พืชจำพวกเถา-เครือ ได้แก่ พรรณไม้ที่เป็นเถา- เครือ เลื้อยพาดพันตามต้นไม้ ตามรั้วเลื้อยตามพื้นดินบางเถา- เครือ ก็สั้น บางเถา- เครือ ก็ยาว บางชนิดมีมือเกาะ บางชนิดก็ไม่มีมือเกาะ ซึ่งมนุษย์เรานิยมเรียกว่า เถา หรือ เครือ ที่นิยมใช้ทำยามี ดังนี้
1. กรด ไม้เถาเนื้อแข็ง
-
เปลือกต้นและราก รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง บิด แก้ปวดท้อง จุกเสียด
-
ผล รสฝาดเบื่อ สรรพคุณ ขับไส้เดือน ต้มเอาน้ำอม แก้เหงือกบวม ปากเปื่อย
2. กระดอม ไม้เถาเลื้อยตามพื้นดิน จำพวกมะระขี้นก
-
ลูก รสขม สรรพคุณ บำรุงน้ำดี แก้ดีแห้ง ดีฝ่อ ดีเลือด คลั่งเพ้อ เจริญอาหาร ทำให้โลหิตเย็น บำรุงมดลูก
3. กระไดลิง ไม้เถาแบนพาดพันต้นไม้
-
เถา รสเบื่อเมา สรรพคุณ แก้พิษทั้งปวง แก้ตัวร้อน ขับเหงื่อ แก้ไข้ แก้พิษฝี แก้ไข้เซื่องซึม
4. กระทกรก ไม้เถายืนต้น
-
เปลือกต้น รสฝาด สรรพคุณ แก้แผลเน่าเปื่อย
-
ใบ รสเย็นเฝื่อน สรรพคุณ แก้หวัดคัดจมูก
-
เถา รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ ถอนพิษยาเบื่อเมา คุมธาตุ รักษาบาดแผล
-
เมล็ด รสร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้เด็กท้องขึ้น อืดเฟ้อ
-
ราก รสเบื่อเมา สรรพคุณ แก้กามโรค ตัวร้อนเนื่องจากพิษไข้
5. กระทกรก (กระโปรงทอง, รกช้าง, เถาสิงโต, ผ้าขี้ริ้วห่อทอง)
-
เถา- ใบ รสชุ่มเย็นเอียน สรรพคุณ ขับปัสสาวะ ขับเสมหะทรวงอก แก้ไอ แก้บวม
-
ผลสุก รสหวานเปรี้ยว สรรพคุณ บำรุงปอด แก้ปอดอักเสบ ขับเสมหะ
6. กระทงลาย (กระทุงลาย) ไม้เถาพาดตามต้นไม้
-
เถา ราก รสขมฝาด สรรพคุณ แก้ไอ แก้บิด แก้ปวดท้อง
-
ราก รสขมจัด สรรพคุณ แก้ไข้จับสั่น (มาลาเรีย)
7. กระทุงหมาบ้า ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสเบื่อเอียน สรรพคุณ ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ กระทุ้งพิษไข้หัว ไข้กาฬ พิษฝี ขับปัสสาวะ แก้ดีกำเริบนอนละเมอเพ้อกลุ้ม ปวดศีรษะ เซื่องซึม
8. กระพังโหม ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่นๆ มี 2 ชนิดคือ ตูดหมู ตูดหมา สรรพคุณเหมือนกัน
-
ใบ เถา รสกลิ่นเหม็น สรรพคุณ แก้ตานซาง แก้ตัวร้อน ขับลม แก้ธาตุพิการ ท้องเสีย เจริญอาหาร ขับพยาธิไส้เดือน
-
ใบ ตำพอก แก้พิษงู แก้ปวดฟัน แก้รำมะนาด
หมายเหตุ กระพังโหมที่แท้ต้องเป็นชนิดที่มียางออกเมื่อเด็ดใบและเถาสดๆ ชนิดไม่มียาง เรียกว่า ย่านพาโหม ไม่ใช่กระพังโหม
9. กระเพียด หรือ หนอนตายยาก ไม้เถาเลื้อยพาดพันตามต้นไม้
-
ราก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้โรคผิวหนัง ผื่นคัน แก้ริดสีดวงทวาร ใช้ทุบแช่น้ำทำลาย ตัวแมลงได้
10. กวาวเครือขาว และ กวาวเครือแดง ไม้เถาพาดพันตามต้นไม้ใหญ่
-
เปลือกเถา รสเย็นเบื่อเมา สรรพคุณ แก้พิษงู
-
หัว รสเย็นเบื่อเมา สรรพคุณ บำรุงเนื้อหนังให้เต่งตึง บำรุงสุขภาพให้สมบูรณ์ บำรุงความกำหนัด (ถ้ารับประทานมากอาจเป็นอันตรายได้)
11. กรุงเขมา ไม้เถาขนาดเล็กๆ
-
ราก รสเย็นหอมสุขุม สรรพคุณ แก้ไข้ที่มีพิษร้อน แก้ดีซ่าน บำรุงร่างกายให้แข็งแรง
12. แกแล ไม้เถายืนต้น
-
แก่น รสข่มขื่น สรรพคุณ บำรุงน้ำเหลือง แก้พุพอง บำรุงกำลัง
13. โกฐพุงปลา เป็นไม้อาศัยเกาะอยู่บนต้นไม้อื่นคล้ายกล้วยไม้ เป็นไม้ล้มลุกเนื้ออ่อน
-
ลูก รสฝาด สรรพคุณ แก้ท้องร่วง แก้อาเจียน แก้บิด แก้ปวดเบ่ง แก้เสมหะพิการ สมานแผล
14. กำจาย (หนามจาย) ไม้เถามีหนาม
-
ราก รสเบื่อเย็นเล็กน้อย สรรพคุณ ขับระดูสตรี แก้พิษงู ถอนพิษแมลงกัดต่อย แก้พิษฝี แก้แผลเรื้อรัง
15. กำแพงเจ็ดชั้น (ลุ่มนก) ไม้เถาขนาดใหญ่
-
เถา รสเบื่อเมา สรรพคุณ ขับโลหิตระดูสตรี บำรุงโลหิต ขับผายลม แก้ไข้ แก้ปวดตามข้อ แก้เม็ดประดงผื่นคัน
16. ขจร ไม้เถาเลื้อยพาดพันตามต้นไม้ หรือบางแห่งเรียกว่า สลิด
-
ราก รสเย็นเบื่อ สรรพคุณ ทำให้อาเจียน ถอนพิษยาเบื่อเมา ดับพิษทั้งปวง หยอดตา แก้ตาอักเสบ ตาแฉะ ตาแดง ตามัว
17. ขมิ้นเครือ ไม้เถาเลื้อยพันต้นไม้ใหญ่
-
ต้น รสฝาดเฝื่อนร้อน สรรพคุณ แก้น้ำดีพิการ ขับฝายลมทำให้เรอ
-
