเล็กรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส สําหรับเช็ดหน้าซับเหงื่อเป็นต้น.
ผ้าดำ
น. ผ้าด้ายชนิดย้อมมะเกลือ ใช้เป็นผ้านุ่งไว้ทุกข์.
ผ้าดิบ
น. ผ้าที่ทอด้วยด้ายที่ยังไม่ได้ฟอก.
ผ้าแดง
น. ผ้าทอด้วยด้ายย้อมสีแดงเลือดนก มักใช้ทําผ้านุ่งโจงกระเบนหรือผ้าเช็ดปากสําหรับคนกินหมากเป็นต้น.
ผ้าต่วน
น. ชื่อผ้าแพรชนิดหนึ่ง เนื้อเกลี้ยงเป็นมันด้านเดียว ทอเป็นลายสอง.
ผ้าตา
น. ผ้านุ่งชนิดหนึ่งที่ทอด้วยด้ายหรือไหมมีลายเป็นตา ๆ.
ผ้าไตร
น. ผ้า ๓ ผืนของภิกษุ คือ อันตรวาสก (สบง) อุตราสงค์ (จีวร) และสังฆาฏิ (ผ้าทาบ), ไตร ก็เรียก เช่น ไตรครอง ดอกไม้คลุมไตร,เรียกเต็มว่า ผ้าไตรจีวร.
ผ้าถุง
น. เครื่องนุ่งของผู้หญิง ซึ่งใช้ผืนผ้าเย็บริมด้านข้างให้ติดกัน.
ผ้าแถบ
น. ผ้าผืนยาว ๆ แคบ ๆ ใช้ห่มคาดหน้าอกต่างเสื้อ.
ผ้าทิพย์
น. ผ้าที่ห้อยตรงหน้าฐานพระพุทธรูป (โดยมากปั้นด้วยปูนทําเป็นลายต่าง ๆ แต่ที่ไม่เป็นลายก็มี), ผ้าที่ห้อยหน้าราชอาสน์หรือพนักพลับพลา.
ผ้าเทศ
(โบ) น. ผ้าขาวเนื้อดีมาจากต่างประเทศ.
ผ้านวม
น. ผ้าห่มที่มีของอ่อนนุ่มเช่นสำลีอยู่ข้างในเพื่อให้ความอบอุ่น.
ผ้านุ่ง
น. ผ้าสําหรับนุ่งชนิดหนึ่ง มีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า เวลานุ่งม้วนให้เป็นชายกระเบนหรือหางกระเบนแล้วสอดไปใต้หว่างขาดึงขึ้นไปเหน็บขอบผ้าด้านหลังระดับบั้นเอวตอนที่เรียกว่ากระเบนเหน็บ.
ผ้าใบ
น. ผ้าชนิดหนึ่ง เนื้อหนา ทนทาน ใช้ทําใบเรือ กระเป๋า รองเท้าเป็นต้น, ผ้าที่ใช้เขียนรูปสีนํ้ามัน.
ผ้าใบกลอย
น. ผ้าขาวบางเนื้อแน่นละเอียด.
ผ้าใบเมี่ยง
น. ผ้าขาวใช้ห่อศพที่เข้าโกศ.
ผ้าป่า
น. ผ้า (พร้อมทั้งเครื่องบริวาร ถ้ามี) ที่นําเอาไปวางทอดไว้เสมือนว่าเป็นผ้าที่ทิ้งอยู่ในป่า เพื่อให้พระชักเอาไป เป็นทํานองผ้าบังสุกุลมักทําเป็นปรกติต่อท้ายทอดกฐิน เรียกว่า ทอดผ้าป่า.
ผ้าป่าน
น. ผ้าที่ทอด้วยป่าน มีลักษณะบางโปร่ง เส้นแกร่ง.
ผ้าผ่อน
น. ผ้าทั่ว ๆ ไป, ผ้านุ่งผ้าห่ม.
ผ้าแฝง
น. ผ้าคาดเอว ปักด้วยดิ้นเงินแล่ง ทองแล่ง เป็นลวดลายต่าง ๆโบราณใช้เป็นเครื่องประกอบอย่างหนึ่งที่แสดงศักดิ์, สมรด หรือสํารด ก็เรียก.
ผ้าพันคอ
น. ผ้าสําหรับพันคอเพื่อกันหนาวเป็นต้น.
ผ้าพันแผล
น. ผ้าที่ทอด้วยฝ้าย เป็นแถบยาว ๆ มีลักษณะโปร่งบาง สีขาวใช้สําหรับพันหุ้มบาดแผล.
ผ้าพื้น
น. ผ้านุ่งที่ทอด้วยด้ายมีสีใดสีหนึ่งเป็นพื้น ไม่มีดอกไม่มีลาย.
ผ้าเพลาะ
น. ผ้า ๒ ผืนที่เย็บข้างต่อริมติดกันให้กว้างออก.
ผ้าแพร
น. ผ้าไหมชนิดหนึ่ง.
ผ้าโพกหัว
น. ผ้าที่ใช้พันหรือคลุมหัว.
ผ้าม่วง
น. ผ้าไหมสำหรับผู้ชายนุ่ง มีสีม่วงครามหรือม่วงชาดเป็นต้น.
ผ้ามัดหมี่
น. ผ้าชนิดหนึ่ง ทอโดยเอาเชือกมัดด้ายหรือไหมเป็นเปลาะ ๆตามลาย แล้วย้อมสี เมื่อทอแล้วจะได้ลวดลายตามที่มัดไว้,หมี่ ก็เรียก.
ผ้ายก
น. ผ้าไหมชนิดหนึ่งที่ทอยกเป็นดอกให้เป็นลายเด่นขึ้น.
ผ้ายาง
น. ผืนยางหรือพลาสติก ใช้ปูที่นอนหรือเบาะเป็นต้น.
ผ้าลาย
น. ผ้านุ่งที่เขียนหรือพิมพ์ลายเป็นดอกดวงต่าง ๆ มีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า ใช้เป็นผ้านุ่งโจงกระเบน ปัจจุบันทําเป็นผ้าถุง.
ผ้าลูกไม้
น. ผ้าที่ถักโปร่งเป็นลวดลายต่าง ๆ.
ผ้าสันถัต
น. ผ้าที่พระภิกษุรองนั่ง.
ผ้าสาลู
น. ผ้าขาวบางเนื้อละเอียด, ในปัจจุบันอนุโลมเรียกผ้าขาวบางเนื้อนุ่มมักใช้ทำเป็นผ้าอ้อมว่า ผ้าสาลู ด้วย.
ผ้าสำลี
น. ผ้าชนิดหนึ่ง มีขนเนื้อนุ่ม มักใช้ห่ม ตัดเสื้อกันหนาว.
ผ้าห้อยหอ
(โบ) น. ผ้าซึ่งเจ้าบ่าวนุ่งในพิธีซัดนํ้าแต่งงานแล้วผลัดพาดไว้ที่เรือนหอ มีของมีค่าอยู่ในนั้นเพื่อเป็นรางวัลผู้เอาไปซัก.
ผ้าหางกระรอก
น. ชื่อผ้าชนิดหนึ่งที่ทอด้วยด้ายหรือไหมต่างสี ฟั่นเป็นเกลียวเสียก่อนเมื่อทอแล้วมีลายแลดูดังลายหางกระรอก.
ผ้าเหลือง
(ปาก) น. จีวร เช่น เกาะชายผ้าเหลือง, เครื่องหมายแห่งพระพุทธศาสนา,พระพุทธศาสนา, ในความว่า ไม่เห็นแก่พระ ก็เห็นแก่ผ้าเหลืองเถิด.
ผ้าเหลืองร้อน
(ปาก) ก. อยากสึก (ใช้แก่พระภิกษุสามเณร).
ผ้าไหว้
น. ผ้าที่ฝ่ายชายนําไปให้แก่ญาติผู้ใหญ่ของฝ่ายหญิง เพื่อเป็นการเคารพในเวลาแต่งงาน.
ผ้าอนามัย
น. ผ้าสําหรับซับระดู.
ผ้าอ้อม
น. ท่อนผ้าสําหรับปูให้เด็กนอนในเบาะ.
ผ้าอาบ
น. ผ้าที่พระภิกษุสามเณรใช้ผลัดอาบนํ้า.
ผาก ๑
ว. แห้งอย่างไม่มีความชื้นปนอยู่, แห้งสนิท, ในคำว่า แห้งผาก.
