ถ
พยัญชนะตัวที่ ๒๒ นับเป็นพวกอักษรสูง ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กดในคําที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต เช่น รถ ปรารถนา.
ถก
ก. ดึงรั้งให้สูงขึ้นอย่างถกผ้านุ่งถกแขนเสื้อ, ดึงให้หลุดลอกออกมาอย่างถกหนังหัว; จั่วไพ่ที่กําลังรอกินด้วยตัวเอง, ถ้าจั่วไพ่ขึ้นมาเข้าเศียรที่กําลังรอกินด้วยตัวเอง เรียกว่า ถกเศียร, ถลก ก็ว่า;ทึ้งให้หลุดออกเช่น ถกหญ้า ถกเถาวัลย์; โดยปริยายหมายความว่า ยกเอาขึ้นมาพิจารณากันด้วยเหตุผล เช่น ถกปัญหา.
ถกเขมร
ก. นุ่งผ้าโจงกระเบนดึงชายให้สูงร่นขึ้นไปเหนือเข่า, ขัดเขมร ก็ว่า.
ถกเถียง
ก. ยกเอาขึ้นมาพูดโต้แย้งกัน.
ถกล
[ถะกน] ก. ก่อสร้าง, ตั้ง, ตั้งขึ้น, ตั้งไว้; ในวรรณคดีหมายความว่างาม,ใช้แผลงเป็น ดํากล ก็มี. (ข. ถฺกล่).
ถงัน
[ถะหฺงัน] ก. เผ่นไป.
ถงาด
[ถะหฺงาด] ก. ทําท่าเผ่น, เยื้องท่า, ชะโงก, เงื้อม, ผ่านไป.
ถด
ก. กระถด, เลื่อนไปเล็กน้อย.
ถดถอย, ทดถอย
ก. ย่อท้อ, ลดน้อยลง เช่น เรี่ยวแรงถดถอย; กระเถิบถอย, ถอยถดหรือ ถอยทด ก็ใช้.
ถนะ
(แบบ; กลอน) น. ถัน, เต้านม. (ป.).
ถนน
[ถะหฺนน] น. หนทางที่ทําขึ้น, ลักษณนามว่า สาย, สนน ก็ว่า,โบราณเขียนเป็น ถนล. (จารึกวัดป่ามะม่วง); (กฎ) ทางเดินรถทางเท้า ขอบทาง ไหล่ทาง ‘ทางข้าม ตามกฎหมายว่าด้วยการจราจรทางบก ตรอก ซอย สะพาน หรือ ถนนส่วนบุคคล ซึ่งเจ้าของยินยอมให้ประชาชนใช้เป็นทางสัญจรได้. (ข. ถฺนล่).
ถนนลาดยาง
น. ถนนที่ปูผิวจราจรด้วยยางมะตอยผสมกับหินหรือทรายเป็นต้น.
ถนป
[ถะหฺนบ] (แบบ; กลอน) น. เด็ก, เด็กกินนม. (ป.).
ถนอม
[ถะหฺนอม] ก. คอยระวังประคับประคองไว้ให้ดี เช่น ถนอมนํ้าใจ,ใช้อย่างระมัดระวังเพื่อไม่ให้เสียหรือหมดเร็ว เช่น ถนอมของกินของใช้ ถนอมแรง, เก็บไว้อย่างดี เช่น ถนอมเอาไว้ก่อน, สนอมก็ว่า. (ข. ถฺนม). ถนอมอาหาร ก. เก็บผัก ผลไม้ หรือเนื้อสัตว์ไว้ให้อยู่ได้นาน ๆ ด้วยกรรมวิธีบางอย่างเพื่อกันเสียหรือเสื่อมคุณภาพ.
ถนัด
[ถะหฺนัด] ก. สันทัด, ชํานาญ, เช่น ถนัดแต่งกลอน. ว. สะดวก เช่นเดินไม่ถนัด; ชัด, แม่ยำ, เช่น เห็นไม่ถนัด; เช่น, ราวกับ, เช่น ถนัดดั่งภูผาหลวง ทุ่มแท้. (ตะเลงพ่าย), สนัด ก็ว่า.
ถนัดขวา
ว. ที่ทําได้คล่องแคล่วด้วยมือขวา.
ถนัดใจ
ว. สะดวกใจ, สะใจ; เต็มที่ เช่น โดนเข้าถนัดใจ, สนัดใจ ก็ว่า.
ถนัดซ้าย
ว. ที่ทําได้คล่องแคล่วด้วยมือซ้าย.
ถนัดถนี่
(ปาก) ว. ถนัดชัดเจน เช่น เห็นถนัดถนี่.
ถนัดปาก
ว. สะดวกปาก, โดยไม่กระดากปาก, (ใช้แก่กริยาพูด).
ถนัดมือ
ว. พอเหมาะมือ.
ถนัน
[ถะหฺนัน] น. ดินชนิดหนึ่งเชื่อว่าเป็นยารักษาโรค และเป็นยาอายุวัฒนะเช่น ต่อได้กินดินถนันเมื่อวันไร. (อภัย).
ถนำ
[ถะหฺนํา] น. ชื่อดินชนิดหนึ่ง สีเหลืองอ่อน ใช้ทํายาไทย, ยา.
ถนำทึก
น. นํ้ายา. (ข. ถฺนํา ว่า ยา).
ถนิม
[ถะหฺนิม] น. เครื่องประดับ เช่น ถนิมพิมพาภรณ์, ในโลกนี้ถนิมเจ้าเอกแท้นางเดียว. (นิทราชาคริต), ธารถนิมทองถ่องเถือก. (ม. คําหลวงทานกัณฑ์), ใช้ว่า สนิม ก็มี เช่น สร้อยสนิมพิมพาภรณ์.
ถนิมกาม
ว. น่ารัก เช่น นางนงถ่าวถนิมกาม. (ม. คําหลวง ทศพร).
ถนิมพิมพาภรณ์
น. เครื่องประดับร่างกาย.
ถนิมสร้อย
[ถะหฺนิมส้อย] ว. หนักไม่เอาเบาไม่สู้, ทำเป็นเหยาะแหยะ, ทำเป็นอ่อนแอ, (ใช้เป็นคำตำหนิ) เช่น โดนว่านิดหน่อยก็ร้องไห้ ทำเป็นแม่ถนิมสร้อยไปได้, สนิมสร้อย ก็ว่า.
ถบ
น. เรียกเป็ดกายสิทธิ์ว่า เป็ดถบ.
ถบดี
[ถะบอดี] (แบบ) น. ช่างไม้. (ป. ถปติ; ส. สฺถปติ).
ถม ๑
น. เรียกภาชนะหรือเครื่องประดับที่ทําโดยใช้ผงยาถมผสมนํ้าประสานทองถมลงบนลวดลายที่แกะสลักบนภาชนะหรือเครื่องประดับนั้น แล้วขัดผิวให้เป็นเงางามว่า เครื่องถม หรือ ถม เช่น ถมนคร ถมทอง ถมเงิน. ก. ลงคาถา, ลงเลขยันต์; ใช้สารเคมีใส่ลงในพื้นที่เป็นช่องระหว่างลวดลายในเครื่องเงิน แล้วใช้ความร้อนอบให้น้ำยาติดและให้พื้นเป็นสีดำ, ถมดำ ถมยา หรือ ลงถม ก็ว่า, เรียกเต็มว่าถมยาดำ.
ถมเงิน
น. เครื่องถมที่ทําด้วยเงิน.
ถมดำ
ก. ใช้สารเคมีใส่ลงในพื้นที่เป็นร่องระหว่างลวดลายในเครื่องเงินแล้วใช้ความร้อนอบให้น้ำยาติดและให้พื้นเป็นสีดำ, ถม ถมยา หรือ ลงถม ก็ว่า,เรียกเต็มว่า ถมยาดำ.
ถมตะทอง
น. เครื่องถมที่ทําโดยวิธีเปียกทองทาทับลงบนเส้นเงิน.
ถมทอง
น. เครื่องถมที่ทําด้วยทองคํา.
ถมปรักมาศ
[–ปฺรักมาด] น. ถมเงินและทอง.
ถมปัด
น. ภาชนะทองแดงที่เคลือบนํ้ายาประสมด้วยลูกปัดป่นให้เป็นผงให้เป็นสีและลวดลายต่าง ๆ.
ถมยา
ก. ใช้สารเคมีใส่ลงในพื้นที่เป็นร่องระหว่างลวดลายในเครื่องเงินแล้วใช้ความร้อนอบให้น้ำยาติดและให้พื้นเป็นสีดำ, ถม ถมดำหรือ ลงถม ก็ว่า, เรียกเต็มว่า ถมยาดำ.