ใบ รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ แก้บิดมดลูก ขับโลหิตระดูสตรีเสียให้เป็นปกติ
-
ดอก รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ แก้บิดมูกเลือก
-
ราก รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ แก้ลมอัมพฤกษ์ บำรุงน้ำเหลือง ฝนหยอดตา แก้กระจกตา แก้ตาแดง ตาแฉะ ตามัว และตาอักเสบ
18. ข้าวสารเถา หรือ เถาข้าวสาร ไม้เลื้อยพันตามต้นไม้
-
ราก รสเย็นเบื่อ สรรพคุณ แก้ตาแดง ตาแฉะ ตามัว
19. ขี้กาขาว ไม้เถาเลื้อยตามพื้นดิน
-
เถา รสขม สรรพคุณ บำรุงน้ำดี ดับพิษ เสมหะและโลหิต
-
ใบ รสขม สรรพคุณ ตำสุมขม่อมเด็กในตอนเย็น ๆ แก้หวัด คัดจมูก
-
ลูก รสขมจัด สรรพคุณ แก้ตับปอดพิการ ถ่ายอุจจาระ ถ่ายเสมหะ ถ่ายพิษตานซาง
20. ขี้กาแดง ไม้เถาเลื้อยตามพื้นดิน
-
ลูก รสขมจัด สรรพคุณ บำรุงน้ำดี แก้พิษเสมหะและโลหิต ถ่ายและล้างโทษเสมหะ และอุจจาระให้ตก
-
ราก รสขม สรรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน ดับพิษไข้ แก้ปวดศีรษะ บำรุงน้ำดี
-
ลูก มีคุณสมบัติพิเศษ คือ ถ่ายพิษตานซาง แก้ตานขโมยพุงโรเด็กได้ดี
21. เขี้ยวงู หรือ ตึ่งเครือคำตัวแม่ ไม้เถาเนื้อแข็งเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
เถา รสขื่นร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ ขับโลหิตในมดลูกหลังคลอดบุตร แก้สันนิบาตหน้าเพลิง แก้มดลูกอักเสบ แก้ปวดท้อง ขับลม
22. คนทีสอขาว ไม้เถายืนต้นขนาดย่อม หรือเรียกว่า คนทีสอเครือ
-
ใบ รสขมเมา สรรพคุณ บำรุงน้ำดี ขับลม ฆ่าพยาธิผิวหนัง
-
ดอก รสขมเมา สรรพคุณ บำรุงน้ำดี แก้ไข้ แก้พยาธิ แก้หืดไอ แก้ไข้ในหญิงมีครรภ์
-
เมล็ด รสขม สรรพคุณ เจริญอาหาร
-
ราก รสขม สรรพคุณ แก้โรคตับ ถ่ายน้ำเหลืองเสีย ขับเหงื่อ ขับปัสสาวะ บำรุงธาตุ แก้ปวดข้อและปวดกล้ามเนื้อ
23. คนทีสอทะเล เป็นไม้เลื้อยตามพื้นทราย
-
ต้น รสเผ็ดร้อน สรรพคุณ แก้ตัวพยาธิ ฟกบวม แก้เสมหะ แก้ลม แก้ริดสีดวงในคอ
24. คัดเค้า ไม้เถายืนต้นมีหนามแหลมคม
-
เถา รสฝาด สรรพคุณ แก้เสมหะ บำรุงโลหิต
-
ลูก รสฝาดอมเปรี้ยว สรรพคุณ ขับฟอกโลหิตระดูสตรีที่เน่าร้าย
-
ราก รสเย็นฝาดเล็กน้อย สรรพคุณ ขับและแก้ไข้เพื่อโลหิต
25. คุคะ (ขรุขระ) ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสเย็น สรรพคุณ ระงับความร้อน แก้ไข้ร้อนในกระสับกระส่าย แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย แก้น้ำเหลืองเสีย
26. โคคลาน ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสขมเบื่อเย็น สรรพคุณ แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย ครั่นตัว เส้นตึง แก้ปวดหลัง ปวดเอว แก้กระษัย ขับปัสสาวะ แก้ไตพิการ บำรุงโลหิต
27. โคกกระออม หรือ ตุ้มต้อก ไม้เลื้อยขนาดเล็กคล้ายมะระ
-
เถา รสขมขื่น สรรพคุณ แก้ไข้
-
ใบ รสขมขื่น สรรพคุณ แก้หืด
-
ดอก รสขมขื่น สรรพคุณ ขับโลหิต
-
ลูก รสขมขื่นเย็น สรรพคุณ ดับพิษไฟลวก
-
ราก รสขมเย็น สรรพคุณ แก้พิษงู ใช้หยอดตาแก้ตาต้อ
-
ใช้ทั้ง 5 รสขมเย็น สรรพคุณ ขับปัสสาวะ บำรุงน้ำนม ระบายท้อง แก้ไข้
28. คอเบ็ด (คอเป็ด) ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสขื่นเอียนขม สรรพคุณ บำรุงโลหิต แก้ไข้ตัวร้อน แก้กระษัย ขับปัสสาวะ
29. จิงจ้อขาว หรือ จิงจ้อหลวง ไม้เถาเลื้อยพาดพันตามต้นไม้
-
เถา รสร้อน สรรพคุณ แก้ลมพรรดึก กระตุ้นลำไส้ช่วยย่อยอาหาร แก้เสมหะ โลหิตและกำเดา
30. จิงจ้อแดง หรือ จิงจ้อเหลี่ยม ไม้เถาเลื่อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสหวาน สรรพคุณ บำรุงเนื้อให้สดชื่น
-
ราก รสร้อนขื่นเล็กน้อย สรรพคุณ แก้เสมหะและลม ช่วยการย่อยอาหาร แก้กำเดา และโลหิต
31. ชะลูกขาว ไม้เถาเลื้อยพาดพันตามต้นไม้
-
เปลือกเถา รสหอมเย็น สรรพคุณ ขับผายลม แก้ปวดในท้อง
-
ใบ ลูก รสร้อนหอมสุขุม สรรพคุณ แก้ไข้ร้อนใน กระสับกระส่าย สะอึก แก้ดีพิการ แก้คุดทะราด
32. ชะลูกแดง ไม้เถาเนื้อแข็งยืนต้น
-
ใบ รสร้อนหอมสุขุม สรรพคุณ กระจายโลหิต
-
ราก รสเย็น สรรพคุณ แก้โรคไข้เรื้อรัง แก้เลือดออกตามไรฟัน