ผากแผ้ง
ก. เหือดแห้ง, แห้งกรอบ.
ผาก ๒
น. ชื่อไผ่ชนิด Gigantochloa hasskarliana Backer ในวงศ์Gramineae ไม่มีหนาม ปล้องยาว กาบหุ้มลําต้นแข็ง สีส้ม มีขนดํา.
ผาก ๓
น. ส่วนหน้าเหนือคิ้วขึ้นไป เรียกว่า หน้าผาก.
ผ้าขี้ริ้ว ๑
ดูใน ผ้า.
ผ้าขี้ริ้ว ๒
น. ชื่องูทะเลชนิด Acrochordus granulatus ในวงศ์ Colubridaeตัวสีเทาลายเทาเข้มปนนํ้าเงิน นุ่มนิ่มเหมือนกองผ้าขี้ริ้ว อาศัยตามทะเลโคลนมากกว่าทะเลนํ้าใส ไม่มีพิษ.
ผาง
ว. เสียงดังอย่างเสียงเอามือตบสิ่งของ.
ผ่าง ๆ
ว. เสียงดังเช่นนั้น.
ผาณิต
[–นิด] น. นํ้าอ้อย, บางทีประสงค์เอานํ้าตาลด้วย, เช่น ผาณิตผิชิดมดฤจะอดบอาจจะมี. (อิลราช). (ป., ส.).
ผาด, ผาด ๆ
ว. ผ่านหรือเคลื่อนไปเร็ว (มักใช้แก่กริยาเห็น), มองแต่เผิน ๆไม่ถี่ถ้วน, เช่น มองผาด เห็นผาด ๆ ดูผาด ๆ.
ผาด, ผาด ๆ
ว. ผ่านหรือเคลื่อนไปเร็ว (มักใช้แก่กริยาเห็น), มองแต่เผิน ๆไม่ถี่ถ้วน, เช่น มองผาด เห็นผาด ๆ ดูผาด ๆ.
ผาดผัง
ก. ไปเร็ว, แล่นเร็ว.
ผาดแผลง
[แผฺลง] ก. ยิงไปโดยเร็ว.
ผาดโผน
ว. เคลื่อนไหวไปมารวดเร็วว่องไวน่าหวาดเสียวต่ออันตรายเช่น บินผาดโผน แสดงผาดโผน.
ผาดเพ่ง
ก. ดูห่าง ๆ, ดูเผิน ๆ.
ผาติ
ว. เจริญขึ้น. (ป., ส.).
ผาติกรรม
น. การทําให้เจริญ, ใช้ในวินัยว่า การจําหน่ายครุภัณฑ์เพื่อประโยชน์สงฆ์อย่างใดอย่างหนึ่ง โดยเอาของเลวแลกเปลี่ยนเอาของดีกว่าให้แก่สงฆ์ หรือเอาของของตนถวายสงฆ์เป็นการทดแทนที่ตนทําของสงฆ์ชํารุดไปบ้าง, รื้อของที่ไม่ดีออกเสียทําให้ใหม่ดีกว่าของเก่า เช่นเอาที่วัดไปทําอย่างอื่นแล้วสร้างวัดถวายใหม่เป็นการชดใช้.
ผ่าน
ก. ล่วงจุดใดจุดหนึ่งไป เช่น รถผ่านสนามหลวง, อาการที่เคลื่อนจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง เช่น รถสายนี้ผ่านสามย่าน สีลม,ล่วงเลย เช่น เวลาผ่านไป ๕ ปี; โดยปริยายหมายความว่า เคยเช่น ผ่านตามาแล้ว ผ่านหูมาก่อน หรือ ชำนาญเชี่ยวชาญ เช่นผ่านงานมามาก ผ่านศึกมาหลายครั้ง, ยอมให้ก่อน เช่น ผ่านไปก่อน, ยอมให้ล่วงเข้าไปได้ เช่น บัตรผ่านประตู, สอบได้ เช่น ผ่านชั้นประถมปีที่ ๑ แล้ว, ได้รับความเห็นชอบ เช่น พระราชบัญญัติงบประมาณผ่านสภาแล้ว, ตัดทาง, ลัดทาง, เช่น ห้ามเดินผ่านสนาม, ข้าม เช่น ไฟแดงห้ามผ่าน มองผ่านไป, เปลี่ยน เช่น ผ่านมือ,ครอบครอง เช่น ผ่านเมือง, บอกราคาสูงเกินไป ในความว่า บอกราคาผ่านมากไป, ล่วงพ้นไป เช่น เวลาผ่านไป. ว. เรียกม้าที่มีลายขาวขวางพาดตัวว่า ม้าผ่าน; ถ้าประกอบหน้านามบางคําหมายความว่า พระเจ้าแผ่นดิน เช่น ผ่านเกล้าฯ ผ่านเผ้าผ่านพิภพ ผ่านฟ้า.
ผาม ๑
น. ม้าม.
ผาม ๒
(ถิ่นอีสาน) น. ปะรํา.
ผาย
ก. แผ่กว้างออก เช่น อกผาย ตะโพกผาย; เคลื่อนจากที่(คือ ผ้าย); เปิด; ระบายออก; แบะออก, แยกออก.
ผายปอด
ก. ช่วยทําให้ปอดของผู้ป่วยได้รับออกซิเจนเพียงพอ โดยการกดหลัง การยกศอก เป็นต้น.
ผายผัง
ก. ไปเร็ว, วิ่งเร็ว.
ผายผัน
ก. กลับไป, เดินไป, ผันผาย ก็ว่า.
ผายลม
ก. ปล่อยให้ลมออกทางรูก้น, ตด.
ผ่าย
(ปาก) น. ข้าง.
ผ้าย
ก. เคลื่อนจากที่, ใช้ ผาย ก็มี.
ดูคำศัพท์เพิ่มเติม
ผาม ๒
(ถิ่นอีสาน) น. ปะรํา.
ผาย
ก. แผ่กว้างออก เช่น อกผาย ตะโพกผาย; เคลื่อนจากที่(คือ ผ้าย); เปิด; ระบายออก; แบะออก, แยกออก.
ผายปอด
ก. ช่วยทําให้ปอดของผู้ป่วยได้รับออกซิเจนเพียงพอ โดยการกดหลัง การยกศอก เป็นต้น.
ผายผัง
ก. ไปเร็ว, วิ่งเร็ว.
ผายผัน
ก. กลับไป, เดินไป, ผันผาย ก็ว่า.
ผายลม
ก. ปล่อยให้ลมออกทางรูก้น, ตด.
ผ่าย
(ปาก) น. ข้าง.
ผ้าย
ก. เคลื่อนจากที่, ใช้ ผาย ก็มี.
ผ่ายผอม
ว. ผอมไป.
ผาล
น. เหล็กสําหรับสวมหัวหมูเครื่องไถ. (ป., ส.).
ผาลคุน
[ผานละคุน] น. เดือนซึ่งพระจันทร์เพ็ญเสวยนักษัตรผลคุนี คือเดือน ๔ ตกในราวเดือนมีนาคม. ว. ซึ่งเกี่ยวกับนักษัตรผลคุนี,ซึ่งเกิดในนักษัตรผลคุนี. (ส. ผาลฺคุน; ป. ผคฺคุณ).
ผาลา
(ถิ่น–ปักษ์ใต้) ว. เตี้ย, แจ้, ลาด.
ผาลาเพียงไหล่
น. ชื่อท่ารําท่าหนึ่งในแม่ท่า.
ผ่าว
ว. อาการที่รู้สึกร้อนแรงเมื่อมีไอร้อนมากระทบ เช่นตัวร้อนผ่าว,โดยปริยายหมายถึงอาการที่รู้สึกคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น อกร้อนผ่าว หน้าร้อนผ่าว.
ผาสุก
น. ความสําราญ, ความสบาย. (ป.).
ผ้าฮาด
ดู กระโดน.
ผำ
ดู ไข่แหน.
ผ้ำ ๆ
ว. อาการเดินหรือวิ่งอย่างหนัก.
ผิ
สัน. ถ้า, หาก, แม้น.
ผิว ๑, ผิว่า
[ผิวะ] สัน. ถ้าว่า, หากว่า, แม้นว่า.
ผิว ๑, ผิว่า
[ผิวะ] สัน. ถ้าว่า, หากว่า, แม้นว่า.