ถม ๒
ก. เอาดินหรือสิ่งอื่น ๆ ใส่ลงไปในที่ที่เป็นหลุมเป็นบ่อ หรือเป็นแอ่งเพื่อให้เต็ม, กองสุม ๆ ไว้ไม่เป็นระเบียบ.
ถมถืด, ถมเถ, ถมไป
ว. มากมายก่ายกอง.
ถมถืด, ถมเถ, ถมไป
ว. มากมายก่ายกอง.
ถมถืด, ถมเถ, ถมไป
ว. มากมายก่ายกอง.
ถ่ม
ก. ทําให้นํ้าลายหรือสิ่งอื่น ๆ ออกจากปากโดยแรง.
ถ่มน้ำลายรดฟ้า
(สํา) ก. ประทุษร้ายต่อสิ่งที่สูงกว่าตน ตัวเองย่อมได้รับผลร้าย.
ถ่มร้าย
น. รอยบุ๋มที่ตะโพกทั้ง ๒ ข้าง ถือว่าเป็นลักษณะไม่ดีสําหรับหญิง๑ ใน ๓ อย่าง คือ สีจัก ยักหล่ม ถ่มร้าย, มักใช้เข้าคู่กับคำ ยักหล่มเป็น ยักหล่มถ่มร้าย.
ถมอ
[ถะหฺมอ, ถะมอ] น. หิน เช่น ดาดดําถมอทะมื่น. (ม. คําหลวงจุลพน).
ถมึงทึง
[ถะหฺมึง–] ว. ลักษณะหน้าตาที่บูดบึ้งไม่ยิ้มแย้ม, หน้าตาน่ากลัว,ขมึงทึง ก็ว่า.
ถเมิน
[ถะเมิน] น. พวก, ทหาร, เหล่า, พรานป่า. (เทียบ ข. เถมิร ว่า ผู้เดิน).
ถเมินเชิง
น. พลเดินเท้า.
ถเมินไพร
น. พรานป่า.
ถล, ถละ
[ถน, ถะละ] (แบบ) น. ที่บก, ที่ดอน. (ป.).
ถล, ถละ
[ถน, ถะละ] (แบบ) น. ที่บก, ที่ดอน. (ป.).
ถลก
[ถะหฺลก] ก. ดึงรั้งให้สูงขึ้นอย่างถลกผ้านุ่งถลกแขนเสื้อ, ดึงให้หลุดลอกออกมาอย่างถลกหนังหัว; จั่วไพ่ที่กําลังรอกินด้วยตัวเอง, ถ้าจั่วไพ่ขึ้นมาเข้าเศียรที่กําลังรอกินด้วยตัวเอง เรียกว่า ถลกเศียร, ถก ก็ว่า.
ถลกบาตร ๑
[ถะหฺลกบาด] น. ถุงบาตรที่มีสายคล้องบ่า (สายโยก), ตลกบาตร ก็ว่า.
ถลกบาตร ๒
[ถะหฺลกบาด] ดู กะทกรก (๒).
ถลน
[ถะหฺลน] ก. ทะเล้นออก, ปลิ้นออก, (ใช้แก่ตา).
ถลม
[ถะหฺลม] ว. เป็นบ่อ. (ปรัดเล).
ถล่ม
[ถะหฺล่ม] ก. ยุบหรือทําให้ยุบทลายลง เช่น แผ่นดินถล่ม, ทําให้พังทลายหรือล่มจม เช่น ถล่มด้วยปืนใหญ่.
ถลอก
[ถะหฺลอก] ก. ลอกออกไป, ปอกออกไป, เปิดออกไป, (มักใช้แก่สิ่งที่มีผิว) เช่น หนังถลอก สีถลอก.
ถลัน
[ถะหฺลัน] ก. พรวดพราดเข้าไปหรือออกมาโดยไม่รั้งรอ.
ถลา
[ถะหฺลา] ก. โผผวา เช่น นกถลาลง เด็กวิ่งถลาเข้าหา, เสียหลักซวนไป เช่น เครื่องบินถลาลง.
ถลาก
[ถะหฺลาก] ว. ถากไปถูกเพียงผิว ๆ เช่น ฟันถลากไป ยิงถลากไป.
ถลากถลำ
ว. พลั้ง ๆ พลาด ๆ (ใช้แก่กริยาพูด), ถลําถลาก ก็ว่า.
ถลากไถล
ว. ไม่ตรงไปตรงมา, ไม่อยู่กับร่องกับรอย, (ใช้แก่กริยาพูด).
ถลาย
[ถะหฺลาย] ก. แตก, มีคําที่ใช้คล้ายกันอีก คือ ฉลาย สลาย.
ถลำ
[ถะหฺลํา] ก. ลํ้าล่วง เช่น ถลําเข้าไป, พลั้งพลาดตกลงไป เช่น ถลําลงคู.
ถลำใจ
ก. ปล่อยใจให้ตกอยู่ในข้อผูกพัน.
ถลำตัว
ก. หลวมตัว.
ถลำถลาก
ว. พลั้ง ๆ พลาด ๆ (ใช้แก่กริยาพูด), ถลากถลํา ก็ว่า.
ถลีถลำ
[ถะหฺลีถะหฺลํา] ก. เถลือกถลน.
ถลึงตา
[ถะหฺลึง–] ก. ขึงตา.
ถลุง
[ถะหฺลุง] ก. ใช้ความร้อนสุมสินแร่เพื่อไล่ขี้แร่ออกเอาไว้แต่เนื้อโลหะ;(ปาก) โดยปริยายใช้ในความหมายต่าง ๆ กันแล้วแต่ข้อความแวดล้อมเช่น ถลุงเงินเสียเรียบ หมายถึง ผลาญเงิน นักมวยถูกถลุงเสียยํ่าแย่หมายถึง ถูกเตะต่อยเสียยํ่าแย่ เอารถยนต์ไปถลุงเสียยับเยินหมายถึงเอาไปใช้อย่างไม่ปรานีปราศรัย.
ถลุน
[ถะหฺลุน] ก. เอาปอหรือป่านมาบิดให้เป็นเส้นเขม็งเพื่อฟั่นเข้าเป็นเกลียวเส้นเชือกใหญ่.
ถ่วง
ก. ทําให้หนัก เช่น ถ่วงนํ้าหนัก, ทําให้ช้า เช่น ถ่วงเวลา ถ่วงความเจริญ, ทําให้จม เช่น ถ่วงนํ้า.
ถ่วงดุล
ก. ทําให้หนักเท่ากัน เช่น ถ่วงดุลแห่งอํานาจ.
ถ่วงล้อ
ก. ทําให้จุดศูนย์ถ่วงของล้อเท่ากัน.
ถ้วน
ว. ครบ, เต็มจํานวนที่กําหนดไว้; ไม่มีเศษ เช่น ร้อยบาทถ้วน.
ถ้วนถี่
ว. ละเอียดลออ, รอบคอบ, โดยปริยายหมายความว่าเหนียวแน่น, ถี่ถ้วนก็ว่า.
ถ้วย ๑
น. ภาชนะก้นลึก มีรูปต่าง ๆ สําหรับใส่นํ้าหรือของบริโภคเป็นต้นเช่น ถ้วยนํ้าร้อน ถ้วยนํ้าพริก ถ้วยตะไล โดยมากเป็นเครื่องเคลือบดินเผา ที่ทําด้วยแก้วหรือสิ่งอื่น ๆ ก็มี; ลักษณนามเรียกถ้วยที่ไม่มีอะไรบรรจุว่า ใบ เช่น ถ้วยใบหนึ่ง ถ้วย ๒ ใบ, เรียก ถ้วยที่มีสิ่งของบรรจุว่า ถ้วย เช่น แกงถ้วยหนึ่ง แกง ๒ ถ้วย; เรียกสิ่งที่เป็นเครื่องเคลือบดินเผา เช่น กระเบื้องถ้วย ช้อนถ้วย; เรียกสิ่งของหรือสัตว์ที่มีรูปอย่างถ้วย เช่น มะเขือ ถ้วย แมงดาถ้วย.
ถ้วยตวง
น. ถ้วยสําหรับตวงสิ่งของ มีขนาดต่าง ๆ บอกปริมาตรในตัวหรือมีขีดบอกปริมาตร.
ถ้วยรางวัล
น. สิ่งที่ทําด้วยโลหะมีรูปร่างคล้ายถ้วย มีเชิง สําหรับให้เป็นรางวัลในการแข่งขันกีฬาเป็นต้น.
ถ้วย ๒
น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทําด้วยแป้งข้าวเจ้า กะทิ นํ้าตาลปีบ เป็นต้นใส่ถ้วยนึ่ง.
ถ้วยตะไล
น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้งข้าวเจ้า กะทิ น้ำตาลปีบเป็นต้นใส่ถ้วยตะไลนึ่ง.
ถ้วยฟู
น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้งข้าวเจ้า กะทิ น้ำตาลทรายผสมด้วยผงฟู นวดให้เข้ากันแล้วทิ้งไว้จนแป้งขึ้นดี ใส่ถ้วยเล็ก ๆ นึ่ง.
ถ้วยโถง
(โบ; กลอน) ก. จัดกระบวนกลางแปลง, ทวยโถง หรือ ท่วยโถง ก็ใช้.
ถวัด
[ถะหฺวัด] ก. ตวัด เช่น หมีแรดถวัดแสนงขนาย. (แช่งนํ้า). ว. ไว,คล่อง, เช่น ลางหมู่เอาดินก็ได้ถวัด. (ม. คําหลวง มหาราช).
ถวัดถวัน
[–ถะหฺวัน] (กลอน) ว. ว่องไว, คล่องแคล่ว.
ถวัล
[ถะหฺวัน] ว. อ้วน, หยาบ, เช่น ถวัลพัสตร์. (ป. ถูล; ส. สฺถูล).
ถวัลย์
[ถะหฺวัน] ก. ทรง, ครอง; เจริญ. ว. ใหญ่.
ถวาย
[ถะหฺวาย] ก. ให้, มอบให้, เช่น ถวายของ (ใช้แก่พระสงฆ์หรือเจ้านาย);ให้ดู, ให้ชม, เช่น รําถวายมือ เล่นถวายตัว, แผลงเป็นดงวาย หรือ ตังวายก็ได้.
ถวายกร
ก. ไหว้เจ้านาย, รําให้เจ้านายชม.
ถวายข้าวพระ
ก. ทำพิธีอย่างหนึ่ง เมื่อนำสำรับไปถวายพระพุทธโดยยกมือประนมกล่าวคำว่า อุกาส สูปพฺย?ฺชนสมฺปนฺนํ สาลีนํ โภชนํ สอุทกํ วรํ พุทฺธสฺสปูเชมิ.
ถวายตัว
ก. มอบตัวแก่เจ้านาย.
ถวายเนตร
น. ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถยืนพระหัตถ์ขวาประกบพระหัตถ์ซ้ายอยู่หน้าพระเพลา ลืมพระเนตรทั้ง ๒ ดูมหาโพธิพฤกษ์อยู่ในพระอาการสํารวม.
ถวายพระพร
คําเริ่มที่พระสงฆ์พูดกับเจ้านายและเป็นคํารับ.
ถวายหัว
(สํา) ก. ยอมเสี่ยงชีวิตเพื่อชาติ, เอาชีวิตเป็นประกัน, ทําจนสุดความสามารถ, ยอมสู้ตาย.
ถวิน
[ถะหฺวิน] น. ห่วงร้อยสายรัดประคด เรียกว่า ลูกถวิน, กระวิน ก็ว่า.
ถวิล
[ถะหฺวิน] ก. คิด, คิดถึง.
ถ่อ ๑
น. ไม้สําหรับยันแล้วดันให้เรือเดิน มักเป็นไม้ไผ่. ก. ทําให้เรือเดินด้วยใช้ไม้นั้นยันแล้วดันไป, (ปาก) โดยปริยายหมายความว่า ไปหรือมาด้วยความลําบาก เช่น ถ่อกายมาถึงนี่.
ถ่อ ๒
น. วิธีแทงโปวิธีหนึ่ง โดยลูกค้าแทงประตูตรงข้ามกันได้ ๒ ประตูคือหน่วยกับ ๓ หรือ ๒ กับ ครบโปออกประตูใดประตูหนึ่งที่ลูกค้าแทงเจ้ามือจ่าย ๑ ต่อถ้าออกประตูอื่น เจ้ามือกิน.
ถ้อ
ก. โต้ตอบ เช่น ร้องเพลงถ้อกันไปมา. (พงศ. เลขา), ใช้ ท่อ ก็มี.
ถ้อถ้อย
(กลอน) น. คําโต้. ก. กล่าวโต้, กล่าวประชัน, บางแห่งใช้ท่อถ้อย หรือท้อถ้อย ก็มี.
ถอก ๑
ก. รั้น, ร่นเข้าไป.
ถอก ๒
(ถิ่น) ก. เทออก.
ถอง
ก. กระทุ้งด้วยศอก.
ถ่อง
(โบ) ว. งาม, อร่าม, แจ่มใส, รุ่งเรือง; ชัด, แน่, แท้, เที่ยง, จะแจ้ง,เช่น เร่งหาผู้รู้รอบ ทุกการ เฉลียวฉลาดโวหาร ถ่องถ้อย. (ลอ).
ถ่องแถว
น. แนวอันจะจะกันเป็นระเบียบ.
ถ่องแท้
ว. ชัดเจนแจ่มแจ้ง, ถูกแน่, แน่นอน.
ถ้อง
(กลอน) น. ทาง เช่น พฤกษาในเถื่อนถ้อง. (ม. คําหลวง มหาพน).
ถอด
ก. เอาออก เช่น ถอดเสื้อ ถอดรองเท้า ถอดยศ; ถ่าย เช่น ถอดแบบมาจากพ่อจากแม่; หลุดออก เช่น เล็บถอด.
ถอดเขี้ยวถอดเล็บ
(สํา) ก. ละพยศ, ละความดุหรือร้ายกาจ, เลิกแสดงฤทธิ์แสดงอํานาจอีกต่อไป.
ถอดความ
ก. แปลให้เข้าใจความได้ง่ายขึ้น.
ถอดถอน
ก. ถอดออกจากตําแหน่ง.
ถอดไพ่
ก. จัดเรียงไพ่ให้เข้าชุดโดยใช้หลักเกณฑ์อย่างใดอย่างหนึ่ง (มักใช้ในการเสี่ยงทาย).
ถอดรหัส
ก. ถอดสารลับออกเป็นภาษาสามัญ.
ถอดรูป
ก. เอารูปที่ปกคลุมออกให้เห็นรูปเดิม เช่น เงาะถอดรูป.
ถอดสี
ก. แสดงอาการหวาดหวั่นครั่นคร้ามให้เห็น (มาจากปลากัดตัวที่แพ้จะถอดสี) เช่น กลัวจนหน้าถอดสี.
ถอดหัวโขน
ก. พ้นจากตําแหน่งหน้าที่หรือยศถาบรรดาศักดิ์.
ถอน
ก. ฉุดขึ้น, ดึงขึ้น, เช่น ถอนฟัน ถอนเสา ถอนหญ้า; บอกเลิก เช่นถอนประกัน ถอนฟ้อง ถอนหมั้น; เอาตัวออกจากพันธะ เช่น ถอนตัว;ค่อนข้าง, เกือบ, เริ่ม, เช่น ถอนฉุน.
ถอนคำฟ้อง, ถอนฟ้อง
(กฎ) ก. ยื่นคำร้องหรือคำบอกกล่าวต่อศาลแสดงความประสงค์ว่าจะไม่ดำเนินคดีที่ยื่นฟ้องไว้อีกต่อไปในคดีแพ่งเรียกว่า ถอนคำฟ้องในคดีอาญาเรียกว่า ถอนฟ้อง.
ถอนคำฟ้อง, ถอนฟ้อง
(กฎ) ก. ยื่นคำร้องหรือคำบอกกล่าวต่อศาลแสดงความประสงค์ว่าจะไม่ดำเนินคดีที่ยื่นฟ้องไว้อีกต่อไปในคดีแพ่งเรียกว่า ถอนคำฟ้องในคดีอาญาเรียกว่า ถอนฟ้อง.
ถอนเงิน
ก. เบิกเงินที่ฝากไว้ในธนาคารออกมา.
ถอนใจใหญ่
ก. หายใจแรงและยาวในขณะที่รู้สึกกลุ้มอกกลุ้มใจหรือโล่งอกโล่งใจเป็นต้น, โบราณใช้ว่า ถอยใจใหญ่ ก็มี.
ถอนต้นก่นราก, ถอนรากถอนโคน
(สํา) ก. ทําลายให้ถึงต้นตอ, ทําลายให้สิ้นเสี้ยนหนาม.
ถอนต้นก่นราก, ถอนรากถอนโคน
(สํา) ก. ทําลายให้ถึงต้นตอ, ทําลายให้สิ้นเสี้ยนหนาม.