33. ชะเอมไทย (ส้มป่อยหวาน) ไม้เถายืนต้นขนาดกลาง
-
เนื้อไม้ เถา รสหวานชุ่ม สรรพคุณ แก้เสมหะในลำคอ แก้คอแห้ง แก้ลม บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง บำรุงกล้ามเนื้อให้เจริญ ขับเสมหะ แก้น้ำลายเหนียว แก้เลือดออกตามไรฟัน
-
ใบ รสขื่น สรรพคุณ ขับโลหิตระดู
-
ดอก รสขื่นขมน้อย สรรพคุณ ช่วยย่อยอาหาร
-
ราก รสหวานเอียน สรรพคุณ แก้เสมหะจุกคอ แก้ไอ บำรุงหัวใจให้สดชื่น
34. ชะเอมบ้าน (ชะเอมสวน) ไม้เถาเลื่อยพาดพันตามต้นไม้
-
ราก รสหวานเอียน สรรพคุณ กัดเสมหะในลำคอ หยอดตา แก้เจ็บตา ตาอักเสบ
35. ชะเอมป่า หรือ ชะเอมเถา ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสหวานเอียน สรรพคุณ ถ่ายลม แก้คอแห้ง บำรุงผิวหนัง แก้โรคตา
-
ใบ รสขมน้อย สรรพคุณ ถ่ายโลหิต
-
ดอก รสขมน้อย สรรพคุณ แก้ดีและโลหิตพิการ
-
ผล รสขมน้อย สรรพคุณ ถ่ายเสมหะ
-
ราก รสหวานเอียน สรรพคุณ แก้กระหายน้ำ ทำให้ชุ่มคอ
36. ชิงช้าชาลี (บอระเพ็ดตัวผู้) ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสขม สรรพคุณ แก้พิษฝีดาษ แก้ไข้เหนือ ไข้เพื่อโลหิต แก้ฝีกาฬ บำรุงกำลัง บำรุงธาตุ เจริญอาหาร ทำให้เลือดเย็น แก้มะเร็ง
-
ใบ รสขมเมา สรรพคุณ ฆ่าพยาธิผิวหนัง แก้มะเร็ง
-
ดอก รสขมเมา สรรพคุณ ขับพยาธิในท้อง แก้รำมะนาด ปวดฟัน แก้แมลงเข้าหู
37. เชือกเขาไฟ (ย่างทราย) ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสขม สรรพคุณ ระบายท้อง แก้แน่น จุกเสียด ขับลมในลำไส้ แก้ท้องขึ้น อืดเฟ้อ
38. แซ่ม้าทะลาย ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสฝาดเย็น สรรพคุณ แก้พิษร้อน แก้เม็ดประดง ผื่นคัน แก้โรคผิวหนัง น้ำเหลืองเสีย
39. ซองแมว (ซ้องแมว) ไม้เถายืนต้น คล้ายพวกต้นตรุษจีน
-
ใบ รสขม สรรพคุณ ระบายท้อง แก้ปวดหู แก้ปวดศีรษะ แก้ผมร่วง ต้มอมแก้เหงือกบวม แก้ปวดฟัน
-
ลูก รสขมเล็กน้อย สรรพคุณ แก้โรคท้องมาน แก้ปวดข้อ ปวดกล้ามเนื้อ แก้ไอ แก้วัณโรค ทาแก้แผลน้ำกัด
-
ราก รสขมเย็น สรรพคุณ แก้วัณโรค แก้ร้อนในกระหายน้ำ ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้
40. หญ้านาง (ปู่เจ้าเขาเขียว หรือ หญ้าภคินี) มี 2 ชนิดคือ ชนิดขาว และเขียว เป็นไม้เถาเลื้อย พากพันต้นไม้อื่น
-
ราก รสเย็นขม สรรพคุณ แก้ไข้ทุกชนิด ไข้พิษ ไข้เหนือ ไข้หัว เหือด หัด สุกใส ฝีดาษ ไข้กาฬ ขับกระทุ้งพิษได้ดี
41. หญ้านางใหญ่ (โพกพาย) ไม้เถาเลื้อยพาดพันตามต้นไม้อื่น
-
เถา รสเย็น สรรพคุณ ดับพิษไข้ แก้กระษัย ขับปัสสาวะ แก้โลหิตพิการ แก้บวม ตามตัว
42. หญ้านางแดง ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
ราก รสเย็น สรรพคุณ ฝนใส่น้ำกิน แก้ไข้หมากไหม้ (ไข้พิษ) แก้พิษสำแดง แก้เมาเห็ด เมาสุรา ถอนพิษได้ดี (บางคนเรียก รางจืด)
43. ดีปลี ไม้เถาคล้ายพริกไทย เลื้อยพาดพันต้นไม้
-
ดอก รสร้อน สรรพคุณ แก้ปถวีธาตุพิการ แก้ท้องร่วง ขับลมในลำไส้
-
เถา รสเผ็ดร้อน สรรพคุณ แก้ปวดฟัน แก้ปวดท้อง แน่น จุกเสียด ท้องขึ้น อืดเฟ้อ
44. ตาไก่ ไม้เถายืนต้น
-
เปลือกเถา รสเบื่อเมาเล็กน้อย สรรพคุณ ขับโลหิตระดูสตรีให้เป็นปกติ แก้โลหิตระดูขาว ระดูเน่าเหม็น แก้มดลูกอักเสบ เจ็บเสียวท้องน้อย แก้ปวดหลัง ปวดเอว บำรุงโลหิต
45. ตานหม่อน (ตาลขี้นก) ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
ใช้ทั้งต้น รสเบื่อเย็น สรรพคุณ แก้พิษตานซาง บำรุงเนื้อหนังให้ชุ่มชื่น คุมธาตุ ขับไส้เดือนในท้อง
46. ตีนเป็ดตาเครือ (เถาเอ็นอ่อน) เป็นไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
ใบ รสเบื่อเอียน สรรพคุณ แก้ปวดเสียวตามร่างกาย แก้เส้นตึง เมื่อยขบ ทำให้เส้นเอ็นหย่อน
-
เถา รสขม สรรพคุณ แก้เส้นตึง แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย
47. ตูมกาเครือ ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น มี 2 ชนิด คือ ชนิดเถาสีแดง และ สีขาว
-
เถา รสขม สรรพคุณ แก้ไข้เพื่อเสมหะและดี บำรุงไฟธาตุ ช่วยย่อยอาหาร ขับผายลม
-
ราก รสขมเอียน สรรพคุณ แก้พิษไข้ตัวร้อน ถอนพิษงู