ผิง
ก. ทำให้ร่างกายอบอุ่นด้วยวิธีอังไฟ เรียกว่า ผิงไฟ, ทำให้ร่างกายอบอุ่นด้วยแดด เรียกว่า ผิงแดด; ทำให้สุกด้วยไฟล่างไฟบน เช่นผิงขนมกลีบลำดวน. น. ชื่อขนมอย่างหนึ่ง ทําด้วยแป้ง ไข่ นํ้าตาลทราย มีรูปแบน ๆ คล้ายไข่แมงมุม อบให้สุกด้วยไฟล่างไฟบนเรียกว่า ขนมผิง.
ผิด
ว. ไม่ตรงกับความจริงหรือที่กําหนดนิยมไว้, ไม่ถูก, ต่างไป,แปลกไป, เช่น ของสิ่งนี้ผิดกับสิ่งนั้น.
ผิดกลิ่น
ว. แปลกไปจากกลิ่นที่คุ้นเคยและทำให้เกิดปฏิกิริยา.
ผิดขา
ว. ผิดไปจากพวก, ไม่ถูกขากัน.
ผิดคน
ว. ไม่ใช่คนที่ตนมุ่งประสงค์, ไม่ใช่คนที่ต้องการ, เช่น ถามผิดคน.
ผิดคำพูด
ว. ไม่รักษาคำพูด, ผิดวาจา ก็ว่า.
ผิดใจ
ก. หมางใจกัน.
ผิดตัว
ว. ผิดจากคนที่ตนเจาะจง เช่น ตีผิดตัว ชี้ผิดตัว.
ผิดตา
ว. แปลกไปจากที่เคยเห็น.
ผิดท่า
ก. ผิดจังหวะ.
ผิดที่, ผิดที่ผิดทาง
ก. อยู่ในที่ที่ไม่เคยอยู่, อยู่ในที่ที่ไม่ควรจะอยู่.
ผิดที่, ผิดที่ผิดทาง
ก. อยู่ในที่ที่ไม่เคยอยู่, อยู่ในที่ที่ไม่ควรจะอยู่.
ผิดนัก
(สำ) ถ้าพลาดไป เช่น ผิดนักก็แค่ตาย.
ผิดนัด
ก. ไม่ไปตามนัด, ไปไม่ตรงตามเวลาที่นัดไว้; (กฎ) การที่ลูกหนี้ไม่ชําระหนี้ตามกําหนดเวลา หรือการที่เจ้าหนี้ไม่รับชําระหนี้โดยปราศจากมูลเหตุอันจะอ้างกฎหมายได้.
ผิดน้ำ
ก. ดื่มนํ้าจากแหล่งที่ไม่เคยกินจนทำให้ไม่สบาย; ทำผิดจากคำปฏิญาณเมื่อดื่มน้ำสาบาน ทำให้ได้รับผลร้าย; อาการที่ปลาหายใจไม่สะดวกเมื่อปล่อยลงไปในแหล่งน้ำที่แปลกไป ในคำว่าปลาผิดน้ำ.
ผิดประหลาด
ก. แปลกจากที่เคย.
ผิดปาก
ก. ผิดไปจากที่พูด เช่น ผิดปากว่าเสียเมื่อไหร่ ไม่ผิดปาก.
ผิดผี
ก. ผิดจารีตประเพณี (มักใช้ในทางชู้สาว).
ผิดผู้ผิดคน
ว. ไม่เหมือนคนทั่วไป.
ผิดแผก
ก. แตกต่าง.
ผิดฝาผิดตัว
ว. ไม่เข้าชุดกัน, ไม่เข้าคู่กัน, คนละพวก คนละฝ่าย.
ผิดพ้องหมองใจ
ก. ขุ่นเคืองใจ.
ผิดพ่อผิดแม่
ว. แตกต่างไปจากพ่อแม่.
ผิดเพศ
ว. ผิดแผกไปจากเพศของตน เช่น แต่งตัวผิดเพศ.
ผิดเพี้ยน
ว. ผิดแปลกไปเล็กน้อย, คลาดเคลื่อน, เพี้ยน ก็ว่า.
ผิดมนุษย์มนา
ว. ไม่เหมือนมนุษย์ธรรมดาสามัญ เช่น รูปร่างใหญ่โตผิดมนุษย์มนา มีพละกำลังผิดมนุษย์มนา.
ผิดเมีย,ผิดลูกผิดเมีย
ก. ล่วงประเวณีกับภริยาผู้อื่น.
ผิดเมีย,ผิดลูกผิดเมีย
ก. ล่วงประเวณีกับภริยาผู้อื่น.
ผิดรูปผิดร่าง
ว. เปลี่ยนไปจนเสียรูปเดิม.
ผิดวาจา
ว. ไม่รักษาคำพูด, ผิดคำพูด ก็ว่า.
ผิดวิสัย
ว. ผิดลักษณะที่เป็นอยู่ตามปรกติ เช่น ผิดวิสัยของมนุษย์.
ผิดศีล
ก. ล่วงละเมิดศีล.
ผิดสังเกต
ก. ไม่เป็นไปตามปรกติอย่างที่เคยพบเคยเห็น.
ผิดสําแดง, ผิดสำแลง
ก. กินอาหารแสลงไข้ ทําให้โรคกําเริบ.
ผิดสําแดง, ผิดสำแลง
ก. กินอาหารแสลงไข้ ทําให้โรคกําเริบ.
ผิดสี
(ปาก) ว. ต่างสีกัน, เดิมใช้แก่คนที่แต่งเครื่องแบบต่างสีกัน เมื่อพบเห็นมักทำให้รู้สึกว่าเป็นคนละพวก.
ผิดสีผิดกลิ่น
ว. ไม่ใช่พวกเดียวกัน.
ผิดเส้น
(ปาก) ว. ไม่ถูกกัน.
ผิดหวัง
ว. ไม่สมหวัง, ไม่ได้ดังที่หวัง.
ผิดหู
(ปาก) ว. แสลงหู, ไม่ถูกหู.
ผิดหูผิดตา
ก. ผิดสังเกต, ผิดแปลกไปจากเดิม.
ผิดอากาศ
ก. ผิดไปจากอากาศที่เคยคุ้น, แพ้อากาศ.
ผิดก
[ผิ–ดก] ว. มั่งคั่ง, ผึ่งผาย. (ป. ผีตก; ส. สฺผีตก).
ผิตะ ผีตะ
ว. มั่งคั่ง, ผึ่งผาย, กว้างขวาง. (ป.).
ผิตะ ผีตะ
ว. มั่งคั่ง, ผึ่งผาย, กว้างขวาง. (ป.).
ผิน
ก. หัน, ผัน หรือ หิน ก็ว่า; แปรพระพักตร์ (ใช้แก่พระพุทธรูป).
ผินหลังให้
(สํา) ก. ไม่สนใจ, ไม่แยแส, ไม่ไยดี, เลิกคบกัน.
ผิว ๑
ดูใน ผิ.
ผิว ๒
น. ส่วนที่มีลักษณะบาง ๆ เป็นพื้นหุ้มอยู่ภายนอกสุดของหนังและเปลือกเป็นต้น.
ผิว ๆ, ผิวเผิน
ว. ตื้น ๆ, ไม่ลึกซึ้ง.
ผิว ๆ, ผิวเผิน
ว. ตื้น ๆ, ไม่ลึกซึ้ง.
ผิวจราจร
น. ผิวถนนที่ยวดยานพาหนะแล่นไปมา.
ผิวน้ำ
น. ส่วนบนสุดของนํ้า.
ผิวบาง
ว. แบบบาง, อ่อนแอ, ผู้ดี, ใช้โดยปริยายไปถึงจิตใจด้วย.
ผิวปาก
ก. ห่อริมฝีปากให้แคบพอ แล้วเป่าลมออกให้เกิดเสียงตามที่ต้องการ.
ผิวพรรณ
น. สีเนื้อ.
ผิวหนัง
น. หนังที่เป็นผิวชั้นนอกสุดของคนและสัตว์, หนังกําพร้า ก็เรียก;ชื่อโรคชนิดหนึ่งก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้นที่ส่วนต่าง ๆ ของผิวหนัง.
