ว่าน จัดเป็นพืชวัตถุ เช่นเดียวกับพืชวัตถุทั่ว
ๆ ไป ว่าน นอกจากจะมีประโยชน์ทำยา ยังมีประโยชน์ทางคุณไสย อิทธิฤทธิ์
ชนบางพวกถือว่า ว่านบางชนิดนำโชคลาภมาให้
แต่ในที่นี้จะบรรยายเฉพาะว่านที่มีสรรพคุณในทางนำมาใช้เป็นยาเท่านั้น
1. ว่านคันทมาลา ไม้ลงหัว
-
หัว รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ อมแก้ต่อมทอนซิลอักเสบ แก้ฝีในคอ แก้เจ็บคอ ฝนทาแก้เคล็ดบวม
2. ว่านชักมดลูก ไม้ล้มลุกลงหัว
-
หัว รสฝาดเบื่อ สรรพคุณ แก้มดลูกพิการ แก้ปวดมดลูก ชักมดลูกให้เข้าอู่หลังคลอดบุตร
3. ว่านนางคำ ไม้ลงหัว
-
หัว รสร้อนฝาดเฝื่อน สรรพคุณ ขับลมในลำไส้ แก้ปวดท้อง แก้กามโรค เม็ดผื่นคัน คุมธาตุ ตำพอก แก้ฟกช้ำ บวม เคล็ดขัดยอก
-
ราก รสขื่นฝาด สรรพคุณ สมานแผล คุมธาตุ ขับเสมหะ
4. ว่านน้ำ ไม้น้ำชอบอยู่ตามที่ลุ่มน้ำขึ้นถึงแง่ง หรือเหง้า
-
เหง้า หรือ ราก รสร้อนกลิ่นหอมแรง สรรพคุณ แก้บิด
แก้ปวดท้อง แน่นจุกเสียด แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ ฝนกับสุราทาหน้าอกเด็ก
แก้ปวดและหลอดลมอักเสบ -
ใบ รสเผ็ดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้ปวดกล้ามเนื้อ ปวดข้อ แก้ปวดศีรษะ
-
หัว น้ำมันที่ได้จากหัว ขับลมในท้อง แก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ แก้โรคกระเพาะอาหาร
5. ว่านเพชรน้อย ไม้ล้มลุกลงหัว
-
หัว รสเฝื่อน สรรพคุณ รับประทานทำให้ชาตามผิวหนัง
ระงับความเจ็บปวดเมื่อยล้าแก้กระษัย แก้กร่อน ขับระดูขาว
แก้อาการกระตุกเนื่องจากเส้นประสาทพิการ
6. ว่านมหาเมฆ ไม้ล้มลุกลงหัว
-
หัว รสฝาดเฝื่อน สรรพคุณ แก้ปวดมดลูก แก้มดลูกอักเสบ บวม ชักมดลูกให้เข้าอู่หลังคลอดบุตร
7. ว่านร่อนทอง ไม้ลงหัวเล็ก ๆ
-
หัว รสปร่า สรรพคุณ ช่วยย่อยอาหาร แก้ท้องเสีย แก้บิดมูกเลือด คุมธาตุ แก้พิษตานซาง แก้พิษฝี พิษงู ตะขาบ แมงป่อง
8. ว่านสากเหล็ก ไม้ลงหัว มีต้นละหัวคล้ายสาก
-
หัว และ ราก รสขมเมา สรรพคุณ แก้มดลูกอักเสบ ชักมดลูกให้เข้าอู่หลังการคลอดบุตร
9. ว่านหางจระเข้ ไม้ลงเหง้า
-
ราก เหง้า รสเย็นเบื่อขม สรรพคุณ แก้กามโรค แก้ทางเดินปัสสาวะอักเสบ
-
ใบ รสเย็นเป็นเมือก สรรพคุณ ปิดแก้ปวดศีรษะ ดูดพิษอักเสบต่าง ๆ วุ้นเมือกที่ใบรับประทานแก้กามโรค
10. ว่านงาช้าง (หอกสุระกาฬ)
-
ใช้ทั้งต้น รสเฝื่อนร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ แก้คุณอันบุคคลกระทำด้วยผมเนื้อหนัง กระดูก
-
ใบ รสเฝื่อนร้อนเล็กน้อย สรรพคุณ ระบายอุจจาระ แก้ระดูสตรีพิการ
-
ต้น ใช้ตำโขลกผสมกับสุรา แก้เลือดดีขึ้น แก้บาดทะยักปากมดลูกในเรือนไฟ
11. ว่านหางนาก
-
ใบ รสเย็น
-
สรรพคุณ ตำพวกปิดแผล ถอนพิษอักเสบ แก้พิษตะขาบ แมงป่อง
12. ว่านหอยแครง หรือ ว่านแสงอาทิตย์ ไม่ใช่ไม้ลงหัว
-
ใบ รสเย็น
-
สรรพคุณ แก้ไอ แก้อาเจียนเป็นโลหิต แก้ช้ำในเนื่องจากพลัดตกหกล้ม แก้ร้อนในกระหายน้ำ
13. ว่านกลีบแรด รสเย็นจืด
-
สรรพคุณ แก้พิษไข้ พิษตานซาง แก้กาฬมูตร แก้อาเจียน แก้พิษกำเดา แก้น้ำลายเหนียว
14. ว่านตีนตะขาบ รสเมาเย็น
-
สรรพคุณ ถอนพิษสัตว์กัดต่อย แก้ฟกบวม เคล็ดยอก แก้หูเป็นน้ำหนวก
15. ว่านหางช้าง รสร้อนขมขื่นซ่า
-
สรรพคุณ แก้คุณอันบุคคลทำด้วยกระดูกผีคุณคน ใบต้มระบาย อุจจาระธาตุ แก้ระดูสตรีพิการ
16. ว่านมหากาฬ รสเย็นปร่า
-
สรรพคุณ ดับพิษไข้ แก้พิษตานซาง แก้พิษไข้ร้อน กลุ้มเพ้อคลั่ง
17. ว่านเปราะ รสขมร้อน กลิ่นหอม
-
สรรพคุณ แก้ธาตุพิการ แก้พิษลม แก้ปวดบวม บำรุงหัวใจ
18. ว่านเพชรหึง ไม้เถา
-
รสเมาเบื่อร้อนขม สรรพคุณ ถอนพิษสัตว์กัดต่อย แก้เคล็ดยอกช้ำบวม
19. ว่านสะดุ้ง รสเมาเบื่อ
-
สรรพคุณ แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย แก้พิษบาดแผล บาดทะยัก ถอดพิษ สัตว์กัดต่อย
20. ว่านเพชรใหญ่ รสเมาเบื่อ
-
สรรพคุณ แก้โรคผิวหนัง ฆ่าพยาธิ คุดทะราด และรักษาแผลมีเชื้อ
21. ว่านสามพันตึง รสเมาเบื่อร้อนขื่น
-
สรรพคุณ แก้ปวดเมื่อย แก้พิษสัตว์กัดต่อย ทำให้หนังชา
22. ว่านดักแด้ รสขมเบื่อ
-
สรรพคุณ แก้พิษสัตว์กัดต่อย ทำให้หนังชา แก้ไขพิษ ไข้กาฬ
23. ว่านม้า รสเมาขมร้อน
-
สรรพคุณ บำรุงเส้นเอ็น บำรุงไข้ข้อ แก้ปวดเมื่อย ตามข้อทำให้เดินทน