-
หัว รสขมเอียน สรรพคูณ แก้ริดสีดวง
48. แตงกวา ไม้เถาเลื้อยไปตามพื้นดิน และพาดพันต้นไม้ตาย
-
ผล รสเย็น สรรพคุณ ขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะขัด
49. แตงไทย ไม้เถาเลื้อยไปตามพื้นดิน และพาดพันต้นไม้ตาย
-
ใบ ดอก รสจืด สรรพคุณ แก้ไข้ ลดความร้อน
50. แตงอุลิด หรือ แตงโม ไม้เถาเลื้อยไปตามพื้นดิน และพาดพันต้นไม้ตาย
-
น้ำคั้นจากผล รสหวานเย็น สรรพคุณ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้ปากเป็นแผล ขับปัสสาวะ แก้อาการอ่อนเพลียละเหี่ยใจ แก้อาการแน่น
-
เปลือกผล รสหวานเย็น สรรพคุณ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้ปากและลิ้นเป็นแผล
-
เมล็ดใน รสมันหวาน สรรพคุณ ช่วยหล่อลื้นลำไส้ แก้กระเพาะปัสสาวะอักเสบ แก้ลมขึ้น เบื้องสูง (ความดันสูง) ขับเสมหะ แก้อาเจียนเป็นเลือด แก้ไอเรื้อรัง
-
ราก ใบ เถา รสฝาดเย็น สรรพคุณ แก้บิด แก้ท้องร่วง
51. แตงหนู ไม้เถาเลื้อยไปตามพื้นดิน
-
เถา รสขื่นขม สรรพคุณ ขับเสมหะ
-
ใบ ลูก รสขื่นขม สรรพคุณ แก้ไขจับสะท้านร้อนสะท้านหนาว
-
ดอก รสขม สรรพคุณ ขับโลหิต
-
ราก รสขมเย็น สรรพคุณ ขับปัสสาวะ แก้ลม แก้คุดทะราด แก้เสมหะ
52. แตงร้าน ไม้เถาเลื้อยไปตามพื้นดิน
-
ใบ รสจืด สรรพคุณ แก้ไข้ แก้ตัวร้อน
53. ต้อยติ่ง ไม้ต้นเล็ก
-
เมล็ด รสเย็นฝาด สรรพคุณ ดูดหนอง สมานแผล ทำให้แผลแห้งเร็ว
54. ตำลึง (ผักสี่บาท, ผักแคบ) ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
ใบ รสเย็น สรรพคุณ ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ แก้ไข้ตัวร้อน แก้พิษฝี ถอนพิษขนของใบไม้ และตำแย แก้ปวดแสบปวดร้อน แก้คัน
-
เถา รสเย็น สรรพคุณ ใช้น้ำในเถาหยอดตา แก้ตาฝ้า ตาแดง ตาช้ำ ตาแฉะ ตาอักเสบ
-
ราก รสเย็น สรรพคุณ แก้ดวงตาเป็นฝ้า ดับพิษทั้งปวง
55. ถอบแถบ ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
ใช้ทั้งต้น รสเบื่อเอียน สรรพคุณ แก้พิษตานซาง แก้ตานขโมย ขับพยาธิเสมหะถ่ายลม
-
ใบ ใช้ทั้ง 3 ใบ ใส่เกลือเล็กน้อย ต้มเอาน้ำให้เด็กอ่อนรับประทาน ระบายท้องได้ดี
56. ถั่วผี ไม้ล้มลุกเครือ
-
ราก รสเย็น สรรพคุณ ขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะพิการ
57. ถั่วลันเตา ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสเย็น สรรพคุณ แก้ตับพิการ ชักตับ แก้ตับทรุด
-
ฝัก รสมัน สรรพคุณ บำรุงกำลัง บำรุงไขข้อ
58. เถาเกล็ดนาคราช ไม้เถาเลื้อย
-
เถา รสเย็น สรรพคุณ แก้พิษตะขาบ แมงป่อง แก้พิษงู และถอนพิษต่างๆ คั่วให้เหลือง ดองสุรา สรรพคุณ ขับโลหิตระดู แก้ปวดเอวปวดหลัง เนื่องจากโลหิตระดูไม่ปกติ
59. เถาคัน ไม้เถาพาดพันต้นไม้อื่น มี 2 ชนิด คือ ชนิดแดง และชนิดขาว แต่นิยมใช้ชนิดแดงมาก
-
เถา รสขื่นขม สรรพคุณ ขับเสมหะ แก้กระษัย ทำให้เส้นหย่อน ฟอกเลือด ขับลม แก้ฟกช้ำภายใน ขับเลือดเน่าและขับคาวปลาหลังการคลอด
-
ใบ อังไฟพอเหี่ยว ปิดหัวฝี ให้ฝีแตกเร็ว
60. เถาคุ ไม้เถายืนต้น
-
เถา รสฝาด สรรพคุณ แก้เม็ดประดง ขับลมในข้อขัด แก้ปวดข้อและแท่งกระดูก
-
ราก รสฝาดเย็น สรรพคุณ แก้มือเท้าอ่อนเพลีย
61. เถานาคราช (ว่านนาคราช) ไม้เลื้อยพาดพันต้นไม้ผุ
-
เถา รสเย็น สรรพคุณ ถอนพิษอักเสบ ปวดแสบ ปวดร้อน ถอนพิษสัตว์ กัดต่อย แก้พิษฝี แก้สัตว์มีพิษขบกัด
62. เถาปล้อง ไม้เถายืนต้น
-
ใบ รสเย็นเบื่อ สรรพคุณ ตำกับสุราพอก แก้ปวดฝี ถอนพิษปวดอักเสบ
-
ราก รสเย็นเบื่อ สรรพคุณ ฝนกับสุราทา แก้พิษตะขาบ แมงป่อง พิษงู
63. เถามวก (เครือเขามวก) ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้ มี2 ชนิด คือ แดงและขาว มักใช้ทั้ง2รวมกัน
-
เถา รสเย็นเบื่อ สรรพคุณ บำรุงโลหิต แก้โลหิตจาง แก้ท้องร่วง ลงแดง
-
เนื้อเถา รสขมเบื่อเย็น สรรพคุณ แก้ไอเซื่องซึม แก้ปวดขัดตามร่างกาย รักษาบาดแผลให้หายเร็ว ทำให้มีลมเบ่งช่วยให้คลอดบุตรเร็ว
64. เถาลิ้นเสือ ไม้เลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสขื่น สรรพคุณ แก้ตับทรุด ตับพิการ ม้ามโต บำรุงตับ