ผี
น. สิ่งที่มนุษย์เชื่อว่าเป็นสภาพลึกลับ มองไม่เห็นตัว แต่อาจจะปรากฏเหมือนมีตัวตนได้อาจให้คุณหรือโทษได้ มีทั้งดีและร้ายเช่น ผีปู่ย่าตายาย ผีเรือน ผีห่า, เรียกคนที่ตายไปแล้ว; (โบ) เทวดา;(ปาก) โดยปริยายหมายความว่า เลว เช่น คนผี; เรียกบุคคลที่หมกมุ่นในการพนันว่า ผีการพนันเข้าสิง.
ผีกระสือ
น. ผีชนิดหนึ่งที่ถือว่าเข้าสิงในตัวผู้หญิง ชอบกินของโสโครก,คู่กับ ผีกระหังซึ่งเป็นผีผู้ชาย. (ดู กระสือ ๑).
ผีกระหัง
น. ผีชนิดหนึ่งที่ถือว่าเข้าสิงในตัวผู้ชาย เชื่อกันว่าเดิมเป็นผู้ชายที่เรียนวิชาอาคมแก่กล้าเข้าก็มีปีกมีหาง จะไปไหนก็ใช้กระด้งต่างปีก สากตำข้าวต่างขา สากกะเบือต่างหาง ชอบกินของโสโครก, คู่กับ ผีกระสือ ซึ่งเป็นผีผู้หญิง.
ผีกองกอย
น. ผีชนิดหนึ่ง เชื่อกันว่ามีตีนเดียว ไม่มีสะบ้าหัวเข่า จึงต้องเดินเขย่งเกงกอยชอบออกมาดูดเลือดที่หัวแม่เท้าของคนที่นอนหลับพักแรมในป่า.
ผีเข้าผีออก
(สํา) ว. เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย, ไม่คงที่.
ผีโขมด
น. ผีชนิดหนึ่งในพวกผีกระสือหรือผีโพง เห็นเป็นแสงเรืองวาวในเวลากลางคืนทำให้หลงผิดนึกว่ามีคนถือไฟหรือจุดไฟอยู่ข้างหน้า พอเข้าไปใกล้ก็หายไป. (ดู โขมด ๑).
ผีซ้ำด้ำพลอย
(สํา) ว. ถูกซํ้าเติมเมื่อพลาดพลั้งลงหรือเมื่อคราวเคราะห์ร้าย.
ผีดิบ
น. ผีที่ยังไม่ได้เผา.
ผีตากผ้าอ้อม
น. แสงแดดที่สะท้อนกลับมาสว่างในเวลาจวนพลบในบางคราว.
ผีตายทั้งกลม
น. หญิงที่ตายในขณะที่ลูกยังอยู่ในท้อง.
ผีตายโหง
น. คนที่ตายผิดธรรมดาโดยอาการร้ายเช่นถูกฆ่าตาย ตกน้ำตาย.
ผีถ้วยแก้ว
น. เรียกการเล่นทรงเจ้าเข้าผีวิธีหนึ่ง โดยผู้เล่นเอานิ้วแตะที่ถ้วยแก้วแล้วถ้วยแก้วจะเคลื่อนไปตามตัวอักษรต่าง ๆ ให้ผู้เล่นอ่านเอาความได้.
ผีถึงป่าช้า
(สํา) ต้องยอมทําด้วยความจําใจหรือไม่มีทางเลือก.
ผีแถน
น. ผีฟ้า.
ผีทะเล
(ปาก) ว. เลวมาก เช่น คนผีทะเล.
ผีบ้านไม่ดี ผีป่าก็พลอย, ผีเรือนไม่ดี ผีป่าก็พลอย
(สํา) น. คนในบ้านเป็นใจช่วยให้คนนอกบ้านเข้ามาทําความเสียหายได้.
ผีบ้านไม่ดี ผีป่าก็พลอย, ผีเรือนไม่ดี ผีป่าก็พลอย
(สํา) น. คนในบ้านเป็นใจช่วยให้คนนอกบ้านเข้ามาทําความเสียหายได้.
ผีบ้านไม่ดี ผีป่าก็พลอย, ผีเรือนไม่ดี ผีป่าก็พลอย
(สํา) น. คนในบ้านเป็นใจช่วยให้คนนอกบ้านเข้ามาทําความเสียหายได้.
ผีบ้านไม่ดี ผีป่าก็พลอย, ผีเรือนไม่ดี ผีป่าก็พลอย
(สํา) น. คนในบ้านเป็นใจช่วยให้คนนอกบ้านเข้ามาทําความเสียหายได้.
ผีบุญ
น. ผู้อวดคุณวิเศษว่ามีฤทธิ์ทําได้ต่าง ๆ อย่างผีสางเทวดาให้คนหลงเชื่อ.
ผีปอบ
น. ผีชนิดหนึ่งเชื่อกันว่าสิงอยู่ในตัวคน กินตับไตไส้พุงจนหมดแล้วออกไป คนนั้นก็ตาย.
ผีโป่ง
น. ผีที่อยู่ในป่าโป่ง.
ผีโป่งค่าง
ดู โป่งค่าง.
ผีพุ่งไต้
น. เทหวัตถุแข็งจากอวกาศ มี ๒ ชนิด ชนิดหนึ่งประกอบด้วยหินเป็นส่วนใหญ่อีกชนิดหนึ่งประกอบด้วยเหล็กเป็นส่วนใหญ่ เมื่อเคลื่อนที่ผ่านบรรยากาศสู่ผิวโลก จะลุกไหม้ให้แสงสว่างจ้าเนื่องจากเสียดสีกับอากาศ ถ้ามีขนาดเล็กก็จะไหม้หมดก่อนถึงผิวโลก ถ้ามีขนาดใหญ่ก็จะตกถึงผิวโลกและเรียกว่า อุกกาบาต,ดาวตก ก็เรียก.
ผีเพลีย
น. ดิถีวันห้ามไม่ให้แรกนา.
ผีโพง
น. ผีชนิดหนึ่งกล่าวกันว่าชอบกินของสดคาว.
ผีฟ้า
(ถิ่นอีสาน, พายัพ) น. เทวดาพวกหนึ่ง.
ผีไม่มีศาล
(สํา) ว. ไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง.
ผีเรือน
น. ผีที่อยู่ประจําเรือน.
ผีสัง, ผีสาง
น. ผี, บางทีใช้นำหน้าชื่อคนที่ตายแล้ว เช่น ผีสางยายเขียวผีสางตาขำ.
ผีสัง, ผีสาง
น. ผี, บางทีใช้นำหน้าชื่อคนที่ตายแล้ว เช่น ผีสางยายเขียวผีสางตาขำ.
ผีเสื้อน้ำ
น. เทวดาที่รักษาน่านนํ้า, เสื้อนํ้า ก็เรียก.
ผีเสื้อเมือง
น. เทวดาที่รักษาบ้านเมือง, พระเสื้อเมือง หรือ เสื้อเมือง ก็เรียก,(โบ) พระเชื้อเมือง.
ผีเสื้อยักษ์ ๑
น. ผีหรืออมนุษย์จำพวกหนึ่งที่เป็นยักษ์.
ผีเสื้อราตรี
(ปาก) น. เรียกผู้หญิงที่มีอาชีพให้บริการในสถานบันเทิงในเวลากลางคืน.
ผีเสื้อสมุทร
น. ยักษ์พวกหนึ่ง เชื่อกันว่าสิงอยู่ในทะเล.
ผีหลอก ๑
น. เรือแจวจับสัตว์นํ้าในลําคลองและลํานํ้าชนิดหนึ่ง จับได้ทั้งปลาและกุ้งกราบเรือด้านหนึ่งติดแผ่นกระดานทาสีขาวปล่อยริมข้างหนึ่งให้ลงนํ้า กราบอีกด้านหนึ่งมีตาข่ายกันมิให้ปลาและกุ้งกระโดดข้าม ใช้จับเวลากลางคืน ปลาตกใจจะกระโดดเข้ามาหาเรือเอง.
ผีห่า
(ปาก) น. ผีจำพวกหนึ่งถือกันว่าทำให้เกิดโรคระบาดอย่างร้ายแรงเช่น อหิวาตกโรค กาฬโรค, เรียกโรคเช่นนั้นว่า โรคห่า.
ผีอำ
ก. อาการที่ปรากฏเมื่อเวลานอนเคลิ้มไปว่ามีคนปลุกปลํ้าหรือยึดคร่าให้มีอาการเหนื่อยหอบจนตื่นขึ้น.
ผีตองเหลือง
น. ชนชาติข่าพวกหนึ่ง, ตองเหลือง ก็เรียก.