ถอนทุน
ก. ได้ทุนคืน, ทําอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อเอาทุนคืน.
ถอนพิษ
ก. ทําให้พิษหมด.
ถอนยวง
ก. ทําลายให้สิ้นซาก.
ถอนรากถอนโคน
(สำ) ก. ทำลายให้ถึงต้นตอ, ทำลายให้สิ้นเสี้ยนหนาม, ถอนต้นก่นรากก็ว่า.
ถอนสมอ
น. ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง ตัดมาจากตับเพลงฝรั่งถอนสมอ. (บัญชีเพลง).
ถอนสายบัว
ก. ถวายคํานับแบบผู้หญิง โดยยืนตรงแล้วชักขาข้างใดข้างหนึ่งไปข้างหลังพร้อมกับย่อเข่าและก้มศีรษะเล็กน้อยเป็นการแสดงความเคารพของสตรีต่อเจ้านายชั้นสูง.
ถอนหงอก
(สํา) ก. ไม่นับถือความเป็นผู้ใหญ่, พูดว่าให้เสียผู้ใหญ่.
ถอบ
น. เห็ดถอบ. (ดู เผาะ ๒).
ถอบแถบ
น. ชื่อไม้เถาหลายชนิดในสกุล Connarus วงศ์ Connaraceae ฝักพองกลม เมล็ดในแบน ๆ ใช้ทํายาได้.
ถ่อม
ก. ทําให้ตํ่าลง.
ถ่อมตัว
ก. แสดงฐานะหรือความรู้ความสามารถตํ่ากว่าที่เป็นจริง.
ถ่อมไส้
(วรรณ) ก. กินอาหารน้อย ๆ เช่น อาหารถือถ่อมไส้ รัดบรัศไว้ด้วยผ้า. (ม. คำหลวง).
ถอย
ก. เคลื่อนหรือทําให้เคลื่อนไปข้างหลัง เช่น ถอยเรือ ถอยรถ, ขยับออกจากที่, เลื่อนที่, เช่น ถอยรถให้พ้นประตู ถอยหน้าถอยหลัง;ลดลง เช่น พิษถอย กําลังถอย; (ปาก) ซื้อ (มักใช้กับรถใหม่).
ถอยกรูด
ก. ถอยอย่างรวดเร็วไม่มีระเบียบ, ถอยอย่างตั้งตัวไม่ติด.
ถอยใจใหญ่
(โบ) ก. ถอนใจใหญ่, หายใจแรงและยาวในขณะที่รู้สึกกลุ้มอกกลุ้มใจหรือโล่งอกโล่งใจเป็นต้น เช่น ท้าวธก็ถอยใจใหญ่ไปมา. (ม. คําหลวงกุมาร).
ถอยฉะ
ก. สู้พลางถอยพลาง, ถอยอย่างมีชั้นเชิง.
ถอยฉาก
ก. ถอยหลังพร้อมกับเบี่ยงตัวหลบทันที, หลบอย่างมีชั้นเชิง.
ถอยถด, ถอยทด
ก. ย่อท้อ, ลดน้อยลง เช่น เรี่ยวแรงถอยถด; กระเถิบถอย, ถดถอยหรือ ทดถอย ก็ใช้.
ถอยถด, ถอยทด
ก. ย่อท้อ, ลดน้อยลง เช่น เรี่ยวแรงถอยถด; กระเถิบถอย, ถดถอยหรือ ทดถอย ก็ใช้.
ถอยทัพ
ก. ถอนทัพกลับ.
ถอยหลัง
ก. เคลื่อนไปข้างหลัง, โดยปริยายหมายความว่า ไม่เจริญก้าวหน้า.
ถอยหลังเข้าคลอง
(สำ) ก. หวนกลับไปหาแบบเดิม. น. ชื่อกลอักษร; ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง.(ดึกดําบรรพ์; บทแผ่นเสียง).
ถ่อย
ว. ชั่ว, เลว, ทราม.
ถ้อย
น. คําพูด, มักใช้ประกอบกับคําอื่น เช่น ถ้อยคำ เจ้าถ้อยหมอความเป็นถ้อยร้อยความ.
ถ้อยความ
น. เรื่องราวที่เขียนหรือเรียบเรียง, เรื่องราวที่ฟ้องร้องกัน, มักใช้ในสํานวนว่า เป็นถ้อยเป็นความ.
ถ้อยคำ
น. คําที่กล่าว.
ถ้อยคำสำนวน
(กฎ) น. หนังสือใด ๆ ที่ศาลจดเป็นหลักฐานแห่งรายละเอียดทั้งหลายในการดำเนินคดีอาญาในศาลนั้น.
ถ้อยแถลง
[–ถะแหฺลง] น. คําชี้แจง, คําประกาศ, คําอธิบายเป็นทางการ.
ถ้อยทีถ้อยปฏิบัติต่อกัน
ว. ต่างฝ่ายต่างปฏิบัติดีต่อกันในเรื่องเดียวกันหรือในทํานองเดียวกัน.
ถ้อยทีถ้อยอาศัยกัน
ว. ต่างฝ่ายต่างพึ่งพาอาศัยกัน.
ถะ
น. พระเจดีย์แบบจีน. (จ.).(รูปภาพ ถะ).
ถะกัด
(กลอน) ก. ตระกัด, ยินดี.
ถะเกิน
(กลอน) ว. สูง, ชู, คํ้า.
ถะโกน
(โบ; กลอน) ก. ตะโกน.
ถะถั่น
(กลอน) ว. เร็ว ๆ, พลัน ๆ; เป็นหลั่น ๆ.
ถะถับ
(กลอน) ว. เสียงดีดนิ้วมือ.
ถะถุนถะถัน
(กลอน) ว. หยาบช้า เช่น คําถะถุนถะถันว่า คําหยาบช้า.
ถะมัดถะแมง
(โบ) ว. ทะมัดทะแมง, ขึงขัง, เอาจริงเอาจัง. (ดึกดําบรรพ์).
ถัก
ก. เอาเส้นเชือกหรือหวายเป็นต้นไขว้สอดประสานกันให้เป็นลวดลายต่าง ๆ บ้าง ให้เป็นเส้นและเป็นผืนบ้าง ให้ติดต่อกันบ้าง.
ถัง
น. ภาชนะจําพวกหนึ่ง ทําด้วยไม้หรือโลหะเป็นต้น มีรูปร่างต่าง ๆกันโดยมากใช้ตักนํ้า หรือตวงสิ่งของเป็นต้น; ชื่อมาตราตวงเท่ากับ๒๐ ทะนาน.
ถั่ง
ก. ไหลอย่างเท, ไป, ถึง.
ถั่งถ้อย
(กลอน) ก. พูดพลั่ง ๆ ออกมา, เบิกความ.
ถัณฑิล, ถัณฑิลญ
[ถันทิน, ถันทินละ–] (แบบ) น. แผ่นดิน. (ป.).
ถัณฑิล, ถัณฑิลญ
[ถันทิน, ถันทินละ–] (แบบ) น. แผ่นดิน. (ป.).
ถัณฑิลสายี
ว. นอนเหนือแผ่นดิน. (ป.).
ถัด ๑
ก. ขยับไปด้วยก้น. ว. รองลงไป, ต่อไป.
ถัด ๒
ว. ชิดทางนอก (บอกวัวควายเวลาไถนา), ถาด ก็ว่า.
ถัทธ
[ถัด] (แบบ) ว. แน่น, แข็ง, กระด้าง, เช่น อันว่าชูชกใจถัทธ.(ม. คําหลวง นครกัณฑ์). (ป.).
ถัน
น. เต้านม; นํ้านม. (ป. ถน ว่า เต้านม; ถญฺ? ว่า นํ้านม).
ถั่น
ก. ไหล; กระชั้น เช่น ถั่นคํ่าขีณแล้ว. (ม. คําหลวง ทานกัณฑ์).
ถั่น ๆ
ว. เร็ว ๆ, พลัน ๆ; เป็นหลั่น ๆ.
ถับ, ถับ ๆ
ว. ทันใด, เร็ว, พลัน.
ถับ, ถับ ๆ
ว. ทันใด, เร็ว, พลัน.
ถัมภ์
(แบบ) น. หลัก, เสา; ความดื้อ, ความกระด้าง. (ป.).
ถัว
ก. ทําให้มีส่วนเสมอกัน, เฉลี่ย. (จ.).
ถั่ว ๑
น. ชื่อไม้เถาหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Leguminosae ใช้ฝักหรือเมล็ดเป็นอาหาร เช่น ถั่วเขียว [Vigna radiata (L.) R. Wilezek]ถั่วเหลืองหรือถั่วแระ [Glycine max (L.) Merr.].
