พิกัดยา 3 สิ่ง มี 30 พิกัด ดังนี้
1. พิกัดตรีผลา คือ จำกัดจำนวนผลไม้ 3 อย่าง คือ

• ลูกสมอพิเภก
• ลูกสมอไทย
• ลูกมะขามป้อม

สรรพคุณ แก้ปิตตะวาตะ สมหะในกองธาตุ ฤดู อายุ และกองสมุฏฐาน
2. พิกัดตรีกฏุก คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีรสเผ็ดร้อน 3 อย่าง คือ

• เหง้าขิงแห้ง
• เมล็ดพริกไทย
• ดอกดีปลี

สรรพคุณ แก้วาตะเสมหะ ปิดตะวาตะในกองธาตุ ฤดู อายุ และกองสมุฏฐาน
3. พิกัดตรีสาร คือ จำนวนตัวยาที่ให้คุณในฤดูหนาว 3 อย่าง คือ

• รากเจตมูลเพลิง
• เถาสะค้าน
• รากช้าพลู

สรรพคุณ แก้วาตะเสมหะ ปิดตะวาตะในกองธาตุ ฤดู อายุ และกองสมุฏฐาน
4. พิกัดตรีสุคนธ์ คือ จำนวนตัวยามีกลิ่นหอม 3 อย่าง คือ

• ใบกระวาน
• รากอบเชยเทศ
• รากพิมเสนต้น

สรรพคุณ แก้ไข้สันนิบาต แก้ไข้เซื่องซึม แก้ไข้จุกเสียด แก้ริดสีดวง
5. พิกัดตรีทิพรส คือ จำนวนตัวยารสดี หรือรสเลิศ 3 อย่าง คือ

• โกฐกระดูก
• กระลำพัก
• ขอนดอก

สรรพคุณ บำรุงธาตุ บำรุงตับ ปอดและหัวใจ บำรุงกระดูก บำรุงครรภ์รักษา ทำให้ชุ่มชื่น
6. พิกัดตรีสมอ คือ จำนวนสมอ 3 อย่าง คือ

• ลูกสมอไทย
• ลูกสมอเทศ
• ลูกสมอพิเภก

สรรพคุณ แก้เสมหะ แก้ไข้ บำรุงธาตุ ผายธาตุ รู้ถ่ายรู้ปิดเอง
7. พิกัดตรีมธุรส คือ จำนวนตัวยารสหวาน 3 อย่าง คือ

• น้ำตาล
• น้ำผึ้ง
• น้ำมันเนย

สรรพคุณ บำรุงธาตุ แก้สะอึก และแก้ไข้ตรีโทษ ผายธาตุ เจริญอาหาร
8. พิกัดตรีสินธุรส คือ จำนวนตัวยารสน้ำ 3 อย่าง คือ

• รากมะตูม
• เทียนขาว
• น้ำตาลกรวด

สรรพคุณ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้พิษไข้พิษฝี แก้ดีพิการ แก้นิ่ว ขับปัสสาวะ
9. พิกัดตรีญาณรส คือ จำนวนตัวยาที่มีรสสำหรับรู้ 3 อย่าง คือ

• ไส้หมาก
• รากสะเดา
• เถาบอระเพ็ด

สรรพคุณ แก้ไข้ดับพิษร้อน ขับปัสสาวะ ขับเสมหะ บำรุงไปธาตุ เจริญอาหาร
10. พิกัดตรีเพชรสมคุณ คือ จำนวนองตัวยาที่มีคุณเสมอเพชร 3 อย่างคือ

• รากว่านหางจระเข้
• ฝักราชพฤกษ์
• รงทอง

สรรพคุณ แก้ปวดหัว แก้กำเดา ถ่ายเสมหะ ถ่ายอุจจาระ แก้โลหิตและน้ำเหลืองเสีย
11. พิกัดตรีฉินทลมกา คือ จำนวนตัวยาแก้ธาตุลามกให้ตกไป 3 อย่าง คือ

• โกฐน้ำเต้า
• ลูกสมอไทย
• รงทอง

สรรพคุณ ถ่ายท้องบำรุงธาตุ ขับลม ถ่ายไข้เพื่อเสมหะ ถ่ายโลหิตและน้ำเหลืองเสีย
12. พิกัดตรีเกสรเพศ คือ จำนวนของตัวยามีรสแห่งเกสร 3 อย่าง คือ

• เปลือกฝิ่นต้น
• เกสรบัวหลวงแดง
• เกสรบัวหลวงขาว

สรรพคุณ คุมธาตุ แก้ไขเพื่อปถวีธาตุกำเริบ ทำตัวให้เย็น แก้คลื่นเหียนอาเจียน
13. พิกัดตรีเกสรมาศ คือ จำนวนตัวยาเกสรทอง 3 อย่าง

• เปลือกฝิ่นต้น
• เกสรบัวหลวงแดง
• เกสรบัวหลวงขาว

สรรพคุณ เจริญอาหาร บำรุงธาตุ คุมธาตุ บำรุงกำลัง แก้ท้องเดิน
14. พิกัดตรีอมฤต คือ จำนวนตัวยาที่ไม่ตาย 3 อย่าง คือ

• รากมะกอก
• รากกล้วยตีบ
• รากกระดอม

สรรพคุณ แก้ไข้ แก้ร้อนในกระหายน้ำ ขับปัสสาวะ บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง แก้ท้องเดิน
15. พิกัดตรีสัตกุลา (รัตตกุลา) คือ จำนวนตัวยาที่มีตระกูลสามารถ 3 อย่าง