ผีตะ
ว. มั่งคั่ง, ผึ่งผาย, กว้างขวาง. (ป.).
ผี้ว์
สัน. ผิว, ผิว่า, ถ้าว่า, หากว่า, แม้นว่า.
ผีเสื้อ ๑
น. ชื่อแมลงทุกชนิดในอันดับ Lepidoptera มีปีกเป็นแผ่นบาง ๒ คู่ลําตัว ปีก และขาปกคลุมด้วยเกล็ดขนาดเล็กมาก คล้ายฝุ่นเมื่อมองด้วยตาเปล่า เกล็ดเหล่านี้ทําให้เกิดสีต่าง ๆ กันปากเป็นงวงยาวม้วนเข้าอยู่ใต้หัวได้ มีทั้งชนิดหากินในเวลากลางวัน เรียกผีเสื้อกลางวัน,พายัพเรียก กะเบ้อ กำเบ้อ ก่ำเบ้อ หรือ อีเบ้อ, และชนิดหากินในเวลากลางคืน เรียก ผีเสื้อกลางคืน, พายัพเรียก แมงกาย.
ผีเสื้อ ๒
น. ชื่อปลาทะเลทุกชนิดในวงศ์ Chaetodontidae ยกเว้นปลาโนรี(Heniochus spp.) ลําตัวสั้น กว้าง แบนข้างมาก ปากเล็ก บางชนิดปากยื่นยาวเป็นท่ออยู่ปลายสุดของหัว เกล็ดสากมือคลุมถึงบนครีบหลัง ครีบก้น และครีบหาง สีสวยสด มักเป็นบั้ง แถบ หรือจุดคละกันหลายสี อาศัยอยู่ตามแนวหินปะการัง ขนาดยาวตั้งแต่๑๐–๓๐ เซนติเมตร.
ผีเสื้อเงิน
น. ชื่อปลาทะเลชนิด Monodactylus argenteus ในวงศ์Monodactylidae ลำตัวสั้นมาก รูปไข่แบนข้าง ครีบหลังและครีบก้นยาวพื้นลําตัวและครีบสีเทาเงิน มีแถบสีดําพาดขวางผ่านตา ๑ แถบและอีกแถบโค้งผ่านแผ่นปิดเหงือกไปยังขอบหน้าของครีบหลังและครีบก้น ขนาดยาวได้ถึง ๒๕ เซนติเมตรอยู่ในนํ้าจืดได้, โสร่งแขก ก็เรียก.
ผีเสื้อน้อย
(ถิ่น–พายัพ) น. ต้นคนทีสอ. (ดู คนทีสอ ที่ คนที ๒).
ผีเสื้อยักษ์ ๑
ดูใน ผี.
ผีเสื้อยักษ์ ๒
น. ชื่อผีเสื้อขนาดใหญ่หลายชนิด เช่น ชนิด Attacus atlas ในวงศ์Saturniidae ตัวเมียเมื่อกางปีก วัดจากขอบปีกหนึ่งถึงอีกขอบปีกหนึ่งยาวได้ถึง ๒๑–๒๕ เซนติเมตร ลําตัวยาว ๔–๕ เซนติเมตรกว้าง ๑.๕–๒ เซนติเมตร ลําตัวและอกคลุมด้วยขนสีนํ้าตาลแดงปีกสีนํ้าตาลแดงมีลวดลายโดยเฉพาะบริเวณเกือบกึ่งกลางปีกมีลักษณะบางใสรูปคล้ายใบโพ.
ผีหลอก ๑
ดูใน ผี.
ผีหลอก ๒
ดู คางคก ๒.
ผึง
ว. เสียงดังเช่นนั้น เช่น เชือกขาดดังผึง; อาการที่เป็นไปอย่างรวดเร็วทันทีทันใด เช่น ขาดผึง ดีดผึง; ใช้ประกอบคำ แห้ง ว่าแห้งผึง หมายความว่า แห้งสนิท เช่น ปลักควายแห้งผึง.
ผึ่ง ๑
น. ชื่อเครื่องมือสําหรับถากไม้ชนิดหนึ่ง รูปคล้ายจอบ.
ผึ่ง ๒
ก. เอาไว้หรือให้อยู่อย่างเปิดเผย เพื่อให้ได้รับแดด ลม นํ้าค้าง เป็นต้นเช่น ผึ่งแดด ผึ่งลม. ว. ที่กางออก, ที่ผายออก, เช่น อกผายไหล่ผึ่ง;แสดงท่าทางว่าเป็นคนสําคัญหรือใหญ่โต, มักใช้ประกอบคําอื่น เช่นทําผึ่ง นั่งผึ่ง วางผึ่ง.
ผึ่งผาย
ว. มีรูปตรงไหล่กางอย่างสง่า ไม่คู้ค้อม, มีท่าทางเป็นสง่าผ่าเผย.
ผึ้ง ๑
น. ชื่อแมลงหลายชนิดในวงศ์ Apidae มีปีกบางใส ๒ คู่ ปีกคู่หลังเล็กกว่าปีกคู่หน้า ปากใช้ทั้งกัดอาหารและดูดกินของเหลวได้ท้องปล้องแรกที่ติดกับอกเล็กมาก ปล้องที่ ๒ มีขนาดไล่เลี่ยกันปล้องที่เหลือมีขนาดไล่เลี่ยกับอก ยกเว้นปล้องสุดท้ายที่มีขนาดเล็กกว่ามีขนปกคลุมตามลําตัว รวมตัวอยู่เป็นฝูง แบ่งชั้นวรรณะเก็บเกสรและนํ้าหวานดอกไม้มาทํานํ้าผึ้ง เช่น ผึ้งหลวง (Apisdorsata) ผึ้งโพรง (A. cerana) ผึ้งมิ้ม (A. florea) ผึ้งเลี้ยง(A. mellifera) ผึ้งหอยโข่ง (Trigona spp.) และหลายชนิดในวงศ์Megachilidae ซึ่งเป็นผึ้งที่อาศัยอยู่อย่างโดดเดี่ยว ไม่รวมตัวเป็นฝูง ไม่แบ่งชั้นวรรณะ ได้แก่ ผึ้งกรวย เช่น ชนิด Megachilegriseopicta และผึ้งหลอด เช่น ชนิด Chalicodoma atrata, เผิ้งก็เรียก.
ผึ้ง ๒
ดู รากกล้วย.
ผึ้งรวง
ดู พรวด ๒.
ผืน
น. เรียกสิ่งที่มีลักษณะแบนเป็นแผ่นอย่างผ้า หนังหรือเสื่อ เป็นต้นมีขนาดเต็มตามกําหนดและอาจม้วนหรือพับได้เช่นผ้านุ่ง ผ้าห่มเสื่อ พรม และหนัง ว่า ผืนผ้า ผืนหนังเป็นต้น; ใช้เป็นลักษณนามเช่น ผ้า ๓ ผืน เสื่อ ๒ ผืน; ‘เรียกแผ่นดินทั้งหมดหรือส่วนใดส่วนหนึ่งเช่น ผืนแผ่นดิน แผ่นดินผืนนี้ ที่ดินผืนนั้น.
ผื่น
น. เม็ดตุ่มหรือแถบที่ผุดขึ้นเป็นพืดบนผิวหนัง.
ผุ
ก. กร่อนอย่างฟันผุ, ร่วนหรือยุ่ย เช่น กระดูกผุ ไม้ผุ.
ผุด
ก. โผล่, ทะลึ่งหรือสูงเด่นขึ้นมาปรากฏอยู่เหนือพื้นดินพื้นนํ้าเป็นต้น เช่น ปลาผุด ตอผุด อย่าได้ผุดได้เกิด.
ผุดผ่อง
ว. ผ่องใส, เป็นนํ้านวล.
ผุดผาด
ว. งามน่ารัก, ผ่องใส.
ผุดผาย, ผุดผ้าย
ก. ลุกไป.
ผุดผาย, ผุดผ้าย
ก. ลุกไป.
ผุดลุกผุดนั่ง
ก. เดี๋ยวลุกเดี๋ยวนั่ง, มีอาการลุกลนนั่งนิ่งไม่ได้นาน.
ผุยผง
น. ละอองละเอียด, ผงละเอียด.
ผุสราคา
[ผุดสะ] น. บุษปราค.