65. เถาวัลย์หญ้านาง ไม้เถาเลื้อยตามพื้นดิน
-
เถา ใบ รสเย็น สรรพคุณ แก้ไข้ ลดความร้อน
66. เถาวัลย์ปูน ไม้เถาขนาดเล็ก
-
เถา รสจืดเบื่อเอียน สรรพคุณ ขับปัสสาวะ แก้กระษัย ขับเสมหะ ทำให้เส้นเอ็นหย่อน
-
ใบสด ขยี้กับปูนเอาฟอง ทาบาดแผลสด
67. เถาวัลย์เปรียง ไม้เลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
เถา รสเบื่อเอียน สรรพคุณ ถ่ายเส้น ถ่ายกระษัย แก้เส้นเอ็นขอด เส้นตึง แก้ปวดเมื่อย ทำให้เส้นเอ็นหย่อน ขับปัสสาวะ ถ่ายเสหะลงสู่คูถวาร
68. เถาเอ็น หรือ เถาเมื่อย ไม้ประเภทเดียวกับตีนเป็ดเครือ (เถาเอ็นอ่อน)
-
เถา รสขมติดเมา สรรพคุณ แก้ปวดเมื่อย แก้เส้นตึง บำรุงเส้นเอ็น
-
เมล็ด รสร้อน สรรพคุณ ขับลมในลำไส้ แก้ปวดท้อง แน่น จุกเสียด ท้องขึ้นอืดเฟ้อ
69. ทองระอา หรือ เถาปล้อง ไม้เถาขนาดใหญ่
-
เถา รสเอียน สรรพคุณ ถอนพิษยาเบื่อเมา ถอนพิษไข้ตัวร้อน
70. นมพิจิตร ไม้เถาคล้ายมะระ
-
เถา รสขม สรรพคุณ แก้ไขที่มีพิษ แก้ร้อนในกระหายน้ำ บำรุงน้ำนม
71. นมแมว ไม้เถายืนต้น
-
เนื้อไม้ ราก รสฝาดเย็น สรรพคุณ แก้ไข้หวัด ใช้เพื่อเสมหะ และไข้ทับระดู
72. นมวัว เป็นไม้เถายืนต้น ถ้าอยู่ใกล้ไม่อื่นก็เลื้อยพาดพัน
-
เนื้อไม้ เถา รสเย็นเฝื่อน สรรพคุณ แก้ไข้กลับ
-
ผล รสเย็น สรรพคุณ ตำทาแก้เม็ดตุ่มผื่นคันตามตัว
-
ราก รสเย็น สรรพคุณ บำรุงน้ำนม แก้โรคผอมแห้งในสตรีหลังคลอดบุตร
73. หนามไก่ไห้ ไม้เถายืนต้น
-
ราก รสเย็น สรรพคุณ ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ทุกชนิด แก้ไข้ความร้อนสูง ชักคลั่งเพ้อ ไข้จับสั่น แก้ไข้พิษ หัด สุกใส ดำแดง
74. หนามเล็บแมว หรือ หนามเล็บเหยี่ยว ไม้เถายืนต้น
-
ราก รสเปรี้ยวขื่น สรรพคุณ ขับระดูขาว ขับปัสสาวะ แก้มดลูกพิการ ฝีมุตกิด ฝีในมดลูก แก้เบาหวาน
75. หนามพัน หรือ หนามหีน
-
ราก รสฝาด สรรพคุณ กล่อมโลหิต แก้ไขพาระดู (ไข้ทับประดูหรือระดูทับไข้)
76. หนาวเดือนห้า ไม้เถาพาดพันต้นไม้ใหญ่
-
เถา รสเบื่อเมาเย็น สรรพคุณ ขับเหงื่ออย่างแรง แก้ไข้ ลดความร้อน ใช้มากอาจเป็นอันตรายถึงตายได้
77. หนอนตายหยาก (กะเพียดหนู) ไม้เลื้อยตามพื้นดินหรือพาดพันต้นไม้อื่น
-
ราก รสเบื่อเมา สรรพคุณ ทุบให้ละเอียดผสมน้ำ ฟอกล้างผม ฆ่าเหา หิด และกลาก
-
รากสดพอกปิดปากแผลให้สัตว์ในส่วนที่เลียไม่ถึง ฆ่าหนอนและแมลงตายสิ้น
-
น้ำแช่รากไม้นี้ ใช้ราดฉีดทำลายหนอนหรือแมลงที่มารบกวนพืชผักได้
ต้มรับประทานแก้โรคผิวหนังผื่นคัน ต้มกับยาฉุย รวมหัวริดสีดวงทวาร ทำให้แห้งฝ่อ
-
รากสดทุบให้แตก ใส่ปากไหปลาร้า ทิ้งไว้ค้างคืน รุ่งขึ้นหนอนจะตายสิ้น
78. น้ำเต้า ไม้เถาเลื้อยตามพื้นดิน หรือพันต้นไม้อื่น
-
ใบ รสจืดเย็น สรรพคุณ ขับปัสสาวะ ดับพิษร้อน แก้ไข
-
ผล รสเย็น สรรพคุณ บำรุงน้ำนม ขับปัสสาวะ
79. น้ำเต้าขม ไม้เถาเลื้อยตามพื้นดิน หรือพันต้นไม้อื่น
-
ใบ รสขมเย็น สรรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน ดับพิษอักเสบ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้พุพอง แก้เริม งูสวัด แก้ฟกบวม
80. บอระเพ็ด ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
เถา รสขมเย็น สรรพคุณ แก้พิษฝีดาษ ไข้เหนือ ไข้พิษ แก้ร้อนใน กระหายน้ำ ทำให้เนื้อเย็น สะอึก บำรุงกำลัง บำรุงน้ำดี บำรุงไฟธาตุ
-
ใบ รสขมเมา สรรพคุณ ฆ่าพยาธิไส้เดือน ฆ่าแมลงเข้าหู แก้รำมะนาด ปวดฟัน
-
ลูก รสขม สรรพคุณ แก้ไข้ แก้เสมหะเป็นพิษ
-
ราก สรรพคุณ แก้ไข้สูงมีอาการเพ้อคลั่ง
81. บอระเพ็ดพุงช้าง (สบู่เลือด) ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่นๆ
-
เถา รสขมเมา สรรพคุณ ขับโลหิตระดู กระจายลมที่แน่นในอก
-
ใบ รสขม สรรพคุณ บำรุงไฟธาตุ
-
ดอก รสขมเมา สรรพคุณ โรคผิวหนัง ผื่นคัน ช่วยย่อยอาหาร
-
หัว รสขม สรรพคุณ หั่นตากแห้งทำผงรับประทานกับน้ำผึ้ง บำรุงกำลัง ขับผายลม เจริญอาหาร เป็นยาอายุวัฒนะ
82. บวบขม ไม้เถาล้มลุกเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
ลูกสด รสขม สรรพคุณ ฟอกศีรษะ แก้คัน แก้รังแค
-
เมล็ด รสเมา สรรพคุณ แก้หืด
-
