ในร่างกายของมนุษย์เราประกอบขึ้นจากธาตุทั้ง 4 ชนิด คือ ธาตุดิน 20
ประการ ธาตุน้ำ 12 ประการ ธาตุลม 6 ประการ ธาตุไฟ 4 ประการ และอากาศธาตุ
คือ ช่องว่างในร่างกาย 10 ประการ
ธาตุต่างๆเหล่านี้ถือเป็นที่ตั้งที่แรกเกิดของโรค ฉะนั้น
เมื่อธาตุใดธาตุหนึ่งเกิดเจ็บป่วยหรือพิการขึ้นมา
ตามคัมภีร์ได้จัดลักษณะตัวยาประจำธาตุและรสยาแก้ตามธาตุไว้ดังนี้
ลักษณะตัวยาประจำธาตุ
- ดอกดีปลี ประจำ ปถวีธาตุ คือ ธาตุดิน 20 ประการ
- รากช้าพลู ประจำ อาโปธาตุ คือ ธาตุน้ำ 12 ประการ
- เถาสะค้าน ประจำ วาโยธาตุ คือ ธาตุลม 6 ประการ
- รากเจตมูลเพลิง ประจำ เตโชธาตุ คือ ธาตุไฟ 4 ประการ
- เหง้าขิงแห้ง ธาตุอากาศ คือ ช่องว่างภายในร่างกาย 10 ประการ
รสยาแก้ตามธาตุ
- ปถวีธาตุพิการ แก้ด้วย ยารสฝาด หวาน มัน เค็ม
- อาโปธาตุพิการ แก้ด้วย ยารสเปรี้ยว เมาเบื่อ ขม
- วาโยธาตุพิการ แก้ด้วย ยารสสุขุม เผ็ด ร้อน
- เตโชธาตุพิการ แก้ด้วย ยารสเย็น จืด