ผู้
น. คำใช้แทนบุคคล เช่น นายกรัฐมนตรีเป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการ หรือใช้แทนคำว่า คน เช่น ผู้นั้น ผู้นี้ ทุกผู้ทุกนามหรือใช้แทนสิ่งที่ถือเสมือนคน เช่น ศาลเป็นผู้ตัดสิน; คําใช้ประกอบคํากริยาหรือประกอบคําวิเศษณ์ให้เป็นนามขึ้น เช่นผู้กิน ผู้ดี. ว. คําบอกเพศ หมายความว่า ตัวผู้ เช่น ม้าผู้ วัวผู้. ส. ที่, ซึ่ง, เช่น บุคคลผู้กระทำความดีย่อมได้รับความสุข.
ผู้กว้างขวาง
(ปาก) น. นักเลงใหญ่, ผู้มีอิทธิพล.
ผู้ก่อการร้าย
น. บุคคลที่ตั้งตนเป็นปฏิปักษ์ต่อรัฐบาลและพยายามก่อความไม่สงบขึ้นในที่ต่าง ๆ.
ผู้ขนส่ง
(กฎ) น. บุคคลผู้รับขนส่งของหรือคนโดยสารเพื่อบำเหน็จเป็นทางค้าปรกติของตน. (อ. carrier).
ผู้ขับขี่
(กฎ) น. ผู้ขับรถ ผู้ประจำเครื่องอุปกรณ์การขนส่งตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งผู้ลากเข็นยานพาหนะ.
ผู้คน
น. คนทั่วไป.
ผู้ค้ำประกัน
น. ผู้ให้คำรับรองต่อเจ้าหนี้เพื่อชำระหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้นั้น; (กฎ) ผู้ที่ทำสัญญาผูกพันตนต่อเจ้าหนี้ เพื่อชำระหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้นั้น.
ผู้คุม
น. เจ้าพนักงานผู้ควบคุมดูแลนักโทษ.
ผู้โฆษณา
(กฎ) น. บุคคลซึ่งรับผิดชอบในการผลิตสิ่งพิมพ์และจัดให้สิ่งพิมพ์นั้นแพร่หลายด้วยประการใด ๆ ไม่ว่าจะเป็นโดยการขาย เสนอขายจ่ายแจก หรือเสนอจ่ายแจกและไม่ว่าการนั้นจะเป็นการให้เปล่าหรือไม่.
ผู้จัดการ
น. บุคคลที่มีหน้าที่บริหารและควบคุมดูแลกิจการ.
ผู้จัดการมรดก
(กฎ) น. บุคคลที่ตั้งขึ้นโดยพินัยกรรมหรือโดยคำสั่งศาลให้มีสิทธิและหน้าที่ที่จะทำการอันจำเป็น เพื่อให้การเป็นไปตามคำสั่งแจ้งชัดหรือโดยปริยายแห่งพินัยกรรม และเพื่อจัดการมรดกโดยทั่วไป หรือเพื่อแบ่งปันทรัพย์มรดก.
ผู้ชาย
น. ชาย.
ผู้ชายพายเรือ
(สํา) น. ผู้ชายทั่วไป เช่น ผู้ชายพายเรืออยู่เต็มไป. (ขุนช้างขุนแผน),ผู้ชายรายเรือ ก็ว่า เช่น ดิฉันเป็นผู้หญิงสาว ไม่เหมือนผู้ชายรายเรือ.(มิตรสภา).
ผู้ชำนาญการพิเศษ
(กฎ) น. ผู้มีความชํานาญพิเศษในการใด ๆ เช่น ในทางวิทยาศาสตร์ศิลปะ ฝีมือ พาณิชยการ การแพทย์ หรือกฎหมายต่างประเทศซึ่งความเห็นของผู้นั้นอาจมีประโยชน์ในการวินิจฉัยคดีในการสอบสวน ไต่สวนมูลฟ้องหรือพิจารณาคดีอาญาไม่ว่าผู้นั้นจะมีอาชีพในการนั้นหรือไม่ก็ตาม.
ผู้เชี่ยวชาญ
(กฎ) น. ผู้มีความรู้เชี่ยวชาญในทางศิลปะ วิทยาศาสตร์ การฝีมือการค้าหรือการงานที่ทํา หรือในกฎหมายต่างประเทศ ซึ่งความเห็นของผู้นั้นอาจเป็นประโยชน์ในการวินิจฉัยชี้ขาดข้อความในประเด็นแห่งคดีแพ่ง ไม่ว่าผู้นั้นจะมีอาชีพในการนั้นหรือไม่ก็ตาม.
ผู้ญาณ
(โบ) น. พยาน.
ผู้ดี
น. คนที่เกิดในตระกูลดี, คนที่มีมารยาทดีงาม.
ผู้ดีแปดสาแหรก
น. ผู้ดีที่สืบทอดกันลงมาตั้งแต่ต้นวงศ์สกุลคือบิดามารดาของปู่และย่า ๔ บิดามารดาของตาและยาย ๔ รวมเป็น ๘; โดยปริยายหมายถึงคนที่ทํากรีดกรายเอาอย่างผู้ดี. (ดู แปดสาแหรก).
ผู้ดูแลนักเรียน
น. ข้าราชการที่ทำหน้าที่เป็นผู้ปกครองนักเรียนในต่างประเทศ.
ผู้โดยสาร
น. ผู้ใช้บริการยานพาหนะเช่นรถ เรือ โดยเสียค่าบริการ; ผู้อาศัยไปด้วย.
ผู้ตราส่ง, ผู้ส่ง
(กฎ) น. บุคคลผู้ทำความตกลงกับผู้ขนส่งเพื่อให้ขนส่งของไป.(อ. consignor).
ผู้ตราส่ง, ผู้ส่ง
(กฎ) น. บุคคลผู้ทำความตกลงกับผู้ขนส่งเพื่อให้ขนส่งของไป.(อ. consignor).
ผู้ต้องกักขัง
(กฎ) น. ผู้ที่ถูกกักขังตามหมายกักขังของศาล. (ดู กักขัง ประกอบ).
ผู้ต้องขัง
(กฎ) น. บุคคลที่ถูกขังอยู่ในเรือนจํา ได้แก่ นักโทษเด็ดขาดคนต้องขัง และคนฝาก.
ผู้ต้องหา
(กฎ) น. บุคคลผู้ถูกหาว่าได้กระทําความผิด แต่ยังมิได้ถูกฟ้องต่อศาล.
ผู้ถูกกักกัน
(กฎ) น. ผู้ซึ่งถูกศาลพิพากษาให้กักกัน. (ดู กักกัน ประกอบ).
ผู้ทรง
(กฎ) น. บุคคลผู้มีตั๋วเงินไว้ในครอบครอง โดยฐานเป็นผู้รับเงินหรือเป็นผู้รับสลักหลัง ถ้าเป็นตั๋วเงินสั่งจ่ายให้แก่ผู้ถือ ผู้ถือก็นับว่าเป็นผู้ทรงเหมือนกัน.
ผู้แทน
น. ผู้ที่ทำหน้าที่ในฐานะเป็นตัวแทนของบุคคลหน่วยราชการหรือหน่วยงาน; (ปาก) ผู้แทนราษฎร.
ผู้แทนโดยชอบธรรม
(กฎ) น. บุคคลซึ่งตามกฎหมายมีสิทธิที่จะทําการแทนบุคคลผู้ไร้ความสามารถหรือเป็นบุคคลที่จะต้องให้คําอนุญาตหรือให้ความยินยอมแก่ผู้ไร้ความสามารถในอันที่จะกระทําการอย่างใดอย่างหนึ่ง; บุคคลซึ่งตามกฎหมายเป็นผู้มีอํานาจให้ความยินยอมแก่ผู้เยาว์ในการทํานิติกรรมบางอย่างซึ่งผู้เยาว์ไม่มีอํานาจตามกฎหมายที่จะทําเองโดยลําพัง.
ผู้แทนราษฎร
น. บุคคลที่ได้รับเลือกตั้งจากประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งให้ทําหน้าที่นิติบัญญัติในสภา, (ปาก) ผู้แทน.
ผู้ไทย
น. ชนชาติไทยสาขาหนึ่งแถวสิบสองจุไทย.
ผู้น้อย
น. คนที่มีอายุน้อย, ผู้ที่ถือกันว่ามีสถานภาพด้อยกว่า, คนที่อยู่ใต้บังคับบัญชา.