รังบวบแห้ง รสจืดเมา แก้ริดสีดวงจมูก
83. บวบหอม ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
ลูกอ่อน รสจืด สรรพคุณ บำรุงร่างกาย
-
ราก รสจืด สรรพคุณ บำรุงธาตุ บำรุงน้ำดี ระบายพิษไข้
84. พระขรรค์ไชยศรี (หนาวเดือนห้า หรือฝนแสนห่า) ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสเมาเบื่อ สรรพคุณ ขับเหงื่อ ระงับความร้อน เป็นยาอันตราย เพราะขับเหงื่อมาก ทำให้หนาวสั่นอาจถึงชีวิตได้
85. พาหมี ไม้เถายืนต้น
-
ราก รสเอียนเบื่อเมา สรรพคุณ แก้ริดสีดวงลำไส้ แก้ริดสีดวงจมูก อันตรายเพราะเป็นยาเบื่ออย่างแรง
86. พาดไฉน หรือ อีลุ้ม ไม้เถายืนต้น
-
เถาและราก รสร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ ถ่ายเสมหะ และโลหิต ขับผายลม แก้หืด แก้ไอ แก้คุดทะราด แก้โรคพยาธิผิวหนัง
87. พริกไทย ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสร้อน สรรพคุณ แก้เสมหะในทรวงอก แก้อติสาร (ท้องร่วงอย่างแรง)
-
ใบ รสเผ็ดร้อน สรรพคุณ แก้ลมจุกเสียดแน่น ปวดมวนในท้อง
-
ดอก รสร้อน สรรพคุณ แก้จักษุแดงเนื่องจากความดันโลหิตสูง
-
เมล็ด รสร้อนเผ็ด สรรพคุณ แก้ลมอัมพฤกษ์ ลมมุตฆาต ลมลั่นในท้อง แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ บำรุงธาตุ แก้เสมหะเฟื่อง
88. พริกหาง ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
เมล็ด รสเย็น สรรพคุณ ขับปัสสาวะ ถอนพิษฟกบวม แก้กามโรค บำรุงธาตุ
89. พริกหอม ไม้เถายืมต้น
-
ใบ รสเผ็ด สรรพคุณ แก้รำมะนาด ปวดฟัน ทำให้น้ำลายใส
-
เมล็ด รสร้อน สรรพคุณ ขับลมในลำไส้ให้ผายเรอ ขับปัสสาวะ
90. พลูแก ไม้เถาพาดพันต้นไม้อื่น ใบเล็กคล้ายพลูจีน
-
ต้น รสเผ็ดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้ริดสีดวง
-
ใบ รสเผ็ดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ ฆ่าเชื้อโรคผิวหนัง
-
ดอก รสเผ็ดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้โรคตา
-
ราก รสเผ็ดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้เลือด ขับลมใช้ทั้ง 5 รสเผ็ดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้โรคเรื้อน มะเร็ง คุดทะราด แก้กามโรค แก้โรคผิวหนัง
91. พลูเขียว ไม้เถาพาดพันต้นไม้อื่น
-
ใบ รสเย็น สรรพคุณ แก้รำมะนาด ปวดฟัน ทำให้น้ำลายใส
92. พลูคาว ไม้เถาต้นเล็ก
-
ใบ รสร้อนเล็กน้อยกลิ่นคาวชื่น สรรพคุณ แก้กามโรค แก้น้ำเหลืองเสีย แก้เข่าข้อ ทำให้แผลแห้ง แก้โรคผิวหนังทุกชนิด
93. พลูจีน ไม้เถาพาดพันต้นไม้อื่นๆ
-
ใบสด รสเผ็ด สรรพคุณ ลนไฟอุ่นๆ ปิดหน้าอกเด็ก แก้ปอดและหลอดลมอักเสบปิดตามต่อมน้ำเหลือง แก้อักเสบทำให้ยุบเร็ว เคี้ยวอมในปาก แก้แมงกินฟัน
-
น้ำคั้นจากใบสด รสเผ็ด สรรพคุณ ช่วยบำรุงเยื่อกระเพาะอาหาร
94. พลูทองหลวง ไม้เถาพาดพันต้นไม้อื่น
-
ใบ รสเผ็ดร้อน สรรพคุณ แก้ปากเหม็น แก้ปวดฟัน ขยี้กับสุราทาแก้ลมพิษ ใช้ลนไฟปิดหน้าอก แก้ปวดแสบปวดร้อน ลนไฟนาบท้องเด็ก แก้ปวดท้องและแก้อัณฑะยาน
95. พลูป่า ไม้เถาเล็กๆขึ้นตามภูเขา
-
ใบ รสเผ็ดร้อน สรรพคุณ แก้รำนาด ปวดฟัน
96. พลูเหลือง ไม้เถาพาดพันต้นไม้อื่น
-
ใบ รสเผ็ด สรรพคุณ ขับลม แก้ผื่นคัน แก้ปากเหม็น
97. เพชรกะฏัก ไม้เถาเนื้ออ่อน
-
ต้น รสขื่นร้อน สรรพคุณ แก้ไข้หวัด แก้ไข้เพื่อดี แก้มึนงงศีรษะ แก้โรคประสาท แก้นอนไม่หลับ แก้พรรดึก กระจายลมแน่นในทรวงอก
98. เพชรสังฆาต (ขันข้อ,สามร้อยต่อ) ไม้เถาเนื้ออ่อนเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
เถา รสขื่นร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้กระดูกแตก หัก ซ้น ขับลมในลำไส้ แก้ริดสีดวงทวารหนัก
99. เพชรหึง ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
เถา รสขื่นร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ ขับผายลม แก้ไข้จับสั่นเรื้อรัง แก้ม้ามโต พุงโร เนื่องจากพิษไข้มาลาเรีย
101. ฟักข้าว ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
ใบ รสเย็น สรรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน ถอนพิษอักเสบ
-
