มหาพิกัด หรือมหาพิกัดยา คือ พิกัดใหญ่กว่าพิกัดธรรมดา
โดยเอาตัวยาหลายสิ่งหลายอย่างมารวมกันเข้าเรียกชื่อเดียวกัน
แต่น้ำหนักของตัวยาในมหาพิกัดหนักสิ่งละไม่เท่ากันหนักมากบ้าง หนักน้อยบ้าง
ซึ่งสงเคราะห์ไว้แก้ในกองธาตุ กำเริบ หย่อน พิการ รือแก้ในลักษณะโรคแทรก
โรคตาม แต่ก็อยู่ในขอบเขตที่กำหนดไว้ แบ่งมหาพิกัดได้ดังนี้

1. มหาพิกัดตรี (ยา 3 สิ่ง)
2. มหาพิกัดเบญจ (ยา 5 สิ่ง)
3. มหาพิกัดทั่วไป (ยา 6 สิ่ง)

มหาพิกัดตรี (ยา 3 สิ่ง)
ประเภท 1 มหาพิกัดตรีผลา ตรีผลาเป็นพิกัดยาในคิมหันตฤดู (ฤดูร้อน) ถ้าจะใช้แก้ในสมุฏฐานต่างๆ จะใช้ส่วนของตัวยาในพิกัดแตกต่างกัน ดังนี้
1. มหาพิกัดตรีผลา ถ้าจะแก้เสมหะสมุฏฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้

• ลูกสมอภิเภก 8 ส่วน (ปิตตะ)
• ลูกสมอไทย 4 ส่วน (วาตะ)
• ลูกมะขามป้อม 12 ส่วน (เสมหะ)

2. มหาพิกัดตรีผลา ถ้าจะแก้ปิตตะสมุฏฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้

• ลูกสมอภิเภก 12 ส่วน (ปิตต)
• ลูกสมอไทย 8 ส่วน (วาตะ)
• ลูกมะขามป้อม 4 ส่วน (เสมหะ)

3. มหาพิกัดตรีผลา ถ้าจะแก้วาตะสมุฏฐาน มีส่วและตัวยาดังนี้

• ลูกสมอภิเภก 4 ส่วน (ปิตต)
• ลูกสมอไทย 12 ส่วน (วาตะ)
• ลูกมะขามป้อม 8 ส่วน (เสมหะ)

ประเภท 2 มหาพิกัดตรีกฏุก ตรีกฏุกเป็นพิกัดยาในวสันตฤดู (ฤดูฝน) ถ้าจะใช้แก้สมุฏฐานต่างๆ จะใช้ส่วนของตัวยาในพิกัดแตกต่างกัน ดังนี้
1. มหาพิกัดตรีกฏูก ถ้าจะแก้เสมะหะสมุฏฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้

• เหง้าขิงแห้ง 8 ส่วน (ปิตตะ)
• เมล็ดพริกไทย 4 ส่วน (วาตะ)
• ดอกดีปลี 12 ส่วน (เสมหะ)

2. มหาพิกัดตรีกฏุก ถ้าจะแก้ปิตตะสมุฏฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้

• เหง้าขิงแห้ง 12 ส่วน (ปิตตะ)
• เมล็ดพริกไทย 8 ส่วน (วาตะ)
• ดอกดีปลี 4 ส่วน (เสมหะ)

3. มหาพิกัดตรกฏุก ถ้าจะแก้วาตะสมุฏฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้

• เหงิ้งแห้ง 4 ส่วน (ปิตตะ)
• เมล็ดพริกไทย 12 ส่วน (วาตะ)
• ดอกดีปลี 8 ส่วน (เสมหะ)

ประเภท 3 มหาพิกัดตรีสาร ตรีสารเป็นพิกัดยาในเหมันตฤดู (ฤดูหนาว) ถ้าจะใช้แก้ในสมุฏฐานต่างๆ จะใช้ส่วนของตัวยาในพิกัดแตกต่างกัน ดังนี้
1. มหาพิกัดตรีสาร ถ้าจะแก้เสมหะสมุฎฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้

• รากเจตมูลเพลิง 8 ส่วน (ปิตตะ)
• เถาสะค้าน 4 ส่วน (วาตะ)
• รากช้าพลู 12 ส่วน (เสมหะ)

2. มหาพกัดตรีสาร ถ้าจะแก้ปิตตะสมุฏฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้

• รากเจตมูลเพลิง 12 ส่วน (ปิตตะ)
• เถาสะค้าน 8 ส่วน (วาตะ)
• รากช้าพลู 4 ส่วน (เสมหะ)

3. มหาพิกัดตรีสาร ถ้าจะแก้วาตะสมุฏฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้

• รากเจตมูลเพลิง 4 ส่วน (ปิตตะ)
• เถาสะค้าน 12 ส่วน (วาตะ)
• รากช้าพลู 8 ส่วน (เสมหะ)