ผู้นำจับ
(กฎ) น. บุคคลผู้มิใช่พนักงานเจ้าหน้าที่ซึ่งนำความมาแจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ให้ทำการจับกุมผู้กระทำความผิด.
ผู้บริโภค
(กฎ) น. ผู้ซื้อหรือได้รับบริการจากผู้ประกอบธุรกิจ และหมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้รับการเสนอหรือชักชวนจากผู้ประกอบธุรกิจเพื่อให้ซื้อสินค้าหรือรับบริการด้วย; ผู้เข้าทำสัญญาในฐานะผู้ซื้อ ผู้เช่า ผู้เช่าซื้อผู้กู้ ผู้เอาประกันภัย หรือผู้เข้าทำสัญญาอื่นใดเพื่อให้ได้มาซึ่งทรัพย์สินบริการหรือประโยชน์อื่นใดโดยมีค่าตอบแทน ทั้งนี้ การทำสัญญานั้นต้องเป็นไปโดยมิใช่เพื่อการค้า ทรัพย์สิน บริการ หรือประโยชน์อื่นใดนั้นและหมายความรวมถึงผู้เข้าทำสัญญาในฐานะผู้ค้ำประกันของบุคคลดังกล่าวซึ่งมิได้กระทำเพื่อการค้าด้วย. (อ. consumer).
ผู้บังคับบัญชา
น. ข้าราชการหรือพนักงานรัฐวิสาหกิจที่มีอำนาจปกครองดูแลผู้ใต้บังคับบัญชา.
ผู้บุพการี
น. ผู้ที่ทำอุปการะมาก่อน ได้แก่ บิดา มารดา ปู่ ย่า ตา ยายทวด; (กฎ) ญาติทางสาโลหิตโดยตรงขึ้นไป ได้แก่ บิดามารดาปู่ย่า ตายาย ทวด.
ผู้ปกครอง
น. ผู้ที่ทำหน้าที่ปกครองดูแล; (กฎ) บุคคลซึ่งศาลตั้งให้ใช้อำนาจปกครองผู้เยาว์ที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะและไม่มีบิดามารดา หรือบิดามารดาถูกถอนอำนาจปกครอง.
ผู้ประกอบการ
(กฎ) น. บุคคลซึ่งขายสินค้าหรือให้บริการในทางธุรกิจหรือวิชาชีพไม่ว่าการกระทำดังกล่าวจะได้รับประโยชน์ หรือได้รับค่าตอบแทนหรือไม่ และไม่ว่าจะได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้วหรือไม่.
ผู้ประกอบธุรกิจ
(กฎ) น. ผู้ขาย ผู้ผลิตเพื่อขาย ผู้สั่งหรือนำเข้ามาในราชอาณาจักรเพื่อขาย หรือผู้ซื้อเพื่อขายต่อซึ่งสินค้า หรือผู้ให้บริการ และหมายความรวมถึงผู้ประกอบกิจการโฆษณาด้วย.
ผู้ประพันธ์เพลง
น. ผู้แต่งทำนองเพลง, ผู้แต่งเนื้อร้องและทำนองเพลง, นักแต่งเพลงก็เรียก.
ผู้ป่วย
น. ผู้ที่ไม่สบายเพราะโรคหรือความไข้หรือเหตุอื่น, คนไข้ ก็ว่า.
ผู้ป่วยนอก
น. ผู้ป่วยที่มารับการตรวจรักษาที่โรงพยาบาล แต่ไม่ได้นอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาล, คนไข้นอก ก็ว่า.
ผู้ป่วยใน
น. ผู้ป่วยที่พักรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาล, คนไข้ใน ก็ว่า.
ผู้เป็นหุ้นส่วน
(กฎ) น. บุคคลซึ่งนําสิ่งใดสิ่งหนึ่งมาลงหุ้นด้วยในห้างหุ้นส่วนสิ่งที่นํามาลงหุ้นด้วยนั้น จะเป็นเงินหรือทรัพย์สินสิ่งอื่นหรือลงแรงงานก็ได้, (ปาก) หุ้นส่วน.
ผู้พิทักษ์
(กฎ) น. บุคคลซึ่งศาลมีคำสั่งตั้งให้เป็นผู้ปกครองดูแลคนเสมือนไร้ความสามารถ.
ผู้พิทักษ์สันติราษฎร์
น. ตํารวจ.
ผู้พิพากษา
(กฎ) น. ข้าราชการตุลาการผู้มีอำนาจและหน้าที่ในการพิจารณาพิพากษาอรรถคดี.
ผู้พิพากษาสมทบ
(กฎ) น. บุคคลซึ่งได้รับแต่งตั้งตามกฎหมายจัดตั้งศาลชำนัญพิเศษให้เป็นองค์คณะร่วมกับผู้พิพากษาซึ่งเป็นข้าราชการตุลาการ มีอำนาจและหน้าที่ในการพิจารณาพิพากษาคดี เช่น ผู้พิพากษาสมทบในศาลเยาวชนและครอบครัว ผู้พิพากษาสมทบในศาลแรงงาน.
ผู้พิมพ์
(กฎ) น. บุคคลซึ่งจัดการและรับผิดชอบในการพิมพ์.
ผู้เยาว์
(กฎ) น. บุคคลผู้ยังไม่บรรลุนิติภาวะ.
ผู้รั้ง
(โบ) น. ผู้รักษาการ.
ผู้รับตราส่ง
(กฎ) น. บุคคลผู้ซึ่งผู้ตราส่งส่งของไปถึง. (อ. consignee).
ผู้รับบุตรบุญธรรม
(กฎ) น. ผู้ที่ได้จดทะเบียนรับบุตรของบุคคลอื่นมาเป็นบุตรของตน.
ผู้รับประกันภัย
(กฎ) น. คู่สัญญาฝ่ายซึ่งตกลงจะใช้ค่าสินไหมทดแทน หรือใช้เงินจํานวนหนึ่งให้ตามสัญญาประกันภัย.
ผู้รับประโยชน์
(กฎ) น. บุคคลผู้จะพึงได้รับค่าสินไหมทดแทน หรือรับจํานวนเงินใช้ให้ตามสัญญาประกันภัย.
ผู้รับพินัยกรรม
(กฎ) น. บุคคลผู้มีสิทธิรับมรดกโดยพินัยกรรม.
ผู้รับรอง
น. ผู้รับประกัน; ผู้ต้อนรับ.
ผู้รับเรือน
(กฎ) น. บุคคลที่เข้าทําสัญญาคํ้าประกันผู้คํ้าประกันอีกชั้นหนึ่ง.
ผู้รับเหมาก่อสร้าง
น. บุคคลที่รับจ้างก่อสร้างอาคารหรือสิ่งก่อสร้างต่าง ๆ โดยวิธีเหมา.
ผู้ร้าย
น. โจร, อาชญากร; ตัวโกงในการแสดงละครหรือภาพยนตร์เป็นต้น.
ผู้รู้
น. ผู้ที่มีความรู้ความชำนาญในเรื่องนั้น ๆ เช่น เรื่องนี้ต้องให้ผู้รู้เป็นคนชี้แจง.
ผู้ลากมากดี
น. ผู้ดี, ผู้มีสกุลสูง.
ผู้วิเศษ
น. ผู้มีอิทธิฤทธิ์, ผู้รอบรู้เวทมนตร์คาถาอาคม.
ผู้สนับสนุน
(กฎ) น. ผู้กระทำด้วยประการใด ๆ อันเป็นการช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกในการที่ผู้อื่นกระทำความผิด ก่อนหรือขณะกระทำความผิดแม้ผู้กระทำความผิดจะมิได้รู้ถึงการช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกนั้นก็ตาม.
ผู้สร้างสรรค์
(กฎ) น. ผู้ทำหรือผู้ก่อให้เกิดงาน โดยความคิดริเริ่มของตนเอง.
ผู้สำเร็จ
น. ผู้บําเพ็ญพรตจนมีอิทธิฤทธิ์, ผู้วิเศษ.
ผู้สืบตระกูล
น. ลูกหลานที่เป็นชายซึ่งสืบวงศ์สกุลโดยไม่ขาดสาย.
ผู้สืบสันดาน
(กฎ) น. ผู้สืบสาโลหิตโดยตรงลงมา ได้แก่ ลูก หลาน เหลน ลื่อ.