• เทียนดำ
• ลูกผักชีลา
• เหง้าขิงสด

สรรพคุณ บำรุงไฟธาตุ ขับลมในลำไส้ แก้อาการธาตุ 10 ประการ แก้อาเจียน
16. พิกัดตรีทุรนสา คือ จำนวนตัวยาแก้มันเหลวพิการ 3 อย่าง

• เมล็ดโหระพา
• ลูกกระวาน
• ลูกราชดัด

สรรพคุณ แก้บิด บำรุงน้ำดี แก้ลม แก้พิษตาซาง
17. พิกัดตรีสุคติสมุฏฐาน คือ จำนวนตัวยาทำให้มีความสุขเป็นที่ตั้ง 3 อย่าง คือ

• รากมะเดื่อชุมพร
• รากเพกา
• รากแคแดง

สรรพคุณ แก้ไข้พิษต่างๆ บำรุงไฟธาตุ คุมธาตุ
18. พิกัดตรีผลสมุฏฐาน คือ จำนวนผลไม้เป็นที่ตั้ง 3 อย่าง (ที่เกิดแห่งผล 3 อย่าง) คือ

• ลูกมะตูม
• ลูกยอ
• ลูกผักชา

สรรพคุณ แก้สมุฏฐานแห่งตรีโทษ ขับลมต่างๆ แก้อาเจียน แก้โรคไตพิการ
19. พิกัดเสมหะผล คือ จำนวนตัวยาที่มีคุณแก้เสมหะ 3 อย่าง คือ

• ลูกช้าพลู
• รากดีปลี
• รากมะกล่ำเครือ

สรรพคุณ แก้เสมหะ แก้สะอึก แก้เส้นอัมพฤกษ์อัมพาต แก้ลม
20. พิกัดปิตตะผล คือ จำนวนผลแก้ลม 3 อย่าง คือ

• รากเจตมูลเพลิง
• รากกะเพรา
• ผักแพวแดง (บอระเพ็ด)

สรรพคุณ แก้จตุกาลเตโช บำรุงธาตุ แก้ลม แก้เส้นประสาทพิการ ปวดเมื่อยตามข้อ
21. พิกัดตรีวาตะผล คือ จำนวนผลแก้ลม 3 อย่าง คือ

• ลูกสะค้าน
• รากพริกไทย
• เหง้าข่า

สรรพคุณ แก้กองลม แก้เสมหะ แก้แน่นในทรวงอก แก้เลือด บำรุงไปธาตุ
22. พิกัดตรีอากาศผล คือ จำนวนผลแก้อากาศธาตุ 3 อย่าง คือ

• เหง้าขิง
• กระลำพัก
• อบเชยเทศ

สรรพคุณ แก้อาการธาตุ 10 ประการ แก้ตรีสมุฏฐาน แก้แน่นในอก แก้โลหิตเป็นพิษ แก้ไข้จับ ขับลม ปลูกธาตุไฟ
23. พิกัดตรีธารทิพย์ คือ จำนวนตัวยาที่มีรสดังน้ำทิพย์ 3 อย่าง คือ

• รากไทรย้อย
• รากราชพฤกษ์
• รากมะขามเทศ

สรรพคุณ บำรุงน้ำนม แก้กระษัย ฆ่าเชื้อคุดทะราด แก้ท้องร่วง
24. พิกัดตรีพิษจักร คือ จำนวนจักรพิษ 3 อย่าง คือ

• ลูกผักชีล้อม
• ลูกจันทน์
• กระวาน

สรรพคุณ บำรุงน้ำนม แก้กระษัย ฆ่าเชื้อคุดทะราด แก้ท้องร่วง
25. พิกัดตรีชาติ (ธาตุ) คือจำนวนวัตถุ 3 อย่าง คือ

• ดอกจันทร์
• กระวาน
• อบเชย

สรรพคุณ แก้ธาตุพิการแก้ลมเสมหะ แก้วิงเวียน บำรุงดวงจิต
26. พิกัดตรีกาฬพิษ คือ จำนวนตัวยาแก้พิษตามกาล 3 อย่าง

• รากกระเพราแดง
• หัวกระชาย
• เหง้าข่า

สรรพคุณ บำรุงธาตุ บำรุงกำหนัด ขับลม แก้ไขสันนิบาต แก้เลือดเสีย
27. พิกัดตรีคันธวาตะ (กันธวาต) คือ จำตัวยาแก้พิษตามกาล 3 อย่าง คือ

• ลูกเร่วใหญ่
• ลูกจันทน์
• ดอกกานพลู

สรรพคุณ แก้ธาตุพิการ แก้คลื่นเหียนอาเจียนแก้ริดสีดวงทั้ง 9 แก้ไอหืด
28. พิกัดตรีผลธาตุ คือ จำนวนผลแก้ธาตุ 3 อย่าง คือ

• เหง้ากะทือ
• หัวตะไคร้หอม
• เหง้าไพล

สรรพคุณ บำรุงธาตุไฟ แก้ไข้ตัวร้อน แก้กำเดา แก้ฟกบวมปวดเมื่อย
29. พิกัดตรีสันนิบาตผล (ตรีโลหิตะพละ) คือ จำนวนผลแก้สันนิบาต 3 อย่างคือ

• ผลดีปรี
• รากกะเพรา
• รากพริกไทย

สรรพคุณ แก้ไขสันนิบาต แก้ในกองลม บำรุงธาตุ แก้ปถวี 20 ประการ
30. พิกัดตรีสุรผล คือ จำนวนยามีรสกล้า 3 อย่าง คือ

• สมุลแว้ง
• เนื้อไม้
• เทพทาโร

สรรพคุณ แก้ลมสัมประชวร บำรุงธาตุ โลหิต แก้ลมสลบ แก้ลมในท้อง ทำให้ปวดท้องจุกเสียดแน่น