ทิศหก
ทิศหก บุคคลประเภทต่างๆ ที่เราต้องเกี่ยวข้องสัมพันธ์ ดุจทิศที่อยู่รอบตัวจัดเป็น 6 ทิศ ดังนี้
- ปุรัตถิมทิส ทิศเบื้องหน้า ได้แก่ บิดา มารดา
- ทักขิณทิสทิศเบื้องขวา ได้แก่ ครูอาจารย์
- ปัจฉิมทิส ทิศเบื้องหลัง ได้แก่ สามีภรรยา
- อุตตรทิส ทิศเบื้องซ้ายได้แก่ มิตรสหาย
- อุปริมทิส ทิศเบื้องบนได้แก่ พระสงฆ์ สมณพราหมณ์
- เหฏฐิมทิส ทิศเบื้องล่าง ได้แก่ ลูกจ้างกับนายจ้าง
1. ปุรัตถิมทิส ทิศเบื้องหน้า ได้แก่ บิดา มารดา :
มารดาบิดาอนุเคราะห์บุตรธิดา ดังนี้
- ห้ามปรามจากความชั่ว
- ให้ตั้งอยู่ในความด
- ให้ศึกษาศิลปวิทยา
- หาคู่ครองที่สมควรให้
- มอบทรัพย์สมบัติให้ในโอกาสอันสมควร
บุตรธิดาพึงบำรุงมารดาบิดา ดังนี้
- ท่านเลี้ยงเรามาแล้วเลี้ยงท่านตอบ
- ช่วยทำกิจของท่าน
- ดำรงวงศ์สกุล
- ประพฤติตนให้เหมาะสมกับความเป็นทายาท
- เมื่อท่านล่วงลับไปแล้วทำบุญอุทิศให้ท่าน
2. ทักขิณทิสทิศเบื้องขวา ได้แก่ ครูอาจารย์ :
ครูอาจารย์อนุเคราะห์ศิษย์ ดังนี้
- ฝึกฝนแนะนำให้เป็นคนดี
- สอนให้เข้าใจแจ่มแจ้ง
- สอนศิลปวิทยาให้สิ้นเชิง
- ยกย่องให้ปรากฏในหมู่เพื่อน
- สร้างเครื่องคุ้มกันภัยในสารทิศคือ สอนให้ศิษย์ปฏิบัติได้จริง นำวิชาไปเลี้ยงชีพทำการงานได้
ศิษย์พึงบำรุงครูอาจารย์ ดังนี้
- ลุกต้อนรับแสดงความเคารพ
- เข้าไปหา
- ใฝ่ใจเรียน
- ปรนนิบัติ
- เรียนศิลปวิทยาโดยเคารพ
3. ปัจฉิมทิส ทิศเบื้องหลัง ได้แก่ สามีภรรยา :
สามีพึงบำรุงภรรยา ดังนี้
- ยกย่องสมฐานะภรรยา
- ไม่ดูหมิ่น
- ไม่นอกใจ
- มอบความเป็นใหญ่ในงานบ้านให้
- หาเครื่องประดับมาให้เป็นของขวัญ ตามโอกาส
ภรรยาอนุเคราะห์สามี ดังนี้
- จัดงานบ้านให้เรียบร้อย
- สงเคราะห์ญาติมิตรทั้งสองฝ่ายด้วยดี
- ไม่นอกใจ
- รักษาสมบัติที่หามาได้
- ขยันไม่เกียจคร้านในงานทั้งปวง
4. อุตตรทิส ทิศเบื้องซ้าย ได้แก่ มิตรสหาย :
พึงบำรุงมิตรสหาย ดังนี้
- เผื่อแผ่แบ่งปัน
- พูดจามีน้ำใจ
- ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน
- มีตนเสมอร่วมสุขร่วมทุกข์ด้วย
- ซื่อสัตย์จริงใจต่อกัน
มิตรสหายอนุเคราะห์ตอบ ดังนี้
- เมื่อเพื่อนประมาทช่วยรักษาป้องกัน
- เมื่อเพื่อนประมาท ช่วยรักษาทรัพย์สมบัติของเพื่อน
- ในคราวมีภัย เป็นที่พึ่งได้
- ไม่ละทิ้งในยามทุกข์ยาก
- นับถือตลอดถึงวงศ์ญาติของมิตร
5. อุปริมทิส ทิศเบื้องบน ได้แก่ พระสงฆ์ สมณพราหมณ์ :
คฤหัสถ์พึงบำรุงพระสงฆ์ ดังนี้
- จะทำสิ่งใดก็ทำด้วยเมตตา
- จะพูดสิ่งใดก็พูดด้วยเมตตา
- จะคิดสิ่งใด ก็คิดด้วยเมตตา
- ต้อนรับด้วยความเต็มใจ
- อุปถัมภ์ด้วยปัจจัย 4
พระสงฆ์อนุเคราะห์คฤหัสถ์ ดังนี้
- ห้ามปรามจากความชั่ว
- ให้ตั้งอยู่ในความดี
- อนุเคราะห์ด้วยความปรารถนาดี
- ให้ได้ฟังสิ่งที่ยังไม่เคยฟัง
- ทำสิ่งที่เคยฟังแล้วให้แจ่มแจ้ง
- บอกทางสวรรค์ สอนวิธีดำเนินชีวิตให้ประสบความสุขความเจริญ
7. เหฏฐิมทิส ทิศเบื้องล่าง ได้แก่ ลูกจ้างกับนายจ้าง :
นายจ้างพึงบำรุงลูกจ้าง ดังนี้
- จัดการงานให้ทำตามกำลังความสามารถ
- ให้ค่าจ้างรางวัลสมควรแก่งานและ ความเป็นอยู่
- จัดสวัสดิการดีมีช่วยรักษาพยาบาลในยาม เจ็บไข้ เป็นต้น
- ได้ของแปลกๆ พิเศษมา ก็แบ่งปันให้
- ให้มีวันหยุดและพักผ่อนหย่อนใจตามโอกาส อันควร
ลูกจ้างอนุเคราะห์นายจ้าง ดังนี้
- เริ่มทำงานก่อน
- เลิกงานทีหลัง
- เอาแต่ของที่นายให้
- ทำการงานให้เรียบร้อยและดียิ่งขึ้น
- นำความดีของนายไปเผยแพร่