เมล็ด รสมัน สรรพคุณ บำรุงปอด แก้ฝีในปอด
-
ราก รสเบื่อเย็น สรรพคุณ ถอนพิษทั้งปวง
102. ฟักทอง ไม้เถาพาดพันต้นไม้อื่นและเลื้อยตามพื้นดิน
-
ราก รสเบื่อเอียน สรรพคุณ แก้พิษสัตว์กัดต่อย แก้กามตายด้าน
-
เมล็ด รสมันเบื่อ สรรพคุณ ขับพยาธิในท้อง
103. มะกาเครือ หรือ สะไอเครือ ไม้เถายืนต้น
-
เถา รสขมฝาดเฝื่อนเย็น สรรพคุณ แก้บิดมูกเลือด ปวดเบ่ง ขับฟอกโลหิตระดู
104. มะกล่ำตาหนู หรือ มะกล่ำเครือ ไม้เถาพาดพันต้นไม้อื่น
-
ราก รสเปรี้ยวเย็น สรรพคุณ แก้เสมหะในลำคอ แก้ไอ แก้เสียงแห้ง กล่องเสียงอักเสบ
-
เมล็ด รสขื่นเย็น แก้ริดสีดวงตา และกระจกตาอักเสบ
105. มะกล่ำเครือ เป็นพิษต่อร่างกายมากไม่ควรใช้
106. มะขามเครือ ไม้เถาพาดพันต้นไม้อื่น
-
เถา รสเปรี้ยว สรรพคุณ ขับเสมหะ ถ่ายท้อง ฟอกโลหิตระดู
107. มะเดื่อดิน ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
ราก รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ แก้เม็ดประดงผื่นคัน ลมพิษ แก้พิษฝีภายใน แก้ตับไตพิการ บำรุงกำลังขับโลหิตระดู
108. มะตึ่ง ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่นๆ
-
เปลือก ราก รสขมเย็น สรรพคุณ แก้ไข้ แก้กระษัย แก้ดีซ่าน แก้ตับอักเสบ แก้ปวดตามข้อมือเท้าบวม
109. มะระขี้นก (ผักไห) ไม้เถาเล็กๆ
-
ใบ เถา รสขม สรรพคุณ แก้ไข้ บำรุงน้ำดี ระบายอ่อนๆ
-
ผล รสขม สรรพคุณ แก้พิษฝี แก้บวม แก้ปวดเจ็บอักเสบจากพิษต่างๆ แก้ปากเปื่อยปากเป็นฝ้าขาวเป็นขม บำรุงระดูสตรี
110. มะระจีน ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
ใบ รสขม สรรพคุณ แก้ไข้หวัด ไข้ตัวร้อน บำรุงน้ำดี
111. มะลิ เป็นไม้เถายืนต้น คล้ายไม้พุ่ม ถ้าไม้อื่นอยู่ใกล้ก็พาดพันหรือคลุม
-
เถา รสขื่นเย็น สรรพคุณ แก้คุดทะราด ขับเสมหะ และโลหิต
-
ใบสด รสเย็นฝาด สรรพคุณ แก้แผลพุพอง แก้แผลเรื้อรัง พิษฝีดาษ
-
ดอก รสหอมเย็น สรรพคุณ ทำให้จิตใจแช่มชื่น แก้ไอ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้เจ็บตา
112. มะลิวัลย์ (มะลิป่า) ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
ดอก รสเย็นหอม สรรพคุณ บำรุงหัวใจ แก้ไข้ตัวร้อน
-
ราก รสเย็นจืด สรรพคุณ ถอนพิษยาเบื่อเมา ถอนพิษไข้ แก้พิษอักเสบต่างๆ
113. มะแว้งเครือ ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
ผล รสขม สรรพคุณ แก้ไอ ขับเสมหะ แก้เบาหวาน บำรุงน้ำในตับอ่อน
-
ราก รสขื่นเปรี้ยวเล็กน้อย สรรพคุณ ขับเสมหะ แก้ไอ แก้ไข้สันนิบาต แก้น้ำลายเหนียว
114. ยางน่องเครือ ไม้เถายืนต้น
-
ยาง รสเมาเบื่อ สรรพคุณ บำรุงหัวใจอย่างแรง นำพิษซึมเข้าบาทแผลอย่างรวดเร็ว
-
ยางน่อง ไม่ใช้ยาพิษ แต่นำฤทธิ์ยาพิษเข้าทางบาทแผลได้รวดเร็วมาก
115. รางจืด และรางเย็น ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
ราก รสเย็น สรรพคุณ ถอนพิษเบื่อเมา แก้ไข้ตัวร้อน ถอนพิษไข้ แก้ร้อนใน กระหายน้ำ
-
รางแดง ไม้เถายืนต้น
-
เถา รสจืดเย็น สรรพคุณ ขับปัสสาวะ แก้กระษัยเส้นตึง กระษัยกร่อนทุกชนิด
116. ลิ้นมังกร ไม้เถาเล็กๆ ใช้ชนิดดอกแดงมาก
-
เถา รสเย็น สรรพคุณ ถอนพิษสัตว์กัดต่อย แก้พิษงู
117. ลุ่มนก ไม้เถาขนาดใหญ่
-
เถา รสเบื่อเมา สรรพคุณ แก้ปวดตามข้อ แก้เม็ดประดงผื่นคัน แก้ไข้บำรุงโลหิต ขับผายลม ฟอกและขับโลหิตระดู
118. เล็บมือนาง ไม้เถายืนต้น
-
ใบ รสเย็นเอียนเบื่อ สรรพคุณ ทาแก้พิษฝี แก้อักเสบ
-
ผล รสเบื่อเอียน สรรพคุณ ขับไส้เดือน ทำให้สะอึก
-
ราก รสเบื่อเอียน สรรพคุณ ขับอุจจาระเป็นฟองขาวเหม็นคาวใช้ทั้ง 5 รสเบื่อเอียนเล็กน้อย สรรพคุณ ขับพยาธิ แก้พิษตานซาง
119. เล็บลอก ไม้เถาพาดพันไม้อื่น
-
เถา รสเย็น สรรพคุณ บำรุงหัวใจ แก้อ่อนเพลีย บำรุงประสาท แก้ไข้เซื่องซึม
120. ลำไยเถา ไม้เถายืนต้น
-
ราก รสฝาดเฝื่อนร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้เสมหะ แก้ลม แก้ชอกช้ำภายใน
121. ส้มป่อย ไม้เถายืนต้น
-
ใบ รสเปรี้ยวฝาดเล็กน้อย สรรพคุณ ถ่ายเสมหะ ล้างเมือกมันในลำไส้ แก้บิด ฟอกล้างโลหิตระดู ประคบให้เส้นเอ็นอ่อน
122. สะบ้าดำ ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เมล็ด รสเบื่อเมา สรรพคุณ แก้โรคผิวหนัง กลากเกลื้อน หิด ฆ่าเชื้อโรคผิวหนัง สุมเป็นถ่าน แก้พิษไข้เซื่องซึม แก้พิษร้อนต่างๆ
123. สะบ้ามอญ ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เมล็ด รสเมา สรรพคุณ แก้โรคผิวหนัง ผื่นคัน สุมเป็นถ่าน แก้พิษไข้ตัวร้อน
124. สะบ้าลาย ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เมล็ด รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้โรคผิวหนัง น้ำเหลืองเสีย
125. สะบ้าเลือด ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เมล็ด รสเบื่อเมา สรรพคุณ แก้โรคผิวหนังผื่นคัน แก้หิด ฆ่าพยาธิผิวหนัง
126. สามสิบ (รากสามสิบ) ไม้เถาเล็กๆ
-
ราก รสเย็นหวานชุ่ม สรรพคุณ บำรุงกำลัง บำรุงตับ ปอด บำรุงเด็กในครรภ์
127. สีฟันเครือ ไม้เถายืนต้น
-
เถา รสเย็นฝาด สรรพคุณ บำรุงโลหิตระดูสตรีให้สมบูรณ์
-
ใบ รสเย็น สรรพคุณ ตำพอกแก้ปวดฝี
-
ดอก รสเย็น สรรพคุณ แก้ตาช้ำอักเสบ แก้แมลงสัตว์กัดต่อย
128. แสลงใจเครือ ไม้เถา
-
เมล็ด รสเมาเบื่อ สรรพคุณ บำรุงหัวใจ บำรุงประสาท บำรุงธาตุ ทำให้ความจำดี แก้อัมพาต แก้ปวดเมื่อยบั้นเอว แก้กระษัย ขับปัสสาวะ ใช้มากเป็นพิษชักกระตุกถึงตายได้
-
ใบ ตำกับสุราพอก แก้แผลเน่าเปื่อย
-
ราก รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ
129. แสลงพัน ไม้เถาพาดพันต้นไม้อื่น
-
เถา รสเมาเบื่อร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้โรคผิวหนังผื่นคัน น้ำเหลืองเสีย กระจายเลือดเน่าเสียให้เดินสะดวก บำรุงโลหิต ขับฟอกโลหิตระดู
130. สลอดน้ำ ไม้เถายืนต้น
-
ใบ รสจืด สรรพคุณ บำรุงเนื้อหนังให้สมบูรณ์
-
ดอก รสเมาเอียนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้ริดสีดวงจมูก แก้ปวดศีรษะ
-
ราก รสเย็นจืด สรรพคุณ แก้ไข้เหนือ ไข้พิษ ระบายอ่อนๆ ถ่ายพิษไข้ ถ่ายพรรดึก
131. สำมะงา ไม้เถายืนต้น
-
ใบ รสเย็นเบื่อ สรรพคุณ ต้มเอาน้ำอาบ แก้โรคผิวหนัง ประดง ผื่นคัน
132. หนุมานประสานกาย เป็นไม้เถายืนต้น
-
ใบ รสฝาดเย็นเอียน สรรพคุณ แก้ไอ แก้หืดหอบ แก้อาเจียนเป็นโลหิต (วัณโรคปอด) ห้ามเลือดและสมานแผลได้ดี
133. หางไหลขาว ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้
-
เถา รสเอียนเล็กน้อย สรรพคุณ ถ่ายเสมหะและโลหิต ถ่ายลม ถ่ายเส้นเอ็น
134. หวายขม เป็นพืชจำพวกเถามีหัว – เหง้า คล้ายเหง้าข่า
-
หัว รสขมเย็น สรรพคุณ แก้ไอ บำรุงน้ำดี แก้ร้อนในกระหายน้ำ
135. หวายตะค้า เป็นพืชพวกเถาไม่มีหัว
-
เถา ต้น รสเย็น สรรพคุณ แก้พิษร้อน แก้พิษไข้กาฬ แก้ชัก เพราะความร้อนสูง แก้สลบ แก้หอบ แก้ลิ้นกระด้างคางแข็ง เนื่องจากพิษไข้
-
คุณสมบัติพิเศษ ต้องสุมไฟเสียก่อน จึงมาผสมยา มีอำนาจดับพิษร้อน พิษไข้ได้วิเศษ
136. หวายโป่ง เป็นพืชจำพวกเถา (ส่วนมากนำมาทำขาเก้าอี้หวาย)
-
เถา รสจืด สรรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน แก้ซางชัก
137. หวายลิง (หวายเย็บจาก) เป็นพืชจำพวกเถาเลี้อย ลงหัวคล้ายข่า
-
เหง้า รสขมกร่อย สรรพคุณ แก้ไข้ แก้ตัวร้อน แก้ไข้เพื่อดีและโลหิต
138. อบเชยเถา ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น
-
ราก รสหอมเย็น สรรพคุณ บำรุงหัวใจ แก้ลมวิงเวียน ทำจิตใจให้ชุ่มชื่น ขับลมใน ลำไส้ แก้ปวดมวนในท้อง
139. อังกาบ ไม้เถาเลื้อยต้นเล็กๆ มี 3 ชนิด คือ ชนิดดอกเหลือง ดอกขาว ดอกม่วงดำ สรรพคุณเหมือนกัน
-
ราก รสเฝื่อน สรรพคุณ แก้เสมหะ เจริญไฟธาตุ ฟอกโลหิตระดูสตรี ขับปัสสาวะ
140. อัญชันบ้าน ไม้เถาพาดพันต้นไม้อื่น ใช้ชนิดดอกสีขาวมาก
-
ราก รสจืด สรรพคุณ ขับปัสสาวะ แก้ปวดฟัน โคนฟันอักเสบ แก้ตาฝ้าฟาง ตามัว
141. อัญชันป่า ไม้เถายืนต้น
-
ราก รสเบื่อเอียน สรรพคุณ ถอนพิษยาเบื่อเมา ถอนพิษไข้และพิษอักเสบ เป็นแผลอักเสบ
142. อุโลกเครือ ไม้เถาต้นเล็กๆ
-
ต้น รสเย็น สรรพคุณ แก้ไข้ ขับปัสสาวะ
-
ใบสด รสเย็น สรรพคุณ แก้ต่อมทอนซิลอักเสบ เจ็บคอ แก้พิษฝี ปวดแสบปวดร้อน ถอนพิษจากการอักเสบ