ถั่วคร้า
ดู ไก่เตี้ย.
ถั่วค้าง
ดู ถั่วฝักยาว.
ถั่วงอก
น. เมล็ดถั่วเขียวหรือเมล็ดถั่วเหลืองที่เอามาเพาะให้งอกแล้วใช้เป็นอาหารต่างผัก, ถั่วเพาะ ก็เรียก.
ถั่วดำ
น. เมล็ดแก่ของถั่วฝักยาวชนิดที่เมล็ดสีดํา [Vigna unguiculata(L.) Walp. subsp. cylindrica (L.) Van Elseltine] ในวงศ์ Leguminosae.
ถั่วน้อย
ดู ถั่วลันเตา.
ถั่วนา
ดู กระด้าง ๑ (๑).
ถั่วเน่า
(ถิ่น–พายัพ) น. ถั่วเหลือง, ถั่วเหลืองที่ทำเป็นเต้าเจี้ยวเป็นแผ่นตากแห้ง.
ถั่วแปบ
น. ชื่อไม้เถาชนิด Dolichos lablab L. ในวงศ์ Leguminosaeดอกสีม่วงฝักแบน ๆ; ชื่อขนมชนิดหนึ่งทําด้วยแป้งข้าวเหนียวต้มคลุกกับมะพร้าว มีไส้ถั่วเขียวเราะเปลือกนึ่ง มีลักษณะแบน ๆคล้ายถั่วแปบ โรยงา นํ้าตาล.
ถั่วแปบช้าง
น. ชื่อไม้เถาชนิด Afgekia sericea Craib ในวงศ์ Leguminosaeพบทางภาคอีสาน ใบเป็นใบประกอบ มีใบย่อยหลายใบ ด้านล่างของใบมีขนสีขาวเป็นมันเลื่อม ดอกเป็นช่อตั้งสีชมพู ฝักสั้นป้อมแบน ปลูกเป็นไม้ประดับตามบ้าน.
ถั่วฝักพร้า
ดู ถั่วพร้า.
ถั่วฝักยาว
น. ชื่อถั่วชนิด Vigna unguiculata (L.) Walp. subsp. sesquipedalis(L.) Verdc. ในวงศ์ Leguminosae ฝักกลมยาวคล้ายฝักแค, ถั่วค้างก็เรียก.
ถั่วพร้า
น. ชื่อถั่วชนิด Canavalia gladiata (Jacq.) DC. ในวงศ์ Leguminosaeฝักยาวแบนคล้ายมีด กินได้, ถั่วฝักพร้า ก็เรียก.
ถั่วพู
น. ชื่อถั่วชนิด Psophocarpus tetragonolobus (L.) DC. ในวงศ์Leguminosae ฝักมีครีบตามยาว ๔ ครีบ.
ถั่วเพาะ
ดู ถั่วงอก.
ถั่วแม่ตาย
ดู ถั่วเหลือง.
ถั่วยี่สง
ดู ถั่วลิสง.
ถั่วแระ
ดู ถั่วเหลือง.
ถั่วลันเตา
น. ชื่อถั่วชนิด Pisum sativum L. ในวงศ์ Leguminosae เป็นไม้เถามีมือเกาะ ยอดและฝักอ่อนใช้กินเป็นผัก พันธุ์ฝักเล็ก ดอกสีขาวพันธุ์ฝักใหญ่ ดอกสีชมพูอมม่วงหรือสีอื่น ๆ, ถั่วน้อย ก็เรียก. (ลันย่อมาจาก ฮอลแลนด์ หรือ ฮอลันดา, เตา มาจาก เต้า ในภาษาจีน).
ถั่วลิสง
น. ชื่อถั่วชนิด Arachis hypogaea L. ในวงศ์ Leguminosaeมีฝักอยู่ใต้ดิน, ถั่วยี่สง ก็เรียก.
ถั่วเหลือง
น. ชื่อถั่วชนิด Glycine max Merr. ในวงศ์ Leguminosae ฝักเป็นขนเมล็ดสีเหลืองให้นํ้ามัน, ถั่วแม่ตาย หรือ ถั่วแระ ก็เรียก.
ถั่ว ๒
น. ชื่อการพนันอย่างหนึ่ง ใช้ถ้วยครอบเบี้ย โดยมากใช้เบี้ยจั่นเมล็ดมะขาม หรือ เมล็ดละหุ่งเป็นต้น แล้วแจงออกเป็นคะแนนทีละ ๔ ครั้งสุดท้ายถ้าเหลือ ๑ เรียกว่า ออกหน่วย ถ้าเหลือเศษ๒, ๓ เรียกว่า ออก ๒ ออก ๓ ถ้าเหลือ ๔ เรียกว่า ออกครบ มีประตูแทง ๔ ประตู คือ หน่วย สอง สาม และครบ ส่วนวิธีแทงได้นำวิธีแทงโปมาใช้ มี เหม็ง กั๊ก เลี่ยม อ๋อ ชั้ว ถ่อ และ อา, โปกํา ก็เรียก.
ถั่วขาว
ดู รุ่ย ๑.
ถา
ก. ถลา, โผลง; ลับ, ถูให้คม. (ไทยเดิม ถา ว่า โกน).
ถาโถม
ก. ถลาเข้าไป, โจมเข้าไป.
ถ้า
สัน. คําแสดงความคาดหมาย คาดคะเน หรือข้อแม้, ผิ, แม้, หาก.ถ้าว่า, ถ้าหากว่า สัน. ผิว่า, แม้ว่า, หากว่า.
ถาก
ก. ฟันเอาเปลือกหรือส่วนนอกออก เช่น ถากเปลือกไม้ ถากเสา,ใช้จอบเป็นต้นดายให้เตียน เช่น ถากหญ้า ถากดิน. ว. เฉียง ๆ,ถูกผิว ๆ, เช่น ฟันถากไป.
ถากถาง
ก. ค่อนว่า, มีเจตนาว่าให้เจ็บใจ.
ถาง
ก. ใช้มีดเป็นต้นฟันให้เตียน เช่น ถางหญ้า ถางป่า.
ถ่าง
ก. แยกปลายออกให้ห่างจากกัน เช่น ถ่างขา, กางออก.
ถ่างตา
ก. พยายามเบิกตาให้กว้าง.
ถาด ๑
น. ภาชนะใส่สิ่งของ ทําด้วยไม้หรือโลหะเป็นต้น รูปเตี้ย ๆ แบนมีขอบ.
ถาด ๒
ว. ชิดทางนอก (บอกวัวควายเวลาไถนา), ถัด ก็ว่า.
ถาน
น. ส้วมของพระ.
ถ่าน ๑
น. ไม้ที่เผาแล้วจนสุกมีสีดํา โดยมากสําหรับใช้เป็นเชื้อเพลิง.
ถ่านโค้ก
น. กากที่เหลือหลังจากนําถ่านหินไปกลั่นทําลายแล้วประกอบด้วยคาร์บอนประมาณร้อยละ ๘๐–๙๐ ใช้ประโยชน์ในการถลุงแร่เช่น ในอุตสาหกรรมถลุงเหล็กเป็นต้น. (อ. coke).
ถ่านไฟเก่า
(สํา) น. ชายหญิงที่เคยรักใคร่หรือเคยได้เสียกันมาก่อนแม้เลิกร้างกันไป เมื่อมาพบกันใหม่ย่อมรักใคร่หรือปลงใจกันได้ง่ายขึ้น.
ถ่านไฟฉาย
น. เซลล์ไฟฟ้าชนิดปฐมภูมิ มีรูปทรงกระบอกขนาดเล็กภายในบรรจุผงคาร์บอน แมงกานีสไดออกไซด์ ซิงก์คลอไรด์ แอมโมเนียมคลอไรด์ซึ่งผสมนํ้าให้มีลักษณะคล้ายแป้งเปียกหุ้มอยู่รอบแท่งคาร์บอนซึ่งเป็นขั้วบวก ภายนอกหุ้มด้วยกระบอกสังกะสีซึ่งเป็นขั้วลบ ตอนปากของกระบอกสังกะสีมีครั่งหุ้มปิดไว้ เหลือแต่หมวกโลหะที่ครอบแท่งคาร์บอนเท่านั้นที่โผล่พ้นพื้นครั่งขึ้นมา ใช้ใส่ในไฟฉาย วิทยุ เป็นต้น.
ถ่านไฟแช็ก
น. โลหะเจือประเภทไพโรฟอริก เช่น โลหะซีเรียมผสมเหล็ก เป็นสารแข็งลักษณะเป็นแท่งกลมสั้น เมื่อครูดกับจักรโลหะจะเกิดประกายไฟ.
ถ่านหิน
น. ถ่านธรรมชาติมีลักษณะแข็งอย่างหิน เกิดจากการแปรสภาพของพืชและต้นไม้ที่ทับถมกันมาเป็นเวลานานมาก.
ถ่าน ๒
น. ชื่อไม้ยืนต้น. (พจน. ๒๔๙๓).
ถาบ
(ถิ่น) ก. ตบ, ตี, เช่น นกถาบปีก, ทาบ ก็ใช้.
ถาม
ก. พูดเพื่อรับคําตอบ.
ถามค้าน
(กฎ) ก. การที่คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งซักถามพยาน เมื่อคู่ความฝ่ายที่อ้างพยานได้ซักถามพยานเสร็จแล้ว, ซักค้าน ก็ใช้.
ถามติง
(กฎ) ก. การที่คู่ความฝ่ายที่อ้างพยานซักถามพยานอีกครั้งหนึ่งเมื่อคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งถามค้านพยานเสร็จแล้ว.
ถามไถ่
ก. ถาม, สอบถาม, ไถ่ถาม หรือ ไต่ถาม ก็ว่า.
ถามนำ
(กฎ) ก. การถามพยานโดยแนะคําตอบไว้ในคําถามนั้นด้วย.
ถามปากคำ
(กฎ) ก. ซักถามเพื่อให้บุคคลให้การ โดยพนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการ เช่น ถามปากคําพยาน ถามปากคําผู้ต้องหา,(ปาก) สอบปากคํา.
ถามะ
(แบบ) น. กําลัง, เรี่ยวแรง. (ป.).
ถ่าย
ก. เอาออกจากที่หนึ่งไปใส่อีกที่หนึ่ง เช่น ถ่ายรถ ถ่ายเรือ, เอาสิ่งหนึ่งออกแล้วเอาอีกสิ่งหนึ่งใส่เข้าไปแทนที่ เช่น ถ่ายนํ้า ถ่ายเลือด;รุ เช่น ถ่ายยา. ว. ฝ่าย, ท่า, เช่น ถ่ายเดียว.
ถ่ายเดียว
ว. ฝ่ายเดียว เช่น เอาแต่ได้ถ่ายเดียว เห็นแต่ประโยชน์ถ่ายเดียว.
ถ่ายทอด
ก. กระจายเสียงหรือแพร่ภาพรายการที่รับจากสถานีอื่นหรือสถานที่อื่น (ใช้แก่วิทยุและโทรทัศน์), โดยปริยายหมายความว่านําเรื่องที่รู้ไปเล่าต่อ.
ถ่ายทุกข์
ก. ขี้, ถ่ายอุจจาระ.
ถ่ายเท
ก. ให้ระบายเข้าออกได้ (มักใช้แก่อากาศหรือนํ้า); ยักย้ายหลีกเลี่ยงด้วยอุบาย, มักใช้ว่า ยักย้ายถ่ายเท.
ถ่ายแบบ
ก. เอาแบบอย่าง; ถอดแบบ, ถอดลักษณะหรือนิสัยใจคอมา, เช่นถ่ายแบบพ่อ ถ่ายแบบแม่.
ถ่ายปัสสาวะ
ก. เยี่ยว.
ถ่ายภาพยนตร์
ก. บันทึกภาพให้ต่อเนื่องกันบนฟิล์มแถบยาว ๆ เมื่อฉายด้วยเครื่องฉายไปบนจอ จะมองเห็นภาพนั้นเคลื่อนไหวได้เหมือนจริง,(ปาก) ถ่ายหนัง.
ถ่ายยา
ก. กินยาถ่าย.
ถ่ายรูป
ก. บันทึกภาพโดยวิธีให้แสงจากสิ่งที่จะถ่ายไปลงบนแผ่นวัสดุใสเช่นฟิล์มกระจกถ่ายรูป, ชักรูป ก็ว่า.
ถ่ายสำเนา
ก. ถ่ายข้อความหรือภาพเป็นต้นจากต้นแบบหรือต้นฉบับด้วยเครื่องถ่ายเอกสาร.
ถ่ายอุจจาระ
ก. ขี้, ถ่ายทุกข์ ก็ว่า.
ถ่าว
(กลอน) ว. รุ่นสาว, รุ่นหนุ่ม, เช่น นงถ่าว, แลเด็กหญิงถ่าวชาววยงก็ดี.(ม. คําหลวงทศพร).
ถาวร, ถาวร
[วอน, วอระ, วะระ] ว. มั่นคง, ยั่งยืน, คงทน. (ป.).
ถาวร, ถาวร
[วอน, วอระ, วะระ] ว. มั่นคง, ยั่งยืน, คงทน. (ป.).
ถาวรวัตถุ
[ถาวอระวัดถุ, ถาวอนวัดถุ] น. สิ่งที่ก่อสร้างเพื่อให้มั่นคงยั่งยืนเช่น โบสถ์ วิหาร ศาลาการเปรียญ. (ป.).
ถาวรธิรา
[วะระ] น. ชื่อกลบทอย่างหนึ่ง.
ถ้ำ
น. โพรงที่ลึกเข้าไปในภูเขา.
ถ้ำชา
น. ภาชนะที่โดยมากทําด้วยตะกั่วชนิดหนึ่ง สําหรับใส่ใบชารูปร่างคล้ายขวดมีฝาปิด เช่น ขมิ้นดินสอพองเอาไว้ไหน เมื่อวานกูใส่ไว้ในถํ้า. (ขุนช้างขุนแผน).
ถ้ำมอง
น. ตู้หรือหีบที่มีแว่นขยายสําหรับดูภาพยนตร์สั้น ๆ หรือ รูปต่าง ๆทีละคน. (ปาก) ก. แอบดู.
ถ้ำยาดม
น. ภาชนะรูปทรงกระบอกขนาดเล็ก มีฝา ชั้นในเจาะเป็นรูมีส้มมือผสมเครื่องยาบรรจุภายใน ใช้ดม.
ถิ่น
น. ที่, แดน, ที่อยู่, เช่น ถิ่นเสือ ถิ่นผู้ร้าย.
ถิร
[ถิระ] (แบบ) ว. มั่นคง, แข็งแรง. (ป.).
ถี
(แบบ) น. หญิง. (ป.).
ถี่, ถี่ ๆ
ว. มีระยะหรือช่องว่างชิด ๆ กัน เช่น ตะแกรงตาถี่ หวีซี่ถี่, มีระยะเวลากระชั้นชิดกัน, ไม่ห่าง, เช่น รถมาถี่ มีลูกถี่ ซอยเท้าถี่ ๆ.
ถี่, ถี่ ๆ
ว. มีระยะหรือช่องว่างชิด ๆ กัน เช่น ตะแกรงตาถี่ หวีซี่ถี่, มีระยะเวลากระชั้นชิดกัน, ไม่ห่าง, เช่น รถมาถี่ มีลูกถี่ ซอยเท้าถี่ ๆ.
ถี่ถ้วน
ว. ละเอียดลออ, รอบคอบ, โดยปริยายหมายความว่า เหนียวแน่น,ถ้วนถี่ ก็ว่า.
ถี่เท้า
(กลอน) ว. เดินเร็ว.
ถี่ยิบ
ว. ถี่มาก.
ถี่ลอดตาช้าง ห่างลอดตาเล็น
(สํา) ว. ดูเหมือนรอบคอบถี่ถ้วนแต่ไม่รอบคอบถี่ถ้วนจริง, ประหยัดในสิ่งที่ไม่ควรประหยัด ไม่ประหยัดในสิ่งที่ควรประหยัด.
ถีน
[ถีนะ] (แบบ) น. ความง่วงเหงา, ความคร้านกาย. (ป.).
ถีบ
ก. งอเข่าแล้วใช้ฝ่าเท้ากระแทกออกไป, งอเข่าแล้วใช้ฝ่าเท้าดันไปโดยแรง เช่น ถีบรถ ถีบจักร; ดัน เช่น ว่าวถีบสูง.
ถีบกระดาน
ก. อาการที่นั่งบนกระดานแล้วเอาเท้าถีบเลนให้กระดานแล่นไป.
ถีบจักร
ก. เย็บผ้าด้วยจักรโดยกดเท้าลงบนตะแกรงจักรให้ตะแกรงกระดกขึ้นลงให้ล้อจักรหมุน. น. เรียกหนูชนิดหนึ่งตัวเล็กซึ่งเลี้ยงไว้ให้เข้าไปถีบในเครื่องหมุนว่า หนูถีบจักร.