ผู้สื่อข่าว
น. ผู้รายงานข่าว, ผู้เขียนข่าว, ผู้บอกข่าว, (ใช้เฉพาะทางสื่อสารมวลชน), ผู้ส่งข่าว หรือ นักข่าว ก็เรียก.
ผู้เสียหาย
(กฎ) น. บุคคลผู้ได้รับความเสียหายเนื่องจากการกระทําผิดฐานใดฐานหนึ่งรวมทั้งบุคคลอื่นที่มีอํานาจจัดการแทนได้ตามที่กฎหมายกําหนด.
ผู้หญิง
น. หญิง.
ผู้หญิงยิงเรือ
(สํา) น. ผู้หญิงทั่วไป เช่น ของพม่าเป็นเรื่องของพระอินทร์ดูสนิทกว่าที่จะให้ผู้หญิงยิงเรือ, ผู้หญิงริงเรือ ก็ว่า เช่นเห็นผู้หญิงริงเรือที่เนื้อเหลือง. (อภัย).
ผู้หญิงหากิน
น. หญิงค้าประเวณี.
ผู้หลักผู้ใหญ่
น. ผู้มีอายุมาก เช่น โตจนเป็นผู้หลักผู้ใหญ่แล้วยังทำตัวเหลวไหล,ผู้ที่เป็นหัวหน้าในการงาน, บุคคลชั้นผู้บังคับบัญชา เช่น งานนี้มีผู้หลักผู้ใหญ่มากันมาก; บุคคลที่วางตัวหรือมีความคิดและความประพฤติเหมาะสมกับสถานภาพ เช่น แต่งงานแล้วดูเป็นผู้หลักผู้ใหญ่มากขึ้น.
ผู้ให้กำเนิด
น. พ่อแม่.
ผู้ใหญ่
น. คนที่มีอายุมาก, บุคคลที่มีอายุครบ ๑๘ ปีบริบูรณ์แล้ว, คนที่เป็นหัวหน้าในการงาน, บุคคลชั้นผู้บังคับบัญชา.
ผู้ใหญ่บ้าน
(กฎ) น. ตําแหน่งผู้ปกครองท้องที่ ซึ่งมีอํานาจหน้าที่ปกครองบรรดาราษฎรที่อยู่ในเขตหมู่บ้าน.
ผู้อนุบาล
(กฎ) น. บุคคลซึ่งศาลมีคําสั่งแต่งตั้งให้เป็นผู้ปกครองดูแลคนไร้ความสามารถ.
ผู้อยู่ในอุปการะ
(กฎ) น. ผู้ที่ได้อยู่ในความอุปการะของผู้ตายตลอดมาโดยจำเป็นต้องมีอุปการะ และความตายของผู้นั้นทำให้ได้รับความเดือดร้อนเพราะขาดความอุปการะ.
ผู้อุปการะ
(กฎ) น. ตามพระราชบัญญัติบำเหน็จบำนาญข้าราชการ หมายความถึง(๑) ผู้ที่ได้อุปการะเลี้ยงดูให้การศึกษาผู้ตายมาแต่เยาว์ฉันบิดามารดากับบุตร หรือ (๒) ผู้ที่ได้อุปการะข้าราชการประจำหรือข้าราชการบำนาญผู้มีรายได้ไม่เพียงพอแก่อัตภาพ หรือได้อุปการะข้าราชการบำนาญผู้ซึ่งป่วยเจ็บทุพพลภาพหรือวิกลจริตไม่สามารถที่จะช่วยตัวเองได้ ผู้อุปการะตามข้อนี้ต้องเป็นผู้ให้อุปการะประจำเป็นส่วนใหญ่.
ผู้เอาประกันภัย
(กฎ) น. คู่สัญญาฝ่ายซึ่งตกลงจะส่งเบี้ยประกันภัยตามสัญญาประกันภัย.
ผูก
ก. เอาเชือกเป็นต้นสอดคล้องกันให้เกิดเป็นเงื่อน เพื่อทําให้มั่นหรือติดต่อกันในตัวหรือกับสิ่งอื่น เช่น ผูกเชือก ผูกลวด ผูกโบ, ติดต่อหรือติดพันกันแน่นกับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น ผูกใจ ผูกโกรธ ผูกมิตร,ประกอบเข้า เช่น ผูกประโยค ผูกปริศนา ผูกลาย, ติดพันกันด้วยเรื่องสิทธิและหน้าที่ตามที่ตกลงกัน เช่น ผูกตลาด ผูกท่า; คุ้มครอง(ใช้ในการเล่นหมากรุก) เช่น เอาม้าผูกโคน เอาเรือผูกม้า; ขมวดเช่น ผูกคิ้วนิ่วหน้าไม่พาที. (นิ. นรินทร์); จอง เช่นผูกเวร; ตรงข้ามกับ แก้. น. ลักษณนามเรียกหนังสือใบลานที่ร้อยหูไว้มัดหนึ่ง ๆว่า คัมภีร์เทศนาผูกหนึ่ง.
ผูกกระได
ก. ทอดสะพานเข้าไปสืบข่าว เช่น ก็ให้ผูกกระไดข่าวคอย. (ลอ).
ผูกขวัญ
ก. เอาเส้นด้ายผูกข้อมือเด็กแล้วกล่าวเรียกขวัญว่า ‘ขวัญเอ๋ยมาอยู่กับเนื้อกับตัว’ แล้วกล่าวให้พรต่อไปตามสมควร.
ผูกขาด
ก. สงวนสิทธิไว้แต่ผู้เดียว.
ผูกดวง
(โหร) ก. นําเครื่องหมายแทนพระเคราะห์มี อาทิตย์ จันทร์ อังคารพุธ เสาร์ พฤหัสบดี ศุกร์ เป็นต้น บรรจุลงในดวงตามช่องจักรราศีทั้ง ๑๒ ที่โคจรมาสถิตตามวัน เดือน ปี และเวลาตกฟากของเจ้าของชะตานั้น ดูว่าอาทิตย์ตกอยู่ในราศีใด แล้วเอาองศาอาทิตย์ของวันเกิดเจ้าของชะตามาคํานวณว่า เมื่อเวลา ๖.๐๐ นาฬิกา อาทิตย์อยู่ในราศีดังกล่าวมาแล้วนานเท่าใด เรียกว่า อดีตอุทัย และเวลาเหลืออีกนานเท่าใดจึงจะพ้นไปจากราศีนั้น เรียกว่า อนาคตอุทัยแล้วเอาเวลาตกฟากตั้งลบด้วย ๖.๐๐ นาฬิกา และอนาคตอุทัยต่อไปเอาอันโตนาทีของราศีถัด ๆ ไปลบทีละราศี ถ้าเวลาหรือเลขที่เหลือไม่พอให้อันโตนาทีของราศีใดลบได้ ลัคนาก็อยู่ที่ราศีนั้นการผูกดวงนี้เพื่อทํานายโชคชะตาเป็นต้น.
ผูกดอก
(โบ) ก. ทําหนังสือสัญญาเป็นลูกจ้างรับเงินล่วงหน้าแล้วให้ดอกเบี้ยแทนรับใช้การงาน.
ผูกปิ่นโต
ก. ว่าจ้างให้ทำอาหารใส่ปิ่นโตส่งให้ตามที่ตกลงกัน, (ปาก) ว่าปิ่นโต,กินปิ่นโต ก็ว่า.
ผูกพัทธสีมา
น. เรียกพิธีสังฆกรรมที่สงฆ์กําหนดเขตแดนขึ้น โดยมีหินเป็นต้นเป็น เครื่องหมาย ว่า พิธีผูกพัทธสีมา.
ผูกพัน
ก. มีความเป็นห่วงกังวลเพราะรักใคร่เป็นต้น; ก่อให้เกิดพันธะที่จะต้องปฏิบัติตาม; (การคลัง) ก่อหนี้สินผูกมัดรัฐบาลให้ต้องจ่ายในงบประมาณแผ่นดินต่อ ๆ ไป เช่น หนี้ผูกพัน งบประมาณผูกพัน รายจ่ายผูกพัน.
ผูกภาษี
(โบ) ก. ว่าเหมาการเก็บภาษีไปทําเองแล้วให้เงินแก่หลวงตามสัญญา.
ผูกมัด
ก. ผูกพันไว้แน่น.
ผูกหู
ก. ทําเครื่องหมายกําหนดไว้เพื่อกรรมสิทธิ์หรือประโยชน์อย่างใดอย่างหนึ่ง, กําหนดไว้, จองไว้.