ถีบจักรยาน, ถีบรถ
ก. ใช้แรงเท้าถีบที่บันไดรถจักรยานให้รถแล่นไป, เรียกรถที่ใช้ถีบเช่นนั้นว่า รถถีบ หรือ รถจักรยาน.
ถีบจักรยาน, ถีบรถ
ก. ใช้แรงเท้าถีบที่บันไดรถจักรยานให้รถแล่นไป, เรียกรถที่ใช้ถีบเช่นนั้นว่า รถถีบ หรือ รถจักรยาน.
ถีบตัว
ก. พุ่งตัวหรือดันตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว เช่น ราคาสินค้าถีบตัวสูงขึ้นว่าวถีบตัวขึ้นสูง, เลื่อนฐานะขึ้นอย่างรวดเร็ว เช่น เขาทำงานหนักจนถีบตัวอยู่ในขั้นเศรษฐีได้ในเวลาไม่กี่ปี.
ถีบทาง
(กลอน) ก. เดิน.
ถีบหัวส่ง
(สํา) ก. ไล่ไปให้พ้น, ไม่ไยดีอีกต่อไป.
ถีบฉัด
น. ชื่อช้างเร็ว.
ถึก
ว. เปลี่ยว, หนุ่ม, (ใช้แก่วัวควายตัวผู้) เช่น วัวถึก ควายถึก (ไทยเดิมใช้หมายความว่า ตัวผู้, ถ้าตัวเมียใช้ แม่ เช่น ม้าแม่ หมาแม่).
ถึง
ก. บรรลุจุดหมาย เช่น เมื่อไรจะถึง; รับนับถือ, ยึดถือ, เช่น ถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ เป็นที่พึ่งที่ระลึก; โดยปริยายหมายความว่า เท่าทัน, ทัดเทียม, เช่น เขาถึงกัน มีความรู้ไม่ถึงฝีมือไม่ถึง. ว. มากพอ เช่น ถึงเกลือ ถึงนํ้าตาล ถึงเครื่อง. บ. สู่,กระทั่ง, ยัง, เช่นไปถึงบ้าน; จนกระทั่ง เช่น ถึงนํ้าตาตก ถึงลุกไม่ขึ้น,ถึงแก่ ถึงกับ ถึงกะ ก็ว่า; ใช้เป็นคําจ่าหน้าในจดหมายระบุตัวผู้รับ.สัน. แม้ เช่น ถึงเขาจะเป็นเด็ก เขาก็มีความคิด; (ปาก) จึงเช่นทําอย่างนี้ถึงจะดี.
ถึงก็ช่างไม่ถึงก็ช่าง
(สำ) ก. ไม่เอามาใส่ใจว่าจะเป็นอย่างไร.
ถึงกัน
ก. ติดต่อไปมาหาสู่กันอยู่เสมอ เช่น นาย ก กับ นาย ข เขาถึงกัน.
ถึงแก่กรรม
ก. ตาย (ใช้แก่คนทั่วไปในคําพูดที่สุภาพ), ถึงมรณกรรม หรือถึงแก่มรณกรรม ก็ว่า.
ถึงแก่น
ว. ไม่มีอะไรปิดบัง.
ถึงแก่พิราลัย
ก. ตาย (ใช้แก่สมเด็จเจ้าพระยา เจ้าประเทศราช หรือ ผู้อื่นที่มีฐานันดรเทียบเท่า).
ถึงแก่มรณกรรม
ก. ตาย (ใช้แก่คนทั่วไปในคำพูดที่สุภาพ), ถึงแก่กรรมหรือ ถึงมรณกรรมก็ว่า.
ถึงแก่มรณภาพ
ก. ตาย (ใช้แก่พระภิกษุสามเณร หรือนักบวชในลัทธิศาสนาอื่น),ที่ใช้สั้น ๆ ว่า ถึงมรณภาพ หรือ มรณภาพ ก็มี.
ถึงแก่อนิจกรรม
ก. ตาย (ใช้แก่พระยาพานทองหรือเทียบเท่า).
ถึงแก่อสัญกรรม
ก. ตาย (ใช้แก่เจ้าพระยาหรือเทียบเท่า).
ถึงขนาด
ว. ได้ขนาด, เต็มที่, มากพอ.
ถึงคราว
ก. ถึงกําหนดจะเป็น เช่น ถึงคราวมีบุญ ถึงคราวตกอับ, ถ้าใช้ตามลําพัง มักหมายไปในทางไม่ดี เช่น เขาถึงคราวแล้ว.
ถึงฆาต
ก. ถึงที่ตาย เช่น ชะตาถึงฆาต.
ถึงเงิน
ว. ให้เงินมากจนเป็นที่พอใจ, เงินถึง ก็ว่า.
ถึงใจ
ว. จุใจ, สะใจ, สาแก่ใจ.
ถึงชีพิตักษัย
ก. ตาย (ใช้เฉพาะหม่อมเจ้า).
ถึงชีวิตันตราย
ก. ประสบอันตรายถึงตาย.
ถึงที่
ก. ถึงคราวตาย.
ถึงเป็นถึงตาย
ว. อย่างเอาจริงเอาจังเกินไป, อย่างรุนแรง เช่น ต่อสู้กันอย่างถึงเป็นถึงตาย.
ถึงผ้า
ก. มีระดู.
ถึงพริกถึงขิง
(สำ) ว. เผ็ดร้อนรุนแรง เช่น การโต้วาทีคราวนี้ถึงพริกถึงขิง.
ถึงมรณกรรม
ก. ตาย (ใช้แก่คนทั่วไปในคำพูดที่สุภาพ), ถึงแก่กรรม หรือ ถึงแก่มรณกรรมก็ว่า.
ถึงมรณภาพ
ก. ตาย (ใช้แก่พระภิกษุสามเณร หรือนักบวชในลัทธิศาสนาอื่น),มรณภาพ ก็ว่า, ใช้เต็มว่า ถึงแก่มรณภาพ.
ถึงลูกถึงคน
ว. รุนแรง (ใช้แก่การเล่นกีฬาประเภทลูกบอลเช่นฟุตบอล); ติดตามอย่างจริงจังใกล้ชิด เช่น เขาทำงานอย่างถึงลูกถึงคน.
ถึงว่า
(ปาก) คํากล่าวแสดงความคล้อยตาม เช่น คนหนึ่งพูดด้วยความแปลกใจว่า ไม่นึกเลยว่าเขาจะเป็นคนเกะกะ’ อีกคนหนึ่งก็คล้อยตามว่า’ถึงว่าซี’.
ถึงไหนถึงกัน
ว. จนถึงที่สุด.
ถือ
ก. เอาไว้ในมือ, จับยึดไว้, เช่น ถือมีด ถือปืน ถือหนังสือ; ทรงไว้, ดํารงไว้;เอาไว้ในใจ เช่น ถือศีล ถือศักดินา; ยึดเอาว่า, นับเอาว่า, เช่น ถือเป็นญาติกัน ถือเราถือเขา ถือพวก ถือโทษ; เชื่อมั่นว่าเป็นมงคลหรืออัปมงคล เช่น ถือไม่ให้ใครจับหัว ถือไม่ลอดใต้ถุน; นับถือ เช่น ถือศาสนา;เช่า ในคําว่า ถือสวน, เช่าถือสวน ก็ว่า.
ถือกำเนิด
ก. เกิด.
ถือโกรธ
ก. คุมแค้น, ผูกใจโกรธ.
ถือเขาถือเรา
ก. ถือว่าเป็นคนละพวก, แบ่งพรรคแบ่งพวก, ถือเราถือเขา ก็ว่า.
ถือใจ
ก. มั่นใจ, สําคัญใจ.
ถือดี
ก. ทะนงตัว, อวดดี, สําคัญว่ามีดีในตน, (มักเป็นไปในเชิงก้าวร้าวคนอื่นเป็นต้น).
ถือตัว
ก. ไว้ตัวไม่ยอมลดตัวเพราะหยิ่งในศักดิ์หรือฐานะของตนเป็นต้น.
ถือท้าย
ก. ทําหน้าที่บังคับเรือให้แล่นไปตามทิศทาง; โดยปริยายหมายความว่าเข้าข้าง เช่น ถือท้ายเด็ก; ควบคุม เช่น ถือท้ายรัฐนาวา.
ถือน้ำ
ก. ถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา.
ถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา
ก. ดื่มนํ้าสาบานถวายพระเจ้าแผ่นดิน, เรียกสั้น ๆ ว่า ถือนํ้า ก็มี.
ถือบวช
ก. ประพฤติพรตตามลัทธิศาสนา.
ถือบังเหียน
ก. มีอํานาจบังคับให้เป็นไปตามต้องการ.
ถือบ้านถือเมือง
ก. ครองเมือง.
ถือปูน
ก. เอาปูนโบกอิฐหรือสิ่งอื่นที่ก่อขึ้น.
ถือผิว
ก. ถือว่าเป็นคนละเชื้อชาติ (โดยเฉพาะใช้แก่พวกผิวขาวที่มีความรู้สึกรังเกียจพวกผิวดํา).
ถือพล
ก. คุมกําลังทัพ.
ถือเพศ
ก. ดำรงสภาพ เช่น ถือเพศเป็นนักบวช.
ถือยศ, ถือยศถือศักดิ์
ก. ไว้ยศ, ปั้นยศ.
ถือยศ, ถือยศถือศักดิ์
ก. ไว้ยศ, ปั้นยศ.
ถือเราถือเขา
ก. ถือว่าเป็นคนละพวก, แบ่งพรรคแบ่งพวก, ถือเขาถือเราก็ว่า.
ถือว่า
ก. จัดว่า, นัยว่า, ยอมรับว่า; ถือตัวว่า.
ถือวิสาสะ
ก. ถือว่าสนิทสนมเป็นกันเอง เช่น ถือวิสาสะหยิบหนังสือเพื่อนไปโดยไม่บอก.
ถือศักดินา
(โบ) ก. มีศักดิ์โดยถือเอานาเป็นหลักในการกําหนดอํานาจและปรับไหม.
ถือศีล
ก. รักษาศีล.
ถือสา
ก. ยึดเอาเป็นเรื่องเป็นราว, ถือเอาเป็นโทษ, (มักใช้ในทางปฏิเสธ) เช่นเรื่องเล็กน้อยไม่ควรถือสา.
ถือสิทธิ์
ก. อ้างสิทธิ์หรืออํานาจที่มีอยู่, ลุอํานาจ.
ถือหาง
ก. เข้าทางฝ่ายที่ตนพอใจ. (มาจากภาษาชนไก่ ยึดเอาไก่ตัวใดตัวหนึ่งในการต่อรอง).
ถือโอกาส
ก. ฉวยโอกาส.
ถุง
น. เครื่องใช้สําหรับใส่สิ่งของ ทําด้วยผ้าหรือกระดาษเป็นต้น ก้นปิดปากเปิด บางชนิดที่ปากมีหูรูดหรือหูหิ้ว, เรียกเครื่องใช้สําหรับสวมมือสวมเท้า มีลักษณะยืดหรือหดได้ ว่า ถุงมือ ถุงเท้า, โดยปริยายใช้เรียกสิ่งที่คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น ถุงนํ้าดี ถุงนํ้าครํ่า ถุงนํ้าตา, เรียกผ้านุ่งของผู้หญิงซึ่งใช้ผืนผ้าเย็บริมด้านข้างให้ติดกันว่า ผ้าถุง.
ถุงเค้า
น. ต้นทุนในการพนัน; ผู้ถือต้นทุนในการพนัน.
ถุงตะเครียว, ถุงตะเคียว
น. ถุงที่ถักด้วยด้ายหรือไหมเป็นต้นเป็นตาโปร่งมีหูรูด สําหรับหุ้มถลกบาตร (ใช้เฉพาะในพิธีอุปสมบท).
ถุงตะเครียว, ถุงตะเคียว
น. ถุงที่ถักด้วยด้ายหรือไหมเป็นต้นเป็นตาโปร่งมีหูรูด สําหรับหุ้มถลกบาตร (ใช้เฉพาะในพิธีอุปสมบท).
ถุงย่าม
น. เครื่องใช้สําหรับใส่สิ่งของเล็ก ๆ น้อย ๆ ทําด้วยผ้า มีหูหรือสายในตัวสําหรับสะพาย, ย่าม ก็ว่า.
ถุงสำเร็จ
น. กระโปรงผู้หญิงที่ตัดเย็บแบบผ้านุ่งป้าย.
ถุน
(ปาก) ก. กินหรือเสพพอแก้ขัด เช่น ถุนขี้ยา.
ถุย
ก. ถ่ม เช่น ถุยของในปากออกมา, ถ่มนํ้าลายมีเสียงดังเช่นนั้น;ออกเสียงดังเช่นนั้นแสดงกิริยาดูถูกดูหมิ่น.
ถุล-, ถุลละ
[ถุนละ-] (แบบ) ว. อ้วน, พี; หยาบ. (ป. ถูล, ถุลฺล; ส. สฺถูล).
ถุล-, ถุลละ
[ถุนละ-] (แบบ) ว. อ้วน, พี; หยาบ. (ป. ถูล, ถุลฺล; ส. สฺถูล).
ถู
ก. สี เช่น ถูขี้ไคล ถูฟัน ถูเนื้อถูตัว, เช็ดโดยวิธีใช้สิ่งใดสิ่งหนึ่งไถไปไถมาให้สะอาด เช่น ถูบ้าน.
ถูไถ
ก. แก้ข้อขัดข้องพอให้ลุล่วงไปได้ เช่น พอถูไถไปได้, ยังใช้ได้ก็ทนใช้ไป เช่น ยังใช้ถูไถไปได้ ใช้ถูไถมานาน.
ถูลู่ถูกัง
ก. อาการที่ลากดึงหรือฉุดไปให้ได้โดยไม่ปรานีปราศรัย; ถูไถเช่น ถูลู่ถูกังใช้ไปก่อน.
ถูก ๑
ก. โดน, แตะต้อง, สัมผัส, เช่น ถูกเนื้อถูกตัว; เหมาะกัน, เข้ากัน, เช่นถูกนิสัย; ตรงกันกับ เช่น ถูกกฎหมาย ถูกลอตเตอรี่; เป็นกริยาช่วยแสดงว่าประธานของประโยคเป็นผู้ถูกทํา (มักใช้ในข้อความที่ทําให้ผู้ถูกทําเดือดร้อนหรือไม่พอใจ) เช่น ถูกเฆี่ยน ถูกลงโทษ.
ถูกกระทำ
ก. ถูกทำให้มีอันเป็นไปต่าง ๆ โดยวิธีใช้เวทมนตร์เป็นต้น.
ถูกกัน
ก. เข้ากันได้, ชอบพอกัน.
ถูกขา
ก. เข้ากันได้, รู้ชั้นเชิงกัน, (มักใช้ในการพนันและการเล่นกีฬา).
ถูกคอ
ก. ชอบพอ, ถูกอัธยาศัยกัน, มีรสนิยมเข้ากันได้.
ถูกคู่
ก. เข้าคู่กันได้.
ถูกใจ
ก. ชอบ, ต้องใจ, ถูกอกถูกใจ ก็ว่า.
ถูกโฉลก
ก. ถูกตามตำรับนับโฉลก, ถูกชะตากัน, เป็นมงคล.
ถูกชะตา
ก. ถูกใจกันแต่แรกเห็น.
ถูกตา
ว. งาม, น่าดู, ต้องตา.
ถูกน้อย
(โบ) ก. ถูกลักษณะอย่างวิ่งน้อย เป็นอาการของม้าวิ่งเรียบ ๆ ช้า ๆ.(อิเหนา).
ถูกปาก
ว. อร่อย.
ถูกส่วน
ว. ได้สัดส่วน, สมส่วน.
ถูกเส้น
(ปาก) ว. เข้ากันได้, ชอบพอกัน, ถูกอกถูกใจ.
ถูกใหญ่
(โบ) ก. ถูกลักษณะอย่างวิ่งใหญ่ เป็นอาการของม้าวิ่งอย่างเร็ว.
ถูกอกถูกใจ
ก. ชอบ, ต้องใจ, ถูกใจ ก็ว่า.
ถูก ๒
ว. จริง, ชอบ เช่น ถูกใจ, เหมาะสม, ไม่ผิด เช่น คิดถูก ทําถูก; มีราคาตํ่า,ไม่แพง.
ถูป-
[ถูปะ-] (แบบ) น. เจดีย์ซึ่งก่อไว้สําหรับบรรจุของควรบูชา มีกระดูกของบุคคลที่นับถือเป็นต้น. (ป.).
ถูปารหบุคคล
[–ระหะ–] น. บุคคลที่ควรนํากระดูกบรรจุสถูปไว้บูชาได้แก่ พระพุทธเจ้าเป็นต้น. (ป.).
ถูล-
[ถูละ-] (แบบ) ว. อ้วน, พี; หยาบ. (ป.; ส. สฺถูล